Sad powszechny, VI U 488/16

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o emeryturę na skutek odwołania H. B.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 6 kwietnia 2016 roku, nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje H. B.

(1)emeryturę z dniem (...) ; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na rzecz H. B.

(1)kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. SSO Jarosław Łuczaj Sygn. akt VI U 488/16 UZASADNIENIE W dniu 25 kwietnia 2016 roku H. B.

(1)wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 6 kwietnia 2016 roku, nr (...) , odmawiającej przyznania mu prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do dochodzonego świadczenia. Podniósł m.in., że świadczył pracę w warunkach szczególnych w stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresach od 13 sierpnia 1977 roku do 31 sierpnia 1979 roku i od 1 maja 1982 roku do 31 grudnia 1998 roku w Zakładzie (...) na stanowiskach kierowcy (...) oraz kierowcy karetki pogotowia ratunkowego (odwołanie – k. 3-5). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o jego oddalenie wskazując, że wnioskodawca nie udowodnił na dzień 1 stycznia 1999 roku pracy w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat. Nie zaliczono do niej zatrudnienia w zakładzie (...) we wskazanych okresach jako kierowca karetki pogotowania ratunkowego i samochodu ciężarowego z powodu nieprawidłowości formalnych świadectwa pracy w szczególnych warunkach (odpowiedź na odwołanie – k. 11). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: H. B.

(1)urodził się (...) i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (okoliczności bezsporne). W okresie od 1 września 1971 roku do 24 lipca 1975 roku H. B.

(1)zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w R. . Z dniem 5 sierpnia 1974 roku uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C. Od 8 sierpnia 1974 roku do 13 kwietnia 1975 roku pracował na stanowisku kierowcy (...) (świadectwo pracy, podanie z 6 sierpnia 1974 roku, karta obiegowa, angaże - akta osobowe – k. 40, pismo Starosty (...) – k. 34). W okresie od 13 sierpnia 1977 roku do 30 kwietnia 2000 roku H. B.

(1)był zatrudniony w Zakładach (...) w W. (następnie Zakład (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. ). Z chwilą podjęcia pracy objął obowiązki kierowcy karetki sanitarnej, z dniem 1 stycznia 1979 roku – kierowcy samochodu osobowego F. , następnie od 1 września 1979 roku – kierowcy samochodu dostawczego Ż. , by ponownie pełnić obowiązki kierowcy samochodu osobowego do 30 kwietnia 1981 roku. Od 1 maja 1981 roku powierzono mu stanowisko robotnika transportowego, zaś z dniem 1 listopada 1981 roku powrócił na stanowisko kierowcy samochodu dostawczego Ż. . Od 1 maja do 30 czerwca 1982 roku był kierowcą (...) , a od 1 lipca do 30 września 1982 roku monterem pojazdów i urządzeń transportu drogowego. Z kolei od 1 października 1982 roku do 31 grudnia 1998 roku powierzono mu obowiązki kierowcy (...) – wywrotka, następnie T. – wywrotka i w końcu S. (...) (świadectwa pracy, angaże - akta osobowe – k. 20). W Przedsiębiorstwie (...) H. B. kierował samochodem wywrotką, którą woził ziemię i beton przeważnie na budowach, np. osiedla (...) w R. . Jako kierowca karetek pogotowia w Zakładach (...) , pracował w przychodni przyzakładowej. Były to samochody F. i N. , wyposażone w sygnały dźwiękowe i świetlne. W przypadku wypadków w zakładzie pracy pracownicy byli nimi przewożeni do szpitala, ale nie zdarzało się to często. Czasami karetkami wożono chorych na rehabilitację. Jako kierowca (...) przewoził ciągniki rolnicze i części potrzebne do produkcji, a wywrotkami – nieczystości z odlewni na wysypisko (informacyjne wyjaśnienia i zeznania wnioskodawcy – zapis na płytach CD – k. 29 i 50, zeznania świadków S. N. i J. O. – zapis na płycie CD – k. 29). W dniu 8 lutego 2016 roku H. B.

(1)złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o emeryturę (dowód: wniosek – k. 1 – 2 akt ZUS). Decyzją z dnia 6 kwietnia 2016 roku, nr (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił H. B.

