Sygnatura akt IV Ka 639/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2013 roku. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący : SSO Waldemar Majka (spr.) Sędziowie : SO Ewa Rusin SO Tomasz Wysocki Protokolant : Agnieszka Kaczmarek przy udziale Barbary Chodorowskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 roku sprawy M. P. oskarżonego z art. 56 ust.3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29.07.2005 r. (Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005 r.) w zw. z art. 12 kk , art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29.07.2005 r. (Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005 r.) w zw. z art. 12 kk , na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 3 czerwca 2013 roku, sygnatura akt VI K 73/12 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację obrońcy oskarżonego za oczywiście bezzasadną; II. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym zaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa. Sygnatura akt IV Ka 639/13 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Świdnicy oskarżył M. P. o to, że:
- w okresie od sierpnia 2006r. do stycznia 2007r. w S. woj. (...) wbrew przepisom ustawy działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wprowadził do obrotu znacznie ilości środków odurzających – nie mniej niż 1,25 kg haszyszu o łącznej wartości nie mniejszej niż 37 500 zł, nie mniej niż 240 gram heroiny o łącznej wartości nie mniejszej niż 80 000 zł, nie mniej niż 500 gram amfetaminy o łącznej wartości nie mniejszej niż 20 000 zł, 100 tabletek ekstazy o łącznej wartości 1 000 zł udzielając te środki nieustalonym osobom tj. o czyn z a rt. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29.07.2005r. ( Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005r.) w zw. z art. 12 kk ;
- W lutym 2007r. w S. woj. (...) wbrew przepisom ustawy, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej udzielił K. W. środka odurzającego w postaci heroiny w ilości 6 porcji po 0,15 gr każda za łączną kwotę 300 zł, tj. o czyn z art. 59 ust 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29.07.2005r. ( Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005r.) w zw. z art. 12 kk Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2013 roku (sygnatura akt VI K 73/12) Sąd Rejonowy w Świdnicy: I. oskarżonego P. P. w ramach czynu opisanego w pkt 1 części wstępnej wyroku, uznał za winnego tego, że w okresie od sierpnia 2006 roku do stycznia 2007 roku w S. woj. (...) wbrew przepisom ustawy działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami,, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wprowadził do obrotu znaczne ilości środków odurzających i substancji psychotropowych – nie mniej niż 950 gram haszyszu o wartości łącznej nie mniejszej niż 28 500 zł, nie mniej niż 240 gram heroiny o wartości łącznej nie mniejszej niż 80 000 zł, 100 tabletek ekstazy o łącznej wartości 1000 zł tj. występku z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii ( Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005r.) w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 56 ust. 3 powołanej ustawy wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności i karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł; II. oskarżonego M. P. w ramach czynu opisanego w pkt 1 części wstępnej wyroku uznał za winnego tego, że w okresie od sierpnia 2006 roku do stycznia 2007 roku w S. woj. (...) wbrew przepisom ustawy i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru udzielił innym nieustalonym osobom środków odurzających i substancji psychotropowych – nie mniej niż 300 gram haszyszu o łącznej wartości nie mniejszej niż 9 000 zł i nie mniej niż 500 gram amfetaminy o wartości łącznej nie mniejszej niż 20 000 zł tj. występku z art. 58 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005r.) w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 58 ust. 1 powołanej ustawy wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; III. oskarżonego M. P. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt 2 części wstępnej wyroku tj. występku z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii ( Dz. U. Nr 179 poz. 1485 z 2005r.) w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 59 ust. 1 powołanej ustawy wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 85 kk i art. 86 § 1 kk połączył kary orzeczone wobec oskarżonego M. P. w pkt I, II i III części dyspozytywnej wyroku i wymierzył mu kare łączną 2 lat pozbawienia wolności; V. na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 2 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby lat 3; VI. na podstawie art. 73 § 2 kk oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego; VII. na podstawie art. 45 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa równowartości korzyści majątkowej, osiągniętej z przypisanego mu w pkt I występku w postaci pieniędzy w kwocie 74 750 zł; VIII. na podstawie art. 45 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przypisanego mu w pkt III występku w postaci pieniędzy w kwocie 300 zł; IX. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania oskarżonego od dnia 20 marca 2007 roku do dnia 12 czerwca 2007 roku. Wyrok powyższy zaskarżony został apelacją obrońcy oskarżonego w części, tj. w zakresie rozstrzygnięć z punktu XIX i XX jego dyspozycji na korzyść oskarżonego, skarżący wyrokowi temu zarzucił: I. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a konkretnie art. 443 kpk poprzez wydanie orzeczenia surowszego dla oskarżonego M. P. niż orzeczenie uchylone Ewentualnie na wypadek nie uwzględnienia zarzutu postawionego powyżej w pkt I na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: II. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a konkretnie:
