Sad powszechny, V Ka 294/17

V Ka 294/17 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 31 października 2016 r., w sprawie sygn. akt VI K 1271/11 K. B. został uznany za winnego tego, że w dniu 13 lipca 2009 r. w Ł. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził E. J. oraz A. P. , prowadzące działalność gospodarczą pod firmą (...) s.c. ”, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 40 tys. zł, poprzez zawarcie umowy i wykonanie usług pośrednictwa finansowego w ten sposób, że wprowadził je w błąd co do zamiaru zapłaty za wykonanie objętych umową usług, tj. popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. został skazany na karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. , art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. Sąd Rejonowy warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres próby 4 lat, na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz E. J. kwoty 20 tys. zł, na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 3 września do dnia 31 października 2014 r., orzekł o kosztach brony udzielonej oskarżonemu z urzędu, zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej E. J. kwotę 3696 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika oraz zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych. Wyrok Sądu Rejonowego został zaskarżony w całości apelacjami wniesionymi na korzyść oskarżonego przez obrońcę oskarżonego oraz prokuratora. Obrońca oskarżonego zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w postaci zeznań E. J. , A. J. , B. O. , I. C. , R. K. , z których to zeznań wynika zdaniem Sądu Rejonowego, iż oskarżony działał z zamiarem popełnienia czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. W konkluzji apelacji obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu podczas gdy właściwa ocena dowodów tj. przede wszystkim wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań I. B. i A. J. wskazuje na brak podstaw do przyjęcia, że zawierając umowę w dniu 13 lipca 2009 r. z E. J. i A. P. prowadzącymi działalność gospodarczą pod firmą (...) s.c. ” miał zamiar niewywiązania się z umowy, a tym samym umyślnie wprowadził pokrzywdzone w błąd. Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacje wniesione przez obrońcę oskarżonego i prokuratora okazały się zasadne doprowadzając w efekcie do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Ocena zebranych w sprawie dowodów, dokonana przez Sąd Rejonowy, miała charakter wybiórczy, prowadząc w konsekwencji do dokonania błędnych ustaleń faktycznych w zakresie działania oskarżonego z zamiarem oszukania pokrzywdzonych oraz doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sąd Rejonowy w całości dał wiarę zeznaniom pokrzywdzonej E. J. uznając, że tylko ona w sposób pełny opisała przebieg czynności od nawiązania kontaktu z małżonkami B. , do czasu złożenia zawiadomienia o przestępstwie, a zeznania pozostałych świadków oraz dowody z dokumentów miały w tym zakresie tylko uzupełniający charakter. Kwestionując wstępny charakter dokumentu zatytułowanego jako „umowa pośrednictwa finansowego” z dnia 13 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy przyjął, w ślad za zeznaniami pokrzywdzonej, że zarówno kwota kredytu, o który miał ubiegać się oskarżony, jak i wysokość należnej z tego tytułu prowizji były już wówczas ustalone. Odnosząc się do przedmiotowego dokumentu znajdującego się na k.