Sad powszechny, I C 999/16

Sygn. I C 999/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Lidia Kopczyńska Protokolant: st. sekr. sądowy Elżbieta Marciniak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. w Ciechanowie na rozprawie sprawy z powództwa K. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. roszczenia z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego p-ko ubezpieczycielowi OC posiadacza pojazdu mechanicznego orzeka I. zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powódki K. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) kwotę 768,75zł (siedemset sześćdziesiąt osiem złotych siedemdziesiąt pięć groszy) z ustawowymi odsetkami od 08.10.2015r. do 31.12.2015r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 01.01.2016r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powódki K. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) kwotę 416 zł (czterysta szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 999/16 UZASADNIENIE Powódka K. O. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata J. S. wniosła w dniu 9 lutego 2016 r. do Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie VIII Wydziału Gospodarczego pozew przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. , żądając zasądzenia na swoją rzecz kwoty 768,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 października 2015 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w związku z poniesioną częścią kosztów wynajęcia pojazdu zastępczego w okresie naprawy samochodu marki O. (...) o nr rej. (...) należącego do poszkodowanego M. Z. , a która to na mocy umowy przelewu wierzytelności weszła w jego prawa i obowiązki. (pozew – k. 6-11 akt). Postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie VIII Wydział Gospodarczy stwierdził swą niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał zgodnie z właściwością miejscową i funkcjonalną Sądowi Rejonowemu w Ciechanowie I Wydziałowi Cywilnemu, powołując się na treść przepisu art. 24a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 t.j.). (postanowienie – k. 29-31 akt). Pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego W. R. w odpowiedzi na pozew i w toku postępowania wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenia kosztów procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. (odpowiedź na pozew – k. 41 akt, protokół – k. 79 akt) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W wyniku kolizji drogowej z dnia 4 sierpnia 2015 r., którego sprawcą był kierujący pojazdem objętym w dacie zdarzenia ochroną ubezpieczeniową w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przez (...) S.A. z siedzibą w W. , uszkodzeniu uległ samochód marki O. (...) o nr rej. (...) . Samochód ten stanowił własność M. Z. . bezsporne Poszkodowany zgłosił szkodę w zakładzie ubezpieczeń w dniu 5 sierpnia 2015 r. Oględziny przednaprawcze pojazdu odbyły się dnia 12 sierpnia 2015 r. Pozwany opracował kosztorys eurotaxglass’s nr (...) uszkodzonego pojazdu w dniu 10 sierpnia 2015 r., w którym zamieścił czasy przeznaczone na naprawę uszkodzonego pojazdu uwzględniające w szczególności - czas przeznaczony na naprawę, wymianę i lakierowanie uszkodzonych elementów, tj. wymianę tylnej lewej lampy, naprawę zderzaka tylnego oraz lakierowanie. Zatwierdzony kosztorys dostarczony został do serwisu (...) , D. N. Powypadkowych w W. w dniu 17 sierpnia 2015 r. Tego samego dnia zamówiono części zamienne, które zostały dostarczone do serwisu w dniu 19 sierpnia 2015 r., jednocześnie w tym dniu M. Z. przekazał uszkodzony samochód do serwisu i z tym dniem została rozpoczęta jego naprawa, którą zakończono w dniu 27 sierpnia 2015 r. Odbiór pojazdu po naprawie dokonany został również w dniu 27 sierpnia 2015 r. bezsporne, w tym dowód: pismo z dnia 10 sierpnia 2015 r. wraz z kosztorysem eurotaxglass’s nr (...) - k. 73-74v akt, protokół naprawy samochodu wystawiony przez O. (...) , D. N. Powypadkowych w W. – k. 15 akt Czas doprowadzenia uszkodzonego samochodu marki O. (...) o nr rej. (...) do stanu sprzed szkody wynosił 10 dni, z czego 6 dni – czas oczekiwania na oględziny samochodu i dostarczenie kosztorysu naprawy, 2 dni – czas oczekiwania na części zamienne do samochodu dostarczone z magazynu do warsztatu samochodów O. i 2 dni - czas naprawy samochodu i odbiór pojazdu z warsztatu. Tym samym organizacyjnie i technologicznie uzasadniony czas korzystania z pojazdu zastępczego przez poszkodowanego M. Z. wynosił maksymalnie 10 dni licząc od dnia zaistnienia szkody. bezsporne w tym dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny wartości pojazdów oraz kosztów napraw L. K. – k. 85-87 akt M. Z. w dniu 19 sierpnia 2015 r. wynajął samochód zastępczy marki T. (...) nr rej. (...) od K. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) za kwotę 184,50 zł/dzień wraz z podatkiem VAT za każdą rozpoczętą dobę najmu. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 28 sierpnia 2015 r. Mimo powyższego wynajmujący żądał wynagrodzenia za wynajęcie tego samochodu jedyne za 8 dni w łącznej kwocie 1.476,00 zł brutto (8 dni x 184,50 zł). Samochód potrzebny był M. Z. m.in. w celu dojazdów do pracy do W. oraz w celach rodzinnych. dowód: umowa najmu samochodu z dnia 19 sierpnia 2015 r. wraz z ogólnymi warunkami najmu pojazdów wypożyczalni – k. 12-13 akt, faktura VAT (...) r. z dnia 4 września 2015 r. – k. 14 akt, protokół zdawczo – odbiorczy – k. 19 akt, szczegółowe informacje dot. konieczności najmu pojazdu zastępczego – k. 20-21 akt W dniu 19 sierpnia 2015 r. M. Z. dokonał cesji wierzytelności, tj. prawa do zwrotu kosztów najmu auta zastępczego na rzecz powódki K. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) , w wyniku której powódka weszła w prawa i obowiązki poszkodowanego. Poszkodowany nie prowadził działalności gospodarczej. bezsporne w tym dowód: umowa przelewu wierzytelności z dnia 19 sierpnia 2015 r. – k. 16-16v akt, oświadczenie posiadacza pojazdu – k. 18 akt W dniu 11 września 2015 r., (...) S.A. z siedzibą w W. zagwarantowało powódce jako cesjonariuszce zwrot kosztów wynajęcia przez poszkodowanego M. Z. (cedenta) samochodu zastępczego w kwocie 707,25 zł. bezsporne w tym dowód: pismo z dnia 11 września 2015 r. – k. 22, 57 akt W dniu 26 stycznia 2016 r. K. O. prowadząca działalność gospodarcza pod firmą (...) wezwała ubezpieczyciela do zapłaty pozostałej kwoty należności wynikającej z faktury VAT nr (...) z tytułu wynajmu auta zastępczego. bezsporne w tym dowód: pismo z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 23, 54v akt W odpowiedzi na powyższe pozwany wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do wypłaty żądanej kwoty. bezsporne w tym dowód: pismo z dnia 1 lutego 2016 r. – k. 53 akt Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wymienionych wyżej dowodów, tj. pisma z dnia 10 sierpnia 2015 r. wraz z kosztorysem eurotaxglass’s nr (...) - k. 73-74v akt, protokołu naprawy samochodu wystawiony przez O. (...) , D. N. Powypadkowych w W. – k. 15 akt, umowy najmu samochodu z dnia 19 sierpnia 2015 r. wraz z ogólnymi warunkami najmu pojazdów wypożyczalni – k. 12-13 akt, faktury VAT (...) r. z dnia 4 września 2015 r. – k. 14 akt, protokołu zdawczo – odbiorczego – k. 19 akt, szczegółowych informacji dot. konieczności najmu pojazdu zastępczego – k. 20-21 akt, umowy przelewu wierzytelności z dnia 19 sierpnia 2015 r. – k. 16-16v akt, oświadczenia posiadacza pojazdu – k. 18 akt, pisma z dnia 11 września 2015 r. – k. 22, 57 akt, pisma z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 23, 54v akt, pisma z dnia 1 lutego 2016 r. – k. 53 akt oraz opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny wartości pojazdów oraz kosztów napraw L. K. – k. 85-87 akt. Nadmienić należy, że przywołane wyżej dokumenty nie były kwestionowane przez strony. Okoliczności związane z uszkodzeniem samochodu O. (...) o nr rej. (...) , odpowiedzialnością pozwanego ubezpieczyciela za szkody wyrządzone w tym samochodzie, okres jego naprawy w (...) serwisie (...) , najem pojazdu zastępczego, jak również fakt dokonania cesji wierzytelności między poszkodowanym – M. Z. , a K. O. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą (...) nie były sporne. Kwestią sporną między stornami była natomiast ilość dni korzystania przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego. Powódka wskazywała, że poszkodowany korzystał z pojazdu zastępczego przez okres 8 dni za 184,50 zł/dzień, pozwany natomiast przekalkulował, że ekonomicznie uzasadnionym było korzystanie z pojazdu zastępczego przez 5 dni za 115,00 zł/dzień i też na okoliczność - jaki był technologicznie uzasadniony czas korzystania z pojazdu zastępczego przez poszkodowanego wniósł o powołanie biegłego sądowego z zakresu wyceny pojazdów oraz kosztów napraw. Dopuszczona przez Sąd opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny wartości pojazdów oraz kosztów napraw L. K. , nie była kwestionowana przez żadną ze storn. Opinia biegłego zasługiwała na walor wiarygodności, gdyż sporządzona zostały przez osobę dysponującą odpowiednią wiedzą, po przeprowadzeniu analizy dokumentów. Opinię sporządzono w sposób rzeczowy i merytorycznie poprawny. Opinia ta była pomocna przy ferowaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. S ąd Rejonowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu, roszczenie powódki K. O. zasługuje na uwzględnienie w całości. Powódka domagała się w niniejszej sprawie zapłaty