Sygn. akt III AUz 352/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Bożena Grubba (spr.) Sędziowie: SA Barbara Mazur SA Aleksandra Urban po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy Z. Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wysokość emerytury na skutek zażalenia Z. Ż. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zawartego w punkcie 2 wyroku z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt VI U 1334/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Sygn. akt III AUz 352/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:
- zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ten sposób, że zobowiązał pozwany organ rentowy do ponownego przeliczenia świadczenia zgodnie z wnioskiem z dnia 28 lutego 2013 r. w zakresie uwzględnienia wynagrodzeń Z. Z. w miesiącach wrzesień, październik i listopad 1975 r. w kwotach po 7 475 zł,
- w pozostałym zakresie odwołanie odrzucił,
- zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia zawartego w pkt 2 wyroku Sąd Okręgowy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie ubezpieczony po raz kolejny domaga się przyznania wyższego świadczenia emerytalnego na podstawie zeznań, które przedstawione były w prawomocnie zakończonej sprawie VII U 565/
- Jedynym nowym dowodem, który można było uwzględnić do ponownego przeliczenia świadczenia odwołującego, było zaświadczenie z dnia 1 grudnia 1975r. wystawione przez (...) , w którym zostało wpisane średnie miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy 1975r. (przyjmujące datę wystawienia zaświadczenie 01.
- są to miesiące wrzesień, październik, listopad 1975 r.) -7475zł. Sąd I instancji przywołał treść przepisu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz wskazał, iż odwołanie do Sądu Okręgowego od decyzji organu rentowego wszczynające postępowanie sądowe pełni rolę pozwu, stąd też w sytuacji, gdy o to samo roszczenie, między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd winien odwołanie odrzucić na podstawie przepisu art. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c. Wyrok zapadły w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma powagi rzeczy osądzonej, jeżeli dotyczy odmowy przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a po jego uprawomocnieniu się organ rentowy wydał nową decyzję, opartą na nowych dowodach mających wpływ na ujawnienie stanu faktycznego i jego prawidłową ocenę prawną. Wtedy wydanie nowej decyzji uprawnia ubezpieczonego do złożenia od niej odwołania i zobowiązuje sąd do sprawdzenia prawidłowości decyzji. Nie jest tak, że w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wydanie nowej decyzji przez organ rentowy zawsze uprawnia do wniesienia odwołania do sądu i nigdy nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, bowiem o tożsamości przedmiotu sporu decyduje nie tylko tożsamość żądania zawarta w poszczególnych wnioskach skierowanych do organu rentowego, ale także stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili zamknięcia rozprawy w poprzednim postępowaniu sądowym. (por. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 marca 2012 roku, I UK 299/11, LEX nr 1214545) W rezultacie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w obecnym postępowaniu zachodzą przesłanki częściowego odrzucenia odwołania na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Skoro przesłanka warunkująca nabycie prawa do wyższego świadczenia emerytalnego w postaci dokumentowania zarobków zeznaniami świadków nie uległa zmianie, to Sąd w niniejszym procesie, w celu ustalenia nabycia przez ubezpieczonego prawa do wyższego świadczenia musiałby dokonać ustaleń sprzecznych z już prawomocnie osądzoną sprawą. Jednak takie ustalenie w sposób ewidentny naruszałoby powagę rzeczy osądzonej wynikającą z poprzedniego prawomocnego wyroku sądowego, niezależnie od tego, że rozpoznawane odwołanie dotyczy kolejnej (nowej) decyzji organu rentowego (innej niż będącej przedmiotem rozpoznania w sprawie VII U 565/03). W konsekwencji powyższego orzeczono jak w punkcie 1 i 2 wyroku w myśl art. 477 14 § 1 i 2 k.p.c. Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku złożył wnioskodawca, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, zgodnie z normami przepisanymi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że ubezpieczony uzyskał nowy dokument stwierdzający wysokość zarobków w okresie wrzesień - listopad 1975 r. Było to zaświadczenie wystawione w celu przedłożenia w sprawie o rentę alimentacyjną, która toczyła się przed Sądem Rejonowym w Lipsku. Sąd Okręgowy uznał, iż jest to wiarygodny dowód określający wysokość zarobków Pana Ż. . Ubezpieczony podniósł, iż nowy dokument daje możliwość ponownego orzekania odnośnie okresu 1975 – 1978, ponieważ, zaświadczenie potwierdziło jednoznacznie zeznania świadków, które zostały złożone w sprawie VII U 565/03 odnośnie wysokości zarobków powoda. Potwierdziło również zeznania samego ubezpieczonego, który kwestionuje, aby zeznał w sprawie VII U 565/03, iż jego zarobki kształtowały się na poziomie 15 000 zł. Zatem możliwym winno być przeliczenie świadczenia również w okresie od grudnia 1975 do 1978 r. Jednocześnie, zdaniem ubezpieczonego należy zauważyć, iż roszczenie alimentacyjne było spełnianie w wysokości ustalonej przez wyrok Sądu Rejonowego Lipsku (wyrok w aktach ZUS). Zatem, ponieważ renta alimentacyjna jest roszczeniem ciągłym, to można wywnioskować, iż zarobki ubezpieczonego kształtowały się właśnie na takim poziomie, skoro należności były przez niego regulowane i nie wnosił on o obniżenie renty alimentacyjnej z uwagi na obniżenie wysokości wynagrodzenia. Ubezpieczony podkreślił, iż nie dokonał zniszczenia dokumentacji płacowej swojego zakładu pracy i że nie powinien z tego tytułu ponosić negatywnych konsekwencji. Zniszczenie dokumentacji zostało dokonane zapewne w związku z licznymi zmianami organizacyjnymi przedsiębiorstwa w którym był zatrudniony i włączaniem w jego struktury kolejnych przedsiębiorstw, które znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej. Ponadto, kiedy ubezpieczony zwrócił się wpisanie wysokości zarobków do legitymacji, pracownik działu kadr nie wpisał wysokości zarobków za lata 1971 - 1978, ponieważ, jak podejrzewa ubezpieczony już wtedy nie było dokumentacji płacowej. W świetle powyższego ubezpieczony nie zgadza się z faktem, aby miał być pokrzywdzony w związku z nie swoim działaniem. Zdaniem skarżącego, nie zaszły zatem przesłanki do odrzucenia odwołania, ponieważ w świetle nowego dowodu i w oparciu o niego należy dokonać rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie na podstawie logicznego wnioskowania z uwzględnieniem doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie wnioskodawcy zasługiwało na uwzględnienie, skutkując uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 199 §1 pkt 2 k.p.c. , sąd odrzuca pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Na podstawie tego przepisu w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych odrzuceniu podlega odwołanie od decyzji organu rentowego, które pełni tu rolę pozwu. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 9 czerwca 1971 r. w sprawie II CZ 59/71 (OSNC 1971/12/226) wskazał, iż przepis art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. należy interpretować w powiązaniu z art. 366 k.p.c. określającym granice powagi rzeczy osądzonej. Z powyższego wynika, że tożsamość roszczenia w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. zachodzi tylko wówczas, gdy identyczne są podmiot, przedmiot i podstawa sporu. Innymi słowy, o tożsamości przedmiotu sporu świadczy nie tylko tożsamość żądania, ale także stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili zamknięcia rozprawy w poprzednim postępowaniu. Należy podkreślić, iż w odniesieniu do stosunków z zakresu ubezpieczenia społecznego powaga rzeczy osądzonej ma walor szczególny. Rozstrzygnięcia sądowe w sprawach z tego zakresu ustalają bowiem treść łączącego strony stosunku prawnego w chwili wyrokowania. Nowe zdarzenia zachodzące po uprawomocnieniu się orzeczenia mogą spowodować przekształcenie treści praw i obowiązków stron stosunku ubezpieczenia społecznego, gdyż nie jest wykluczone spełnienie lub upadek przesłanek materialnoprawnych prawa do świadczeń. Zasadą rządzącą tymi stosunkami jest właśnie możliwość wzruszenia ustaleń stanowiących podstawę prawomocnych orzeczeń ( art. 114 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), także przez wydanie nowej decyzji organu rentowego. Zmiana okoliczności zawsze otwiera zatem drogę do ponownego rozpoznania sprawy (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2005 r. I UK 11/05, OSNP 2006/5-6/98). Przedmiotem niniejszej sprawy było ponowne przeliczenie emerytury na podstawie wynagrodzenia wnioskodawcy w latach 1971 –
- Kwestia ta została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 września 2003 r. w sprawie VII U 565/
- Zauważyć jednakże należy, iż prawomocny wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygający negatywnie wniosek ubezpieczonego nie musi stanowić przeszkody do wystąpienia z ponownym wnioskiem o to samo świadczenie. W sytuacji bowiem gdy po uprawomocnieniu się wyroku wystąpiły nowe okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość, sprawa tocząca się w wyniku rozpoznania nowego wniosku i wydania nowej decyzji nie jest sprawą o to samo roszczenie, będące przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie poprzednio zakończonej prawomocnym wyrokiem, a tym samym odwołanie od decyzji rozstrzygającej w jej przedmiocie nie podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2011 r., II UK 3/11, Lex nr 1044014). Ubezpieczony Z. Ż. , składając wniosek z dnia 28 lutego 2013 r. o ponowne przeliczenie emerytury, z uwzględnieniem zarobków za okres 1971 – 1978 r., uzasadniając ponowne rozpoznanie sprawy przedłożył zaświadczenie z dnia 1 grudnia 1975 r. wystawione przez (...) , w którym zostało wpisane średnie miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy 1975 r. w wysokości 7475 zł. Sąd Okręgowy, rozstrzygając niniejszą sprawę, uwzględnił to zaświadczenie, zobowiązując pozwany organ rentowy do ponownego przeliczenia świadczenia w zakresie uwzględnienia wynagrodzeń Z. Ż. w miesiącach wrzesień, październik i listopad 1975 r. W pozostałym zakresie Sąd I instancji uznał jednak, iż nie zachodziły podstawy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy i odrzucił odwołanie ubezpieczonego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, stanowisko Sądu I instancji, iż poza okresem wrzesień – listopad 1975 r. wnioskodawca domaga się powtórnego rozpoznania tego samego żądania, jest błędne. Przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie wprawdzie wprost odnosiło się jedynie do wynagrodzenia wnioskodawcy w okresie wrzesień – listopad 1975 r., jednak winno stanowić podstawę do ponownego przeanalizowania jego wynagrodzenia w całym okresie zatrudnienia w (...) . Sąd II instancji w żadnym razie nie przesądza o tym, że zaświadczenie to miałoby rzeczywisty wpływ na wynik sprawy, jednak niedopuszczalnym jest, aby nowy, istotny dowód w sprawie nie został w ogóle rozpoznany merytorycznie w zakresie wykraczającym poza konkretnie wskazany w zaświadczeniu okres, w sytuacji, gdy wnioskodawca był tam zatrudniony dłużej. Tym samym, wobec pojawienia się nowego dowodu i nowych okoliczności sprawy, nieuzasadnione było uznanie przez Sąd Okręgowy, iż w zakresie wskazanym w pkt 2 wyroku zachodzi tożsamość przedmiotu postępowania, a w konsekwencji przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej. Mając na względzie powyższe, Sąd Apelacyjny na postawie art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.