Sad powszechny, V U 1323/13

Sygn. akt V U 1323/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2013 roku Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Radosław Buko Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 roku w Słupsku odwołania W. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 19 lipca 2013 roku znak (...) w sprawie W. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu W. K. prawo do emerytury na podstawie art.184 w zw. z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia 28 czerwca 2013 roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego II. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na rzecz ubezpieczonego W. K. 60 zł (sześćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów procesu UZASADNIENIE Ubezpieczony W. K. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 19.07.2013 r., znak (...) , odmawiającej prawa do emerytury. Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie jemu prawa do emerytury podnosząc, że w okresie od 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych w Piekarni (...) w L. przy ulicy (...) , w charakterze piekarza. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat. Do okresu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu zatrudnienia w Piekarni (...) w L. od dnia 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r., ponieważ jak ustalono ubezpieczony był uczniem (zawarto umowę o naukę zawodu), a nie pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony W. K. , urodzony (...) , w dniu 29.05.2013 r. złożył wniosek o emeryturę. Jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Nie pracuje, zatrudnienie ustało z dniem 27.06.2013 r. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 27 lat 7 miesięcy i 3 dni, w tym 13 lat i 1 miesiąc okresu pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 19.07.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. /dowód: akta emerytalne ZUS: wniosek k. 1 – 2, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k. 36, zaskarżona decyzja z dnia 19.07.2013 r. – k. 37 – 37 v./ Ubezpieczony W. K. w okresie 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Piekarni (...) w L. jako piekarz. Ubezpieczony pracował przy piecu, wykonywał pracę piekarza przy wypieku chleba i bułek. Obsługiwał piec, wkładał i wyjmował pieczywo z pieca. W piekarni pracowali również uczniowie, ubezpieczony nie wykonywał pracy ucznia – był pełnoprawnym pracownikiem. Wykonywał wszystkie czynności związane z wypiekiem pieczywa. Pracował po 10 godzin, w sezonie nawet po 16. W 1979 r. zdał eksternistycznie egzamin czeladniczy. Nie korzystał z urlopów bezpłatnych. Do ubezpieczeń społecznych w spornym okresie zatrudnienia został zgłoszony przez pracodawcę jako uczeń. Uczniowie w piekarni czyścili blachy, sprzątali, malowali chleb, nie pracowali przy piecu. Uczniowie mieli po 15-16 lat, byli bezpośrednio po szkole podstawowej. /dowód: akta sprawy : wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 19 w zw. z k. 21 (00:05:09 – 00:12:55 oraz 00:12:56 – 00:14:18), zeznania świadka S. P. – k. 19 v. w zw. z k. 21 (00:17:27 – 00:22:23), zeznania świadka R. S. - k. 19v. – 20 w zw. z k. 21 (00:22:24 – 00:32:34), zeznania świadka W. W. – k. 20 w zw. z k. 21 (00:32:35 – 00:40:40), świadectwo czeladnicze z dnia 22.11.1979 r.- k. 18, legitymacja czeladnicza- k. 17, świadectwo ukończenia szkoły z dnia 27.06.1971 r. – koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 02.02.1996 r. za okres zatrudnienia od 15.04.1977 r. do 31.01.1988 r.– koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 02.02.1996 r. za okres nauki od 01.01.1970 r. do 31.07.1971 r. – koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 30.01.1988 r. koperta k. 5/ Praca ubezpieczonego w toku zatrudnienia w Piekarni (...) w L. w okresie od 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. tj. przez 2 lata 7 miesięcy i 26 dni była pracą w warunkach szczególnych. Okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi łącznie 15 lat 8 miesięcy i 26 dni, po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 13 lat i 1 miesiąca. Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych. /dowód: akta sprawy : wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 19 w zw. z k. 21 (00:05:09 – 00:12:55 oraz 00:12:56 – 00:14:18), zeznania świadka S. P. – k. 19 v. w zw. z k. 21 (00:17:27 – 00:22:23), zeznania świadka R. S. - k. 19v. – 20 w zw. z k. 21 (00:22:24 – 00:32:34), zeznania świadka W. W. – k. 20 w zw. z k. 21 (00:32:35 – 00:40:40), świadectwo czeladnicze z dnia 22.11.1979 r.- k. 18, legitymacja czeladnicza- k. 17, świadectwo ukończenia szkoły z dnia 27.06.1971 r. – koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 02.02.1996 r. za okres zatrudnienia od 15.04.1977 r. do 31.01.1988 r.– koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 02.02.1996 r. za okres nauki od 01.01.1970 r. do 31.07.1971 r. – koperta k. 5, świadectwo pracy z dnia 30.01.1988 r. koperta k. 5/ Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego W. K. zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.). Zgodnie z art.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 W myśl ust. 2 art. 184 - w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 , to 25 lat w przypadku mężczyzny ( art. 27 pkt 2) . Wiek emerytalny wynika z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczony W. K. na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał ukończone 60 lat – ukończył je w dniu (...) jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Posiada wymagany 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnić w przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r. Zgodnie § 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres. Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 kpc w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 kpc , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07). W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , który w załączniku A w Działach od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy . W załączniku A do powyżej określonego rozporządzenia w dziale X wskazano prace w rolnictwie i przemyśle rolno – spożywczym, a w pkt. 10 prace przy wypieku pieczywa. Jak już wyżej wskazano, o zaliczeniu pracy do okresu pracy w warunkach szczególnych, decyduje nie rodzaj zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, a praca jaką faktycznie wykonywał. Powyższe zostało również potwierdzone w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. W ocenie Sądu praca ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia w Piekarni (...) w L. w okresie od 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. tj. przez 2 lata 7 miesięcy i 26 dni była pracą w warunkach szczególnych. Fakt pracy został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków: S. P. , R. S. oraz W. W. . Świadkowie pracowali razem z ubezpieczonym znali zatem charakterystykę i warunki pracy W. K. . Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał w pełni wiarę powyższym zeznaniom, gdyż są one zgodne z dokumentami z okresu zatrudnienia zgromadzonymi w toku niniejszego postępowania tj. świadectwami pracy – koperta k. 5 akt sprawy. Świadkowie wyjaśnili, że ubezpieczony w zakładzie pracy w spornym okresie nie był uczniem, a pełnoprawnym pracownikiem wykonującym typowe czynności piekarza. Piekarnia (...) była zakładem prywatnym i pracownicy nie mieli żadnego wpływu na prawidłowe zgłoszenie ich do ubezpieczenia społecznego. Świadek W. W. wyjaśnił dodatkowo, że uczniowie w piekarni mieli po 15 – 16 lat, a ubezpieczony w spornym okresie miał ponad 24 lat i na pewno nie pracował jako uczeń. Zdarzało się również, że pracodawca dopuszczał do pracy przy piecu osoby bez świadectwa czeladniczego. W 1979 r. W. K. eksternistycznie zdał egzamin czeladniczych i dalej pracował w piekarni jako piekarz – cukiernik. Znamienne jest to, że organ rentowy nie kwestionował zeznań świadków, którzy nie mieli wątpliwości co do charakteru pracy ubezpieczonego. W ocenie Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości to, że nawet gdyby pracę ubezpieczonego traktować jako pracę ucznia to praca w tym charakterze po ukończeniu 16 lat była świadczona w pełnym wymiarze. Wynikało to z przepisu art. 13 ust 2 ustawy z dnia z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy. ( Dz.U. nr 45 poz. 226 ze zm.) stanowiącego, że młodocianych w wieku powyżej lat 16 obowiązuje normalny czas pracy stosowany w zakładzie pracy. W ocenie Sądu okres zatrudnienia w Piekarni (...) w L. w okresie od 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. nie budzi żadnych wątpliwości i może zostać uznany za pracę w warunkach szczególnych. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za sporny okres zatrudnienia. Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z zeznań świadków oraz dokumenty przedłożone przez ubezpieczonego do odwołania. Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. , gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. , który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że praca ubezpieczonego od 15.04.1977 r. do 30.11.1979 r. tj. przez 2 lata 7 miesięcy i 26 dni była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi 15 lat 8 miesięcy i 26 dni, po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 13 lat i 1 miesiąca. Z tych racji natury faktycznej i prawnej Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu W. K. prawo do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia (...) . tj. od dnia ukończenia 60 roku życia, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99 i 108 § 1 k.p.c. zasądzając od organu rentowego jako przegrywającego sprawę koszty poniesione przez ubezpieczonego tytułem zastępstwa procesowego. O zasądzenie tych kosztów pełnomocnik ubezpieczonego wnosił na rozprawie przez Sądem Okręgowym w Słupsku w dniu 10.10.2013 r. (v. k. 20 v. w zw. z k. 21 akt sprawy (00:40:53 – 00:41:32) . Sąd zasądził kwotę 60 zł stanowiącą minimalne wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym należną w sprawach o świadczenie z ubezpieczeń społecznych tj. w oparciu 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.