Powodowie podnieśli, iż podstawą wpisu hipoteki na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) było postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie dotyczące zabezpieczenia roszczenia procesowego a nie ustalonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, a więc nadającej się do egzekucji wierzytelności – ich zdaniem w tym zakresie nie zachodzi przewidziane w art. 788 § 1 k.p.c. następstwo prawne A. Ł. po spółce (...) . Niezależnie od powyższego powodowie podnieśli, iż hipoteka przymusowa zwykła ustanowiona na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) została ustanowiona bezzasadnie, gdyż wniosek pozwanego P. K. o wpis złożony w dniu 27/01.2010 r. zawierał braki merytoryczne – brak tytułu wykonawczego, zaś prawidłowy wniosek o wpis hipoteki (rozumiejąc przez to dołączenie do wniosku oryginału tytułu wykonawczego) złożony został w dniu 03.03.2010 r., kiedy to dłużnik (...) Developer Sp. z o.o. w K. nie był już właścicielem nieruchomości i wniosek pozwanego o wpis hipoteki – zdaniem powodów – winien podlegać oddaleniu. W ocenie powodów, w postępowaniu przeciwegzekucyjnym mają oni legitymację do kwestionowania nieskutecznego (ich zdaniem) ustanowienia hipoteki, zwłaszcza, że zdaniem sądu wieczystoksięgowego nie mieli możliwości podważenia wpisu hipoteki w postępowaniu wieczystoksięgowym, ponieważ w dacie złożenia wybrakowanego wniosku nie byli oni jeszcze właścicielami. Ponadto powodowie zarzucili, że nie są następcami prawnymi (...) Developer Sp. z o.o. , więc nie mógł na nich przejść obowiązek zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c. w zakresie dotyczącym obu nieruchomości. Wreszcie zdaniem powodów, podstawę ich zarzutów wobec kwestionowanego tytułu wykonawczego stanowi art. 92 k.c. , albowiem przez ustanowienie w/w hipotek i rozszerzenie odpowiedzialności na nich jako nabywców nieruchomości nastąpiło naruszenie ich praw – zdaniem powodów nie może być tak, że jeżeli zostali oni pokrzywdzeni przez spółkę (...) Sp. z o.o. (a to w związku z niewywiązaniem się przez spółkę z umów zawartych z powodami), to zaspokojenie ich roszczeń w drodze umowy z dnia 08.02.2010 r. ma doprowadzić do tego, że z ich odzyskanych nieruchomości będzie zaspokajać się wierzyciel P. K. . W odpowiedzi na pozew (k. 118-126) pozwany P. K. wniósł o: 1. oddalenie powództwa; 2. zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Ustosunkowując się do zarzutu powodów, według których A. Ł. nie jest dłużnikiem rzeczowym pozwanego z tytułu ustanowienia hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) wobec upadku zabezpieczenia udzielonego postanowieniem Sądu z dnia 10.08.2009 r., pozwany zwrócił uwagę, iż nie w każdym przypadku wpisana do księgi wieczystej hipoteka przymusowa upada wskutek upływu terminu miesięcznego od uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w sprawie, w której ustanowione zostało zabezpieczenie. Pozwany wskazał, iż przepis art.
określa termin miesięczny upadku zabezpieczenia po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy, tylko aby zapobiegać sytuacji, w której uprawniony po wygraniu sprawy zwleka z wszczęciem postępowania egzekucyjnego – w niniejszej sprawie pozwany poczynił zaś starania mające na celu realizację swojego roszczenia o zapłatę, prowadzone było postępowanie egzekucyjne z przedmiotowych nieruchomości, jak również dokonano wpisów stosownych zastrzeżeń o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Wobec powyższe, w ocenie pozwanego, nie sposób przyjąć, by wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) miałby upaść wraz z upływem terminu określonego w powołanym przepisie, skoro pozwany wszczął postępowanie egzekucyjne po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego wynikającego z prawomocnego już wyroku Sądu. W odniesieniu do zarzutu powodów dotyczącego rzekomej bezzasadności ustanowienia hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) , pozwany wskazał, iż za dzień złożenia wniosku do Sądu wieczystoksięgowego, od którego uzależniona jest skuteczność wpisu hipoteki, należy uznać dzień 27.01.2010 r. – znaczenie bowiem posiada data złożenia wniosku o wpis hipoteki, a nie data samego wpisu bądź też uzupełnienia tytułu wykonawczego. Według pozwanego, sam brak dołączenia tytułu wykonawczego do wniosku o wpis hipoteki stanowi brak formalny wniosku i nie stanowi on podstawy oddalenia tegoż wniosku na podstawie art. 626 9 k.p.c. , natomiast podlega uzupełnieniu w trybie art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Skoro zatem wniosek pozwanego o wpis hipoteki wpłynął do Sądu w dniu 27.01.2010 r. to zarówno korzystał on z pierwszeństwa względem późniejszego wniosku o wpis zmiany właściciela nieruchomości, jak i dokonany na jego podstawie wpis miał moc wsteczną od dnia 27.01.2010 r., a zatem niewątpliwie od dnia, w którym spółka (...) nadal pozostawała właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z kolei w nawiązaniu do twierdzenia powodów, że nie są oni następcami prawnymi (...) Developer Sp. z o.o. w K. a wobec czego nie mógł na nich przejść obowiązek zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c. , pozwany wskazał na jego całkowitą bezzasadność podnosząc, iż w niniejszej sprawie doszło do skutecznego przejścia obowiązków i mógł on skutecznie domagać się nadania tytułu wykonalności przeciwko powodom. Pozwany podkreślił również, iż powodowie nie podejmowali żadnych działań w celu podważenia zasadności wpisów hipotek na w/w nieruchomościach pomimo, że w chwili podpisywania umowy zwrotnego przeniesienia własności w dniu 08.02.2010 r. nie dość, że posiadali pełną wiedzę o istniejących wpisach, ale wprost fakt istnienia takich wpisów potwierdzili i w żaden sposób zasadności tych wpisów nie kwestionowali. Zdaniem pozwanego, powodowie nie dość, że wiedzieli o odpowiedzialności spółki (...) Sp. z o.o. wobec wierzycieli, to również mieli świadomość, iż z chwilą ponownego uzyskania własności przedmiotowych nieruchomości również będą oni jako dłużnicy rzeczowi odpowiedzialności wobec wierzycieli, na rzecz których wpisano w księgach wieczystych hipoteki. W ocenie pozwanego nie można zgodzić się z twierdzeniem powodów, iż nie powinien on jako pokrzywdzony przez (...) Sp. z o.o. dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia z nieruchomości stanowiących w chwili obecnej własność powodów – powodowie bowiem byli świadomi stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości oraz istnienia niekwestionowanych i słusznych roszczeń pozwanego, a mimo to zgodzili się na zawarcie umowy przenoszącej na nich własność nieruchomości. Bezsporne w sprawie było, iż: Prawomocnym postanowieniem z dnia 10.08.2009 r., sygn. akt I C 452/09, Sąd Okręgowy w Krakowie udzielił zabezpieczenia roszczeniu P. K. przeciwko spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zapłatę poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 203.087,32 zł na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie a należącej do w/w spółki. Prawomocnym wyrokiem zaocznym z dnia 02.09.2009 r., sygn. akt I C 452/09, Sąd Okręgowy w Krakowie uwzględnił w/w roszczenie P. K. zasądzając od spółki (...) Sp. z o.o. na jego rzecz: I. kwotę 192.309,10 zł od dnia 23.03.2009 r. do dnia zapłaty; II. kwotę 6.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 17.09.2009 r. Postanowieniem z dnia 04.01.2010 r., sygn. akt I C 452/09, Sąd Okręgowy w Krakowie nadał klauzulę wykonalności w/w wyrokowi zaocznemu w zakresie punktów I. i II. Wskazany powyżej tytuł wykonawczy w postaci w/w wyroku zaocznego opatrzonego klauzulą wykonalności P. K. złożył u Komornika Sądowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 27.01.2010 r. P. K. złożył w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie wniosek o wpis hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 192.309,10 zł na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) . Do przedmiotowego wniosku P. K. nie załączył jednak tytułu wykonawczego w postaci w/w wyroku zaocznego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. W dniu 28.01.2010 r. P. K. wystąpił do Sądu Okręgowego w Krakowie o wydanie kolejnego tytułu wykonawczego obejmującego wyrok zaoczny z dnia 02.09.2009 r. Uwzględniając wniosek P. K. , postanowieniem z dnia 15.02.2010 r., sygn. akt I C 452/09, Sąd Okręgowy w Krakowie wydał wnioskodawcy żądany dalszy tytuł wykonawczy celem ustanowienia hipoteki przymusowej na (...) Sp. z o.o. w K. objętych księgami wieczystymi nr (...) . W dniu 03.03.2010 r. P. K. złożył w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie brakujący do uzyskania wpisu hipoteki tytuł wykonawczy. W tym też dniu wskazany Sąd dokonał stosownego wpisu hipoteki na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) . W toku postępowania wieczystoksięgowego powodowie nie podejmowali jakichkolwiek starań w celu podważenia zasadności w/w wpisu, w szczególności nie składali apelacji. W dniu 08.02.2010 r. A. Ł. i K. G.
zabezpieczenie upada po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu. Na wniosek obowiązanego, Sąd winien wydać postanowienie stwierdzające upadek zabezpieczenia ( art.
). Z chwilą prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy odpadają przyczyny, dla których dokonano zabezpieczenia, gdyż ochronę prawna zapewnia uprawnionemu prawomocne orzeczenie sądu. W tym okresie uprawniony powinien podjąć niezbędne czynności zmierzające do realizacji swego prawa podmiotowego, czyli do zaspokojenia zabezpieczonego wcześniej roszczenia – wyrok zaoczny uprawomocnił się w dniu 17.09.2009 r., a zatem zabezpieczenie upadło w dniu 17.10.2009 r. Wobec upadku zabezpieczenia, które następuje z mocy prawa, wygasła także hipoteka przymusowa obciążająca nieruchomość, która zresztą – jak wynika z odpisu księgi wieczystej – została wykreślona. W tym miejscu na marginesie dodać należy, iż termin upadku zabezpieczenia został w art.
jednoznacznie, a ewentualna możliwość jego wydłużenia w przypadku podjęcia „dalszych czynności egzekucyjnych” dotyczy jedynie sposobów zabezpieczenia wskazanych w art. 747 pkt 1 lub pkt 6 k.p.c. , a więc nie dotyczy ustanowienia hipoteki przymusowej. Wskazać również należy, iż w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym upadek z mocy prawa na podstawie art.
k.p.c hipoteki przymusowej, jako sposobu udzielenia zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, przewidzianego w art. 747 pkt 2 k.p.c. stanowi podstawę pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części, na podstawie art. 840 § 1 k.p.c. , gdyż przeczy zdarzeniu, na którym oparto nadanie klauzuli wykonalności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2012 r, I ACa 905/12, Lex nr 1246744, A. Woźniak Komentarz do art. 754 „ k.p.c., Lex nr 2012). Uzasadnieniem dla nadania klauzuli wykonalności, w trybie art. 788 § 1 k.p.c. w zw. z art. 792 k.p.c. jest przedłożenie dokumentu świadczącego o nabyciu własności nieruchomości obciążonej hipoteką, zabezpieczającą wierzytelność nadającą się do egzekucji i objętą tym tytułem egzekucyjnym, któremu sąd nadaje klauzulę wykonalności w trybie art. 788 §1 k.p.c. Hipoteka na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) została ustanowiona na innej podstawie. Podstawą jej wpisu było postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie dotyczące zabezpieczenia roszczenia procesowego, a nie ustalonej prawomocnym orzeczeniem sądu, a więc nadającej się do egzekucji, wierzytelności. W tym wypadku nie istnieje następstwo prawne opisane w art. 788 § 1 k.p.c. , na podstawie którego nadano postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 01.03.2013 r., sygn. akt I Co 77/13, klauzulę wykonalności wyrokowi zaocznemu Sądu Okręgowego w Krakowie w dniu 02.09.2009 r., sygn. akt IC 452/09 (vide: uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10.02.2014 r., sygn. akt IACz 154/14). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. Z kolei za nieuzasadnione, w ocenie Sądu, należy uznać żądanie pozwu w części odnoszącej się do spornego tytułu wykonawczego, w zakresie w jakim doszło do ustanowienia hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) . Co prawda, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika niewątpliwie, iż wpis hipoteki przymusowej obciążającej nieruchomość objętą księgą wieczystą nr (...) , do wysokości której odpowiedzialność ponosić mają powodowie na podstawie spornego tytułu wykonawczego jako dłużnicy rzeczowi i następcy prawni dotychczasowego właściciela (tj. (...) Developer Sp. z o.o. w K. ), nastąpił w czasie, gdy nieruchomość nie była już jego własnością, przy uwzględnieniu mocy wstecznej wniosku o wpis prawa własności na rzecz wnioskodawców stosownie do art. 29 ustawy z dnia 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece . Jakkolwiek bowiem wniosek o wpis hipoteki złożony został wcześniej (w dniu 27.01.2010 r.), podlegał on oddaleniu wobec istnienia przeszkody do wpisu w postaci braku tytułu wykonawczego (a nie braku formalnego – jak twierdzi pozwany), która to przeszkoda usunięta została dopiero w dniu 03.03.2010 r. (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 09.03.2004 r., sygn. akt V CSK 448/2003, publ. LEX 183791). Wpis zatem na podstawie wniosku z dnia 27.01.2010 r. był niedopuszczalny, a w dniu 03.03.2010 r. złożony został w istocie w tym przedmiocie nowy wniosek – późniejszy w stosunku do wniosku o wpis prawa własności