(1)przyznania prawa do emerytury. Wskazano, że na dzień 1 stycznia 1999 roku wykazał on ogólny okres ubezpieczenia w łącznym wymiarze 27 lat, 3 miesięcy i 3 dni. Nie udowodnił natomiast co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie uwzględniono okresów od 13 sierpnia 1977 roku do 31 sierpnia 1979 roku i od 1 maja 1982 roku do 31 grudnia 1998 roku jako pracy w warunkach szczególnych, ponieważ świadectwa pracy nie spełniają wszystkich wymogów formalnych, bowiem zakład pracy nie powołał w nich podstawy prawnej określającej charakter wykonywanej pracy ściśle według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (decyzja w aktach ZUS). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony, a także na podstawie zeznań wnioskodawcy oraz świadków S. N. i J. O. . Sąd uznał za wiarygodne zeznania H. B.

(1)co do jego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) , jak też w Zakładzie (...) na stanowiskach kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Znajdują one potwierdzenie w aktach osobowych z obydwu tych okresów zatrudnienia. Co do drugiego zakładu pracy zostały one też potwierdzone przez zeznania świadków, które są wiarygodne, rzetelne i obiektywne. Pochodzą one od osób obcych dla wnioskodawcy, nie nastawionych na konkretne rozstrzygnięcie w sprawie. Świadkowie pracowali razem z wnioskodawcą w spornym okresie, wobec czego mieli możliwość obserwacji jego pracy, zajmowali również takie jak on stanowiska pracy. Okoliczności przez nich podawane znajdują potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w szczególności w aktach osobowych wnioskodawcy. Mianowicie już na podaniu z 6 sierpnia 1974 roku znajduje się adnotacja kierownictwa, co do zatrudnienia H. B.

(1)w charakterze kierowcy samochodu (...) 555 4,5 T cięż. całk. 9.079 kg”. Wnioskodawca posiadał już wówczas prawo jazdy kategorii C, uprawniające do kierowania samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, uzyskał je bowiem w dniu 5 sierpnia 1974 roku. Z kolei z akt osobowych z okresu zatrudnienia w Zakładzie (...) szczegółowo wynika kiedy i jakie stanowiska zajmował wnioskodawca. Dlatego też zeznania wnioskodawcy i świadków zostały ocenione przez prymat tych dokumentów, które są bardzo szczegółowe i były tworzone na bieżąco. H. B.

(1)nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (okoliczność bezsporna). W związku z tym, że wnioskodawca urodził się po 31 grudnia 1948 roku, spór dotyczył kwestii, czy spełnia on przesłanki przyznania mu emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku poz. 887 z późn. zm.), czyli czy nabył prawo do wcześniejszej emerytury dla pracowników pracujących w warunkach szczególnych. W myśl art. 184 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Zgodnie natomiast z ust. 2 przytoczonego wyżej artykułu emerytura, o której mowa w ust. 1 , przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych według art. 184 jest więc spełnienie przed dniem 1 stycznia 1999 roku przesłanki posiadania co najmniej 25-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Brak w treści tego artykułu przesłanki końcowej daty spełnienia pozostałych warunków nabycia uprawnień emerytalnych (tj. dożycia wieku emerytalnego na dzień 31 grudnia 2007 roku) powoduje, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS posiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w art. 32, 33, 39 i 40 również po dniu 31 grudnia 2007 roku oraz nieprzystąpieniu do OFE, albo złożeniu wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Natomiast zgodnie z art. 32 ust.1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3 , zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 . Poprzez art. 184 ust. 1 przepisy art. 32 ustawy stosuje się do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1949 roku. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracujących przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Ustęp 4 powołanego artykułu stanowi, że wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 1 i 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zatem zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Przepisy § 3 i 4 wymienionego rozporządzenia określają warunki, od których spełnienia zależy uzyskanie wcześniejszej emerytury. Są to: okres zatrudnienia wynoszący dla mężczyzn 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A oraz osiągnięcie wieku emerytalnego 60 lat dla mężczyzn. Ustalając okres zatrudnienia szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik nie otrzymał wynagrodzenia lub świadczenia, w tym urlopów bezpłatnych. Okres urlopu wypoczynkowego oraz otrzymywany przez pracownika po 14 listopada 1991 roku zasiłek chorobowy traktuje się na równi z okresami wykonywania pracy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, że wnioskodawca w dniu (...) osiągnął wiek emerytalny, udowodnił 25-letni okres ubezpieczenia oraz fakt, że nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Okolicznością sporną było natomiast czy wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat i czy staż ten osiągnął przed dniem 1 stycznia 1999 roku, w szczególności czy pracował w warunkach szczególnych w czasie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) i w szczególności w Zakładzie (...) . Co do zatrudnienia w pierwszym Przedsiębiorstwie H. B. przedstawił zwykłe świadectwo pracy, z którego wynika, że pracował tam w okresie od 1 września 1971 roku do 24 lipca 1975 roku, najpierw jako uczeń szkoły zawodowej, następnie mechanik napraw pojazdów samochodowych, kierowca, a ostatnio mechanik napraw pojazdów samochodowych. Z akt osobowych H. B. i jego zeznań wynika, że w okresie od 8 sierpnia 1974 roku do 13 kwietnia 1975 roku wnioskodawca zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wówczas to, samochodem ciężarowym marki Z. przewoził ziemię i beton na terenie budowy osiedla (...) w R. . Pozwala to przyjąć, że w okresie tym (8 miesięcy i 5 dni) H. B.

(1)stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, w wykazie A, w dziale VIII, poz. 2, gdzie wskazano prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Odnośnie drugiego zakładu pracy, wnioskodawca przedstawił dwa świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z których wynika, że w okresie od 13 sierpnia 1977 roku do 31 sierpnia 1979 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowców uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym na drogach publicznych na stanowisku kierowcy karetki pogotowia ratunkowego, wymienionym w dziale VIII, poz. II, pkt 3 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. (...) nr 1-3, poz. 1), zaś w okresie od 1 maja 1982 roku do 30 kwietnia 2000 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na stanowisku kierowcy (...) , wymienionym w dziale VIII, poz. II, pkt 5 powołanego wyżej zarządzenia resotrowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, akt osobowych wnioskodawcy, jego zeznań oraz zeznań świadków S. N. i J. O. wynika, że w okresach od 1 maja do 30 czerwca 1982 roku i od 1 października 1982 roku do 31 grudnia 1998 roku wnioskodawca zatrudniony był w Zakładzie (...) na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wówczas to, samochodami ciężarowymi – wywrotkami marki S. i T. przewoził odpady z odlewni na wysypisko, zaś (...) i S. (...) ciągniki rolnicze i części do produkcji. Pozwala to przyjąć, że również w tych okresach (łącznie 16 lat i 5 miesięcy) H. B.

(1)stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, w wykazie A, w dziale VIII, poz. 2, gdzie wskazano prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Na marginesie zauważyć należy, że podnoszone przez stronę pozwaną nieprawidłowości w świadectwach pracy nie mogą powodować negatywnych konsekwencji dla ubezpieczonego. Dlatego też Sąd poddał je ocenie w świetle zebranego materiału dowodowego. Konkludując, okres pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych wynosi 17 lat, 1 miesiąc i 5 dni. Spełnione więc zostały przesłanki określone w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawały więc okresy zatrudnienia wnioskodawcy w Zakładzie (...) od 26 lutego 1981 roku 30 kwietnia 1982 roku i od 1 lipca do 30 września 1982 roku, bowiem wskazane wyżej okresy pracy w charakterze kierowcy samochodów ciężarowych są wystarczające do uznania prawa do emerytury w obniżonym wieku. W myśl art. 129 ust. 1 w/w ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wniosek w sprawie niniejszej wpłynął do organu rentowego w dniu 8 lutego 2016 roku, a wiek 60 lat H. B. osiągnął w dniu (...) tym samym prawo do emerytury przysługuje mu od (...) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 477 14 § 2 kpc , Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach procesu w punkcie 2. sentencji orzeczono na podstawie art. 98 kpc . Ponieważ decyzja organu rentowego okazała się być nieprawidłowa, pozwany organ winien zwrócić wnioskodawcy koszty celowego dochodzenia jego praw, zgodnie ze zgłoszonym przez niego żądaniem. Ostatecznie, ale dopiero od 6 grudnia 2016 roku, był on reprezentowany przez adwokata, więc do kosztów tych należy wynagrodzenie pełnomocnika procesowego przy, ustalone na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 października 2016 roku. SSO Jarosław Łuczaj