- art. 424 § 1 kpk poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn dla których ustalił Sąd udział oskarżonego w korzyści uzyskanej z wprowadzenia do obrotu narkotyków w postaci heroiny w wysokości ¾, zaś z wprowadzenia do obrotu haszyszu i ekstazy w wysokości po ½,
- art. 5 § 2 kpk i 7 kpk poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, III. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wydanego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, iż:
- udział oskarżonego M. P. we wprowadzeniu do obrotu narkotyku w postaci heroiny wynosił ¾ zaś haszyszu i ekstazy po ½ pomimo ustalenia, że oskarżony dopuścił się zarzucanych mu czynów działając wspólnie i w porozumieniu z G. N. , S. S. i K. M. i braku dowodów pozwalających na określenie wysokości udziałów we wprowadzeniu do obrotu narkotyków przez poszczególnych oskarżonych a podnosząc wskazane zarzuty wniósł o:
- w przypadku uwzględnienia zarzutu postawionego w pkt I petitum apelacji zmianę zaskarżonego wyroku poprzez nie orzekanie wobec oskarżonego środka karnego w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowej,
- w przypadku uwzględnienia zarzutów postawionych w pkt II i III petitum apelacji uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji względnie
- zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez orzeczenia środka karnego w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa przy założeniu, że udział oskarżonego w jej uzyskaniu wynosił ¼ w przypadku heroiny i haszyszu zaś w przypadku ekstazy 1/
- Sąd Okręgowy zważył, co następuje: apelacja jest oczywiście bezzasadna. Za chybione uznać należy stanowisko skarżącego zmierzające do wykazania naruszenia przez sąd I instancji zakazu opisanego w art.443 kpk . wywód uzasadnienia apelacji w tym zakresie (k.1889) ignoruje zupełnie treść zarzutów apelacyjnych oskarżyciela publicznego i zakres zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z 9 lutego 2010 roku (k.1122-1125). Prokurator zaskarżył wyrok zapadły wobec oskarżonego M. P. na jego niekorzyść, co do winy, w zakresie orzeczeń dotyczących czynów opisanych w punktach I, II i III jego części wstępnej. Zgodnie zaś z art.447§1 kpk apelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku. W wyniku rozpoznania między innymi tej apelacji wyrok z 9 lutego 2010 roku został uchylony (k.1210), zaś sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Kolejnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Świdnicy z 3 października 2011 roku (k.1464-1467) skazano oskarżonego M. P. i wyrok ten w całości został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego przez oskarżyciela publicznego i w tej apelacji (k.1498) podniesiony został zarzut naruszenia art.45§1 kk poprzez zaniechanie orzeczenia wobec oskarżonego obligatoryjnego środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnionych przestępstw. Wskazany wyrok został również uchylony wobec oskarżonego (k.1555-1556), a zarzut naruszenia art.45§1 kk został w pełni podzielony (k.1575). W opisanej konfiguracji procesowej zdaniem skarżącego brak było możliwości orzeczenia w zaskarżonym wyroku środka karnego z art.45§1 kk , skoro środek ten nie został orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w Świdnicy z 9 lutego 2010 roku, zaś uchybienie to wprost nie zostało podniesione w środku odwoławczym wniesionym na niekorzyść oskarżonego przez prokuratora. Na poparcie argumentacji skarżący przywołał uchwałę Sądu Najwyższego z 29 maja 2003 roku (I KZP 14/03), zgodnie z którą wydanie "orzeczenia surowszego" w rozumieniu art. 443 k.p.k. - po uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania - jest dopuszczalne w dalszym postępowaniu tylko wówczas, gdy uchylenie to nastąpiło na skutek uwzględnienia środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego, i to jedynie w granicach zaskarżenia na niekorzyść lub gdy uchylenie orzeczenia nastąpiło z mocy samej ustawy, niezależnie od granic zaskarżenia ( art. 439 § 1 pkt 1-4 k.p.k. , art. 440 k.p.k. ). Otóż argumentacji takiej nie sposób podzielić. Prawdą jest, że we wniesionej na niekorzyść oskarżonego przez Prokuratora Rejonowego w Świdnicy apelacji (k.1156-1164) nie został podniesiony zarzut naruszenia art.45§1 kk , jednakże zaskarżenie wyroku w zakresie wszystkich czynów, których przypisanie w