na rzecz powodów (z dnia 09.02.2010 r.), także podlegający oddaleniu wobec ujawnienia w dniu 04.03.2010 r. przejścia prawa własności z mocą od 09.02.2010 r. na rzecz powodów. Niemniej jednak, pomimo istnienia podstaw do oddalenia wniosków z dnia 27.01.2010 r. i z dnia 03.03.2010 r. o wpis hipoteki, Sąd wieczystoksięgowy takowego wpisu dokonał, przy czym rozstrzygnięcie to nie zostało w toku postępowania wieczystoksięgowego przez nikogo zaskarżone, a zatem uzyskało walor prawomocnego orzeczenia sądowego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest jednolity pogląd, iż obalenie domniemania prawdziwości wpisu polega na wykazaniu, że osoba wpisana w księdze wieczystej jako uprawniona nie nabyła określonego prawa, a więc na wykazaniu istnienia niezgodności pomiędzy wpisem w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 31 ust. 2 u.k.w.h., wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. (…) Do usunięcia niezgodności wpisu konstytutywnego – a takim jest wpis hipoteki - obalenie jego podstawy materialnoprawnej nie jest natomiast wystarczające, konieczne jest bowiem obalenie także samego wpisu, to zaś nie może nastąpić w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (…) wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem ( art. 49 u.k.w.h.). Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże inne sądy ( art. 365 k.p.c. ) i nie może być obalony w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia. Może to zatem nastąpić tylko w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ( art. 10 u.k.w.h.), skoro zgłoszone w niej roszczenie służy do obalenia domniemania ustanowionego w art. 3 u.k.w.h. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13.01.2011 r., sygn. akt III CZP 123/10, publ. OSNC 2011/9/96, Prok. i Pr.-wkł. 2012/1/37, LEX nr 688471, Biul. SN 2011/1/6). Mając zatem powyższe na uwadze, wobec domniemania prawdziwości dokonanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie w dniu 03.03.2010 r. wpisu hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) – wbrew twierdzeniu powodów – istniały podstawy do nadania wyrokowi zaocznemu z dnia 02.09.2009 r. klauzuli wykonalności w tym zakresie przeciwko powodom, co w konsekwencji oznacza, że nie zachodzą przesłanki z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w tej części. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w punkcie II. sentencji wyroku. Jedynie na marginesie wskazać należy, iż w ocenie Sądu całkowicie niezasadna w realiach przedmiotowej sprawy jest argumentacja powodów nawiązująca do art. 92 k.c. Według nich, przez ustanowienie w/w hipotek i rozszerzenie odpowiedzialności na nich jako nabywców nieruchomości nastąpiło naruszenie ich praw – ich zdaniem, nie może być tak, że jeżeli zostali oni pokrzywdzeni przez spółkę (...) Sp. z o.o. w K. (a to w związku z niewywiązaniem się przez spółkę z umów zawartych z powodami), to zaspokojenie ich roszczeń w drodze umowy z dnia 08.02.2010 r. ma doprowadzić do tego, że z ich odzyskanych nieruchomości będzie zaspokajać się P. K. . W tym kontekście wskazać po pierwsze należy, iż powodowie posiadając wiedzę o wpisach hipotek na przedmiotowych nieruchomościach, nie podejmowali – jak już wyżej zaznaczono - żadnych działań w celu ich wykreślenia czy podważenia zasadności. Po drugie należy zwrócić uwagę, iż z treści umowy z dnia 08.02.2010 r. wynika jednoznacznie, że powodowie nie dość, iż wiedzieli o odpowiedzialności (...) Developer Sp. z o.o. w K. wobec pozwanego, to również mieli świadomość, iż z chwilą ponownego uzyskania własności przedmiotowych nieruchomości również będą oni jako dłużnicy rzeczowi odpowiedzialni wobec m.in. pozwanego, na rzecz którego wpisano w księgach wieczystych hipoteki. Powodowie zabezpieczając swoje roszczenia w stosunku do spółki (...) Sp. z o.o. w K. – poprzez ujęcie w umowie swojego prawa regresu wobec w/w spółki – nie kwestionowali w żaden sposób roszczeń P. K. oraz godzili się na dochodzenie wierzytelności z nieruchomości mającej stać się ich własnością. Wobec częściowego uwzględnienia roszczenia pozwu, Sąd - w punkcie III. sentencji wyroku – wzajemne koszty postepowania pomiędzy stronami na podstawie art. 100 k.p.c. zniósł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.