Sad powszechny, III AUa 362/13

Sygn. akt III AUa 362/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2013 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Grażyna Czyżak (spr.) Sędziowie: SSA Grażyna Horbulewicz SSA Małgorzata Gerszewska Protokolant: sekr.sądowy Agnieszka Plawgo-Czyż po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. w Gdańsku sprawy J. G. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o wysokość renty rolniczej na skutek apelacji J. G. od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt IV U 679/12 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 362/13 UZASADNIENIE J. G. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowej we W. z dnia 20 lipca 2012 r., na mocy której zakład odmówił mu doliczenia do części składkowej przysługującej wnioskodawcy renty rolniczej okresu pracy zawodowej w Spółdzielni (...) w P. od dnia 10 grudnia 1982 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy powołał treść art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz wskazał, że J. G. na okoliczność wykonywanej pracy w spornym okresie w charakterze wozaka przedłożył zeznania świadków, które nie stanowią wystarczającego dowodu umożliwiającego uwzględnienie tego okresu jako okresu podlegania innemu ubezpieczeniu. Wnioskodawca nie przedłożył oryginalnych dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia w spornym okresie w Spółdzielni (...) w P. – brak świadectwa pracy, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej, zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu i wykazu zarobków. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 r. w sprawie IV U 679/12 Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji: W dniu 15 marca 2012 r. J. G. wystąpił z wnioskiem o rentę rolniczą, wskazując w kwestionariuszu, jako okresy podlegania ubezpieczeniu m.in. okres pracy w charakterze wozaka mleka od dnia 10 grudnia 1982 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. W dniu 24 kwietnia 2012 r. Prezes KRUS przyznał wnioskodawcy świadczenie w postaci renty rolniczej od dnia złożenia wniosku. Do części składkowej świadczenia uwzględniono: - 5.44 lat opłacania składki na Fundusz Emerytalny Rolników w okresie od dnia 01 lipca 1977 roku do dnia 31 grudnia 1982 r.; - 2,70 lat opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w okresie od dnia 01 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.; - 20,07 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po dniu 31 grudnia 1990 r.; - 1,25 lat podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu. W dniu 03 lipca 2012 r. J. G. złożył wniosek o zaliczenie mu do części składkowej świadczenia okresu pracy w Spółdzielni (...) w P. w zlewni mleka w W. od dnia 10 grudnia 1982 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. Na okoliczność potwierdzenia zatrudnienia wskazał dwóch świadków w osobach J. P. i H. D. . W dniu 20 lipca 2012 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmawiając wnioskodawcy doliczenia do części składkowej okresu zatrudnienia od dnia 10 grudnia 1982 roku do dnia 30 kwietnia 1990 r. w Spółdzielni (...) w P. , albowiem brak dokumentacji potwierdzającej to zatrudnienie. W dniu 10 grudnia 1982 r. J. G. zawarł z Zakładem (...) w P. umowę o przewóz mleka, na mocy której jako zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia na rzecz zleceniodawcy usług w zakresie przewozu mleka, śmietany i innych artykułów mleczarskich z miejscowości W. P. do miejscowości W. . Zadania zleceniobiorcy obejmowały odbiór towaru od dostawców rolników, załadunek, przewóz, wyładunek i przekazanie do punktu skupu mleka według trasy i w czasie określonym w harmonogramie, stanowiącym załącznik do umowy. Strony umowy ustaliły, że za zlecone czynności zleceniobiorca będzie otrzymywał należność składającą się z: zapłaty za 1 litr przewiezionego mleka w wysokości 0,40 zł, ryczałtu miesięcznego w wysokości 7.600,00 zł. Należność powyższa będzie wypłacana w terminie do 16 dnia każdego miesiąca. Umowa została zawarta na czas nieokreślony, a początek wykonywania usług określono na dzień 10 grudnia 1982 r. Zgodnie z § 8 pkt 2 umowy umowa może być wypowiedziana przez obie strony. Termin wypowiedzenia umowy ustalono na 14 dni naprzód. Z § 3 umowy wynika, że zleceniodawca zobowiązał się do zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczenia społecznego według obowiązujących zasad, wydania mu legitymacji ubezpieczeniowej i rozliczania z Oddziałem ZUS należnych składek i zasiłków wypłacanych zleceniobiorcy. Przed dniem 01 stycznia 1999 r. Spółdzielnia (...) w P. jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, rozliczała się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych na podstawie deklaracji rozliczeniowych bezimiennych tzn. wskazując tylko liczbę ogółem zatrudnionych osób. W okresie od dnia 15 czerwca 1987 r. do dnia 31 marca 1997 r. oraz od dnia 01 lipca 1987 r. do nadal wnioskodawca prowadził własne gospodarstwo rolne położone w miejscowości W. N. , P. i W. . Powyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie trwania postępowania i ujawnionym na rozprawie w dniu 09 listopada 2012 r., tj. dokumentach zebranych w aktach organu rentowego o nr (...) . Przedmiotowy materiał Sąd ten uznał za rzetelny i wiarygodny. Strony bowiem w trakcie postępowania nie kwestionowały jego prawdziwości, a jedynie odmiennie go interpretowały oraz wyprowadzały z niego odmienne konkluzje o charakterze tak faktycznym, jak i jurydycznym. Tym samym brak jest przesłanek by odmówić dokumentom zebranym w aktach organu rentowego przymiotu wiarygodności. W konsekwencji przedmiotowy materiał dowodowy pozwolił dokonać w znacznym zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego w niniejszej sprawie. W tym miejscu Sąd I instancji wskazał, iż spornym miedzy stronami, i tym samym stanowiącym istotę przedmiotowego procesu, była kwestia możliwości zaliczenia do części składkowej należnej wnioskodawcy renty rolniczej okresu zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 10 grudnia 1982 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. na podstawie umowy zlecenia w Spółdzielni (...) w P. . Sąd ten podzielił stanowisko organu rentowego, że spornego okresu nie można uznać za udowodniony, a tym samym uwzględnić odwołania od zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 24 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) emerytura, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej i części uzupełniającej, ustalonych zgodnie z art. 25 i 26 . Dla każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru. Według art. 25 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników część składkową ustala się przyjmując po 1 % emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, z uwzględnieniem ust. 2-7 . Niepełne lata przelicza się odpowiednio, z uwzględnieniem art. 21a . W myśl ust. 2 do liczby lat, o których mowa w ust. 1, dolicza się liczbę lat: 1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w okresie od dnia 01 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.; 2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 01 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r., za który była opłacana składka na Fundusz Emerytalny Rolników; 3) (uchylony); 4) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16. roku życia, przypadających przed dniem 01 lipca 1977 r., jednak nie wcześniej niż 25 lat przed spełnieniem warunków nabycia prawa do emerytury rolniczej lub renty inwalidzkiej rolniczej. Stosownie do treści ust. 2 lit. a do liczby lat, o których mowa w ust. 1, dolicza się również liczbę lat: 1) podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 01 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej dacie, 2) działalności kombatanckiej, działalności równorzędnej z tą działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności oraz podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, 3) odbywania czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej równorzędne albo zastępczych form tej służby, przypadających przed dniem 1 stycznia 1999 r. - jeżeli z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , a ponadto do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin. Przepis art. 117 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) stanowi, że okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-9 i ust. 2 pkt 1 lit. b-d, pkt 2 lit. d i pkt 4-17 , okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 , oraz okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 , mogą być uwzględnione, jeżeli zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami) lub wpisami w legitymacji ubezpieczeniowej bądź uznane orzeczeniem sądu, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 . Do okresów składkowych zalicza się okresy wymienione w art. 6 ustawy emerytalnej, w tym m.in. okresy ubezpieczenia. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące prace na podstawie umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia. Odpowiednio do tych uregulowań w okresie wcześniejszym przed wejściem w życie w/w ustaw, tj. przed dniem 01 stycznia 1999 r., zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia obowiązkowe ubezpieczenie społeczne określone ustawą, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmowało osoby wykonujące odpłatnie pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia zawartej na okres co najmniej 15 dni. W myśl ust. 1 lit. a ubezpieczenie obejmuje również osoby wykonujące na rzecz jednego zleceniodawcy pracę na podstawie umów agencyjnych lub zlecenia krótszych niż 15 dni, jeżeli łączny okres, na który umowy zostały zawarte, wynosi co najmniej 15 dni. Obowiązek ubezpieczenia powstaje wówczas od pierwszego dnia tej umowy, z której wynika, że łączny okres wykonania umów wyniesie co najmniej 15 dni. Stosownie do ust. 1 lit. b przepisu ust. 1 lit. a nie stosuje się, jeżeli między ostatnim dniem ostatniej umowy a pierwszym dniem następnej upłynęło co najmniej 60 dni. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. stanowi, że osoby spełniające równocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin podlegają ubezpieczeniu określonemu ustawą. Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne Sąd Okręgowy rozważył, czy sporny okres zatrudnienia wnioskodawcy w charakterze wozaka został należycie udowodniony. W tej kwestii Sąd ten podzielił stanowisko organu rentowego. Zdaniem Sądu I instancji zgromadzony materiał dowodowy pozwala wprawdzie ustalić iż w dniu 10 grudnia 1982 r. między wnioskodawcą, a Zakładem (...) w P. doszło do zawarcia umowy świadczenia usług o przewóz mleka, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu, jednakże nie pozwala na ustalenie z całą pewnością, w jakim okresie J. G. świadczył usługi na rzecz zleceniobiorcy, a tym samym, w jakim okresie podlegał ubezpieczeniu z tego tytułu. Brak także jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskiwanych zarobków z tej pracy. Wnioskodawca twierdził, że wykonywał usługi wozaka na rzecz Spółdzielni (...) do dnia 30 kwietnia 1990 r., ale na tę okoliczność brak jakiegokolwiek dowodu poza jego zeznaniami. Te zaś nie są wystarczającym dowodem w spornej materii. J. G. nie dysponuje legitymacją ubezpieczeniową, na podstawie której możnaby ustalić czas trwania przedmiotowej umowy zlecenia, choć zapisu § 3 umowy wynika, że taką legitymację winien posiadać. Nie przedstawił też żadnego innego dokumentu potwierdzającego datę rozwiązania umowy ani wysokość uzyskiwanych zarobków. Sąd Okręgowy zważył, że w postępowaniu ubezpieczeniowym fakt zatrudnienia i podlegania ubezpieczeniom może być udowodniony także zeznaniami świadków, ale w niniejszym przypadku to nie nastąpiło, mimo że wnioskodawca takich świadków wskazał. Zdaniem tego Sądu generalnie świadkowie potwierdzili fakt wykonywania usługi wożenia mleka na rzecz Mleczarni w P. – punkt skupu mleka w W. potwierdzili, jednakże na podstawie ich zeznań niemożliwe jest ustalenie czasu zatrudnienia wnioskodawcy w tym charakterze. Wprawdzie świadek J. P. przed organem rentowym potwierdził czasookres świadczenia usług wozaka wskazany przez J. G. , ale zeznając przed sądem nie umiał już wskazać ram czasowych zatrudnienia wnioskodawcy. Podobnie świadek H. D. nie umiał dokładnie wskazać jak długo wnioskodawca wykonywał usługi wozaka. Świadek wprawdzie zeznał, że zastąpił wnioskodawcę w tej pracy, ale z przedstawionej przezeń umowy wynika, że świadczył je od dnia 15 maja 1990 r., a według zeznań wnioskodawcy zakończył on tę pracę z końcem kwietnia 1990 r. Toteż zeznania świadków mimo, że ocenione przez Sąd I instancji ostatecznie jako wiarogodne co do zasadniczej kwestii wykonywania pracy wozaka przez J. G. , nie mogą mieć istotnej wartości dowodowej jeśli chodzi o czasookres jej wykonywania. Sąd ten podkreślił, że nie można także potwierdzić okresu podlegania przez wnioskodawcę ubezpieczeniu z tytułu wykonywania umowy zlecenia, albowiem w spornym czasie, tj. przed dniem 01 stycznia 1999 r. Spółdzielnia (...) w P. jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, rozliczała się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych na podstawie deklaracji rozliczeniowych bezimiennych tzn. wskazując tylko liczbę ogółem zatrudnionych osób. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd Okręgowy ostatecznie doszedł do przekonania, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, w jakim czasie J. G. podlegał ubezpieczeniu z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia, toteż brak podstaw do uwzględnienia tego okresu do części składkowej renty rolniczej jako okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 01 stycznia 1999 r. W związku z powyższym, nie stwierdzając żadnych uchybień faktycznych jak i prawnych zaskarżonej decyzji, na podstawie przepisu art. 477