odszkodowania uzupełniającego, obejmującego koszt najmu pojazdu zastępczego w związku z kolizją drogową jaka miała miejsce w dniu 4 sierpnia 2015 r., ponad kwotę uznaną i wypłaconą przez ubezpieczyciela po zgłoszeniu szkody do likwidacji. Bezspornym przy tym było to, że storna powodowa nabyła wierzytelność zapłaty odszkodowania od poszkodowanego M. Z. w drodze przelewu wierzytelności z dnia 19 sierpnia 2015 r. Podobnie, bezsporna była w niniejszej sprawie podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej – ubezpieczyciela sprawcy – za szkody związane z wypadkiem, w którym uszkodzony został pojazd poszkodowanego. Sporny był jednie zakres tej odpowiedzialności, co do obowiązku zapłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania obejmującego koszt najmu pojazdu zastępczego. Wysokość odszkodowania ubezpieczeniowego świadczonego z tytułu ubezpieczenia OC jest zakreślona granicami odpowiedzialności cywilnej posiadacza, kierowcy samochodu, którego odpowiedzialność wynika z art. 436 § 2 KC. Do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu ubezpieczeniowym przy ubezpieczeniu OC koniecznym było więc sięgnięcie do ogólnych reguł Kodeksu cywilnego odnoszących się do zakresu odszkodowania, w szczególności do przepisu art. 361 § 1 i 2 KC. Reguły te nakazując przestrzeganie zasady pełnego odszkodowania w granicach adekwatnego związku przyczynowego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSP 2002, z. 7-8, poz. 103, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03, OSNC 2004, z. 1, poz. 4). Podstawową funkcją odszkodowania jest bowiem kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normlanego związku przyczynowego, jak podkreślał Sąd Najwyższy, należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy (uzasadnianie wyroku z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 1273/00 niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., V CKN 1273/00 niepubl.) Sąd stwierdził, że powództwo jest uzasadnione, w świetle aktualnych poglądów orzecznictwa, wskazujących, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczeni pojazdu mechanicznego obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28). Według tego poglądu, utrata możliwości korzystania z pojazdu stanowi negatywne następstwo majątkowe, a wydatki, które służą ograniczeniu (wyłączeniu tego negatywnego następstwa) należy kwalifikować jako szkodę majątkową podlagającą naprawieniu w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela wynikającej z ubezpieczenia odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela wynikającej z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym znaczenie dwóch kryteriów – celowości wydatków oraz ich ekonomicznego uzasadnienia. Za wydatek niezbędny (celowy) należy uznać wydatek poniesiony na korzystanie z innego pojazdu w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swojego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wydatki ekonomicznie uzasadnione to wydatki na najem pojazdu zasadniczo o podobnej klasie do pojazdu uszkodzonego lub zniszczonego, poniesione w oparciu o stawki czynszu najmu, które obowiązują na danym rynku lokalnym (ceny rynkowe za tego typu usługi) i w czasie naprawy pojazdu mechanicznego lub do czasu nabycia nowego pojazdu. W niniejszej sprawie pozwany kwestionował zasadność powództwa, twierdząc, że najem pojazdu zastępczego wg. stawki 184,50 zł za dzień nie był uzasadniony, a ponadto, okres wynajmu wynoszący 8 dzień nie był celowy, wskazując, że wg. jego kalkulacji ekonomicznie uzasadnionym było korzystanie z pojazdu zastępczego przez 5 dni za 115,00 zł/dzień. Na ostatnią okoliczność, tj. jaki był technologicznie uzasadniony czas korzystania z pojazdu zastępczego przez poszkodowanego Sąd na wniosek pozwanego dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny wartości pojazdów oraz kosztów napraw L. K. . W opinii biegły określił, iż całkowity czas naprawy pojazdu marki O. wyniósł 10 dni. Na tą liczbę składało się - 6 dni – czas oczekiwania na oględziny samochodu i dostarczenie kosztorysu naprawy, 2 dni – czas oczekiwania na części zamienne do samochodu dostarczone z magazynu do warsztatu samochodów O. i 2 dni - czas naprawy samochodu i odbiór pojazdu z warsztatu. Należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że żadna ze stron nie zgłosiła do powyższej opinii zastrzeżeń, tym samym należało ją uznać za mającą wpływ na treść ferowanego orzeczenia. W niniejszej sprawie powódka żądała zasądzenia pozostałej części wynagrodzenia jedynie za 8 – dniowy najem pojazdu w wysokości 768,75 zł wraz z odsetkami, albowiem z kwoty 1.476,00 zł (8 dni x 184,50 zł) ubezpieczyciel przyznał jej jedynie kwotę 707,25 zł. Sąd jest zdania, iż ilość tych dni mieściła się w zakresie normalnych następstw zdarzenia za które pozwany powinien ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą o charakterze gwarancyjnym, w których to poszkodowany był pozbawiony samochodu. W dalszej kolejności, stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie sporna była także wysokość stawki dobowej pojazdu zastępczego. Strona powodowa ustaliła ją na kwotę 184,50 zł i taka też kwota widnieje na fakturze VAT nr (...) wystawionej przez nią poszkodowanemu w dniu 4 września 2015 r. Wysokość tej kwoty została zakwestionowana przez stronę pozwaną na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r., wskazując że w jej ocenie – po dokonanym rachunku dobowa stawka za korzystanie z pojazdu zastępczego winna wynosić 115,00 zł. Mimo powyższego storna pozwana nie uzasadniła swojego zarzutu, jak również nie wykazała na jakiej podstawie dokonała obliczeń, skąd wynika i na jakiej podstawie dokonała kalkulacji. Również w żaden sposób chociażby nie wykazała, czy stawka ta znacznie, czy nieznacznie odbiega od stawek obowiązujących na lokalnym rynku, nie wskazała także na jakiej podstawie dokonała kalkulacji przyznanych kosztów najmu pojazdu w kwocie 707,25 zł w piśmie z dnia 11 września 2015 r. Wreszcie nie zażądała w powyższym zakresie o powołanie przez Sąd biegłego sądowego celem wyjaśnienia co najmniej średniego kosztu netto wynajęcia samochodu tej klasy co samochód wynajęty przez poszkodowanego. Natomiast jak wiadomo w obowiązującym w postępowaniu cywilnym kontradyktoryjnym modelu postępowania sądowego o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje powód, a ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza ( art. 6 KC. w zw. z art. 232 zd. 1 KPC ) (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. II CSK 297/10.) Jednakże reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa na stronie powodowej (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20.04.1982 r. I CR 79/82 , Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30.09.2010 r. I ACa 572/10) . Jeśli pozwany powołał okoliczności faktyczne, które miałyby uzasadnić jego żądanie oddalenia powództwa, wówczas nie wystarczą same gołosłowne stwierdzenia, pozwany powinien udowodnić wskazywane fakty, narażając się na klęskę w procesie jako konsekwencję swojej bierności (odwrócenie ciężaru dowodu). Jeśli strona powodowa udowodniła fakty przemawiające za zasadnością powództwa, to na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających jej zdaniem oddalenie powództwa (Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30.09.2010 r. I ACa 572/10) . W niniejszej sprawie powód przedstawił fakturę z podana stawką, a pozwany nie wykazał, że stawka w fakturze jest nieprawidłowa, tzn. nie sprostał regułom dotyczącym ciężaru dowodzenia, co przyniosło dla niego niekorzystne skutki procesowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że odszkodowanie obejmujące uzasadnione i celowe koszty pojazdu najmu zastępczego winno wynosić kwotę 1.476,00 zł (8 dób x 184,50 zł). Uwzględniając, że pozwany wypłacił powódce z tego tytułu kwotę 707,25 zł, na podstawie przepisu art. 361 § 1 i 2 KC , art. 363 § 1 KC , art. 436 KC , art. 509 § 1 KC , art. 822 § 1 KC w zw. z art. 805 § 1 KC oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczyciel, Sąd uwzględnił powództwo w całości i orzekł jak w pkt I wyroku. Odnośnie żądania powódki dotyczącego zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie, stwierdzono, iż roszczenie to znajduje uzasadnienie w treści przepisów art. 817 § 1 KC w zw. z 481 § 1 KC oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczyciel obowiązanych jest spełnić świadczenie w terminie 30 dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o szkodzie. Pozwany otrzymał wezwanie do zapłaty pozostałej kwoty części kosztów najmu, w dniu 7 października 2015 r. minął termin na zapłatę. Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia 8 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – zgodnie z przepisami w brzmieniu ówcześnie i obecnie obowiązującymi. Zgodnie z art. 98 KPC , strona przegrywająca proces jest zobowiązana zwrócić stronie przeciwnej koszty procesu. Pozwany proces przegrał, a zatem jest zobowiązany zwrócić powódce koszty poniesione w związku z tą sprawą. Dlatego też w pkt II wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 416,00 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu. Na powyższą kwotę składają się: kwota 39,00 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwota 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ustalona według norm przepisanych i kwota 17,00 zł, tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji. ZARZĄDZENIE (...)