- 84 należy wskazać, że nie tylko nie zawiera on podpisów drugiej strony umowy, ale także nie zawiera wskazania kwoty kredytu, o którą miałby ubiegać się oskarżony, a wysokość należnej pokrzywdzonym prowizji, wbrew stosownemu zapisowi formularza, nie została wpisana słownie. Mając na uwadze treść zeznań B. O. , które zostały przez Sąd Rejonowy uznane za wiarygodne, oskarżony początkowo ubiegał się o kredyt w wysokości 400 000 zł, zaś z uwagi na fakt, ż B. O. nie pośredniczyła w załatwianiu kredytów w tak dużej wysokości poleciła oskarżonemu firmę (...) s.c. Prowizja w wysokości 5 % od kwoty 400 000 zł jest dwukrotnie niższa niż prowizja od kwoty 800 000 zł. Brak wskazania w umowie z dnia 13 lipca 2009 r. słownego zapisu kwoty prowizji w kontekście nie tylko wyjaśnień oskarżonego i zeznań jego żon, ale także mając na uwadze zeznania B. O. , poważa pewność ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego o niewątpliwym ustaleniu już w dniu 9 lipca 2009 r. zarówno kwoty kredytu, o który miałby ubiegać się oskarżony jak i kwoty należnej z tego tytułu prowizji. Wskazać także należy na zeznania pracownika spółki (...) , iż kwota prowizji mieściła się w granicach od 3 do 5 % i była ustalana indywidualnie w zależności od wysokości kredytu. Kredyt uzyskany przez oskarżonego należał do najwyższych, w jakich udzielaniu pośredniczyła spółka (...) , a mimo tego w umowie z dnia 13 lipca 2009 r. wskazano maksymalną wysokość prowizji. O wysokości prowizji ustalanych w przypadku innych kredytów świadczyły dokumenty zawarte na kartach 590-603, i tak przykładowo były to wartości 2 % czyli 4300 zł, 4 % czyli 1250 zł, 3 % czyli 780 zł. Jedynie w dwóch ze złożonych umów prowizje ustalono na wartość wyższą niż 5 %, były to kwoty 2500 zł stanowiąca 7 % kredytu oraz 1500 zł stanowiąca 10 procent kredytu. Dokumenty te w powiązaniu z zeznaniami A. J. , iż umowy często podpisywano bez wskazania wysokości prowizji, jeżeli klient chciał tą wysokość negocjować (k. 416) oraz brakiem słownego wskazania kwoty prowizji w umowie z dnia 13 lipca 2009 r. winny skłonić Sąd Rejonowy do powzięcia wątpliwości co do ustalenia, iż w dniu 13 lipca 2009 r. oskarżony zobowiązał się do zapłaty prowizji w wysokości 40 000 zł. Najpoważniejszym uchybieniem Sądu Rejonowego, skutkującym zmianą zaskarżonego wyroku, było całkowite pominięcie podczas dokonywania oceny dowodów dokumentu w postaci umowy o współpracy nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. pomiędzy (...) S.A. we W. , którego następcą prawnym był (...) S.A. , a (...) s.c. E. J. i A. K. , obecnie noszącą nazwisko C. – P. (k. 106-119). Przedmiotowa umowa regulowała zasady współpracy pomiędzy (...) S.A. we W. , a (...) s.c. w zakresie pośrednictwa kredytowego. Zgodnie z zapisem § 1 pkt 4 umowy partner, czyli (...) s.c. , nie ma prawa w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umowy przyjmować od klientów zapłaty za usługi pośrednictwa ponosząc jednocześnie wszelkie koszty związane ze swoją działalnością w zakresie czynności powierzonych na podstawie umowy (§ 4 pkt 1). Za swoje czynności partner otrzymywał wynagrodzenie prowizyjne od (...) S.A. liczone według zasad oznaczonych w załącznikach do umowy (§ 4 pkt 2). Spółka (...) otrzymała od (...) S.A. prowizję z tytułu kredytu dzielonego K. B. . Oskarżony uiścił prowizję od udzielonego mu kredytu w wysokości 24 000 zł na rzecz (...) Fiolet, odmawiając jednocześnie zapłaty nienależnej prowizji w wysokości 40 000 zł na rzecz spółki (...) . Żądanie przez E. J. od K. B. dodatkowej prowizji w wysokości 40 000 zł nie miało żadnego prawnego uzasadnienia i jako świadczenie nienależne nie mogło stanowić „niekorzystnego rozporządzenia mieniem” spółki cywilnej (...) . Skutkiem powyższego ustalenia była zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa oszustwa. W postępowaniu odwoławczym oskarżony był reprezentowany przez obrońcę wyznaczonego z urzędu, który wniósł o zasądzenie kosztów obrony oświadczając jednocześnie, iż nie zostały one opłacone ani w całości, ani w części. Sąd Okręgowy zasądził zatem na rzecz obrońcy oskarżonego kwotę 516,60 zł tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, ustalając jej wysokość na podstawie art. § 4 ust. 1 i 3 i § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Ponieważ w wyroku Sądu Rejonowego zasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika konieczne stało się uchylenie tego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze treść przepisu art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami postępowania za obie instancje obciążono Skarb Państwa.