kształcie postulowanym w apelacji uzasadniałoby zastosowanie art.45§1 kk (co do winy i na niekorzyść oskarżonego), obligowało sąd I Instancji w wypadku tegoż skazania do orzeczenia wskazanego w art.45§1 kk obligatoryjnego środka karnego, co stanowi naturalną i konieczną konsekwencję. Gdyby wskazany środek karny nie został orzeczony skutkowałoby to rażącym naruszeniem art. 440 kpk , który to przepis zobowiązuje sąd odwoławczy do zmiany na korzyść oskarżonego zaskarżonego orzeczenia lub do jego uchylenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. Takim zaś, a więc rażąco niesprawiedliwym, jest orzeczenie, w którym odstąpiono od orzeczenia obligatoryjnego środka karnego, co sprawiłoby, że - z naruszeniem interesu wymiaru sprawiedliwości - represja karna zastosowana wobec sprawcy stała się jaskrawo łagodna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., V KK 157/09, OSNKW-R 2009, poz. 1689, czy też wyrok z 7 lutego 2012 roku, III KK 243/11). Z brzmienia przepisu art. 440 k.p.k. wynika że przewidziany w nim zakres rozpoznania sprawy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, może prowadzić, poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, także do rozstrzygnięcia w dalszym postępowaniu niekorzystnego w porównaniu z treścią orzeczenia zaskarżonego. Nie stoi temu na przeszkodzie art. 443 k.p.k. , który dopuszcza wydanie orzeczenia surowszego niż uchylone, gdy było ono zaskarżone na niekorzyść (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 20 stycznia 2011 roku , V KK 366/10). Odnośnie natomiast pozostałych zarzutów apelacji zmierzających w istocie do wykazania, iż wadliwym pozostaje wyliczenie wysokości korzyści majątkowej, którą oskarżony osiągnął w wyniku działalności przestępczej, to należy zwrócić uwagę na fakt, iż przedmiotem zaskarżenia są jedynie orzeczenia z punktów XIX i XX dyspozycji zaskarżonego wyroku, zaś rozstrzygnięcia te pozostają konsekwencją treści czynów przypisanych oskarżonemu M. P. i ustaleń faktycznych dotyczących innych współsprawców, a wyroku w tym zakresie apelujący nie skarży podnosząc jedynie w zakresie orzeczeń o środku karnym naruszenie art.424§1 kpk , art.5§2 kpk i art.7 kpk . Oczywiście kierunek zaskarżenia na korzyść oskarżonego daje możliwość dokonania oceny poprawności rozstrzygnięcia poza granicami zarzutów jednak nie poza granicami zaskarżenia. W wypadku wniesienia apelacji na korzyść oskarżonego sąd odwoławczy nie jest związany granicami podniesionych w niej zarzutów, co oznacza, że w granicach zaskarżenia powinien skontrolować wyrok pod kątem wszystkich przyczyn odwoławczych określonych w art. 438 k.p.k. (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu 16 listopada.2009 roku, IV KK 101/09). Metodę wyliczenia sąd I instancji należycie uzasadnił, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.1871-1872), a metoda ta pozostaje w zgodzie z treścią ustaleń faktycznych. Skarżący z jednej strony kwestionuje przyjętą metodę wskazując na brak uzasadnienia jej stosowania, z drugiej zaś postuluje aby wysokość udziału w korzyści majątkowej przyjąć na poziomie ¼ (w wypadku heroiny i haszyszu) i ⅓ (w wypadku ekstazy) pomijając zupełnie treść (prawomocnych już) rozstrzygnięć dotyczących pozostałych współsprawców zarówno w zakresie sprawstwa i winy, jak też orzeczeń wydanych w trybie art.45§1 kk . Oczywiście współsprawcy w ramach prawa do obrony nie mają obowiązku opowiadać sądowi jakie mieli konkretnie udziały w zyskach z działalności przestępczej, jeśli jednak tego nie czynią sąd orzeka w oparciu o wyniki przewodu sądowego. Jednak wbrew twierdzeniom apelującego jedynie K. M. obok oskarżonego przypisano „dystrybucję” haszyszu, zaś środek karny przepadku korzyści orzeczony został również (jeśli chodzi o heroinę) wobec K. M. , A. C. , K. N. I P. Ś. , a zatem nie sposób podzielić argumentacji uzasadnienia apelacji. Trafnie powołuje się skarżący na postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2011 roku, I KZP 16/11, zgodnie z którym określony w art. 45 § 1 k.k. środek karny przepadku korzyści majątkowej albo jej równowartości orzeka się wobec współsprawców przestępstwa w częściach, w jakich według dokonanych ustaleń faktycznych przypadła im osiągnięta wspólnie korzyść majątkowa. W razie trudności z dokładnym ustaleniem wartości udziałów w korzyści majątkowej osiągniętej przez poszczególnych współsprawców orzeka się przepadek tej korzyści lub jej równowartości w częściach równych, jednak biorąc pod uwagę treść czynów przypisanych poszczególnym sprawcom sąd odwoławczy nie dostrzega sprzeczności skarżonych orzeczeń z treścią przywoływanego postanowienia. Wobec powyższego orzeczono jak w wyroku ( art.437§1 kpk ). O kosztach sądowych postępowania odwoławczego, należnych Skarbowi Państwa, orzeczono na podstawie art. 624 § 1 kpk mając na względzie zakres finansowych dolegliwości wynikających ze skazania dla oskarżonego w zestawieniu z jego możliwościami zarobkowymi - zwalniając oskarżonego od ponoszenia tych kosztów zaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa