Sad powszechny, III AUa 461/12

Sygn. akt III AUa 461/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Alicja Kolonko (spr.) Sędziowie SSA Marek Procek SSA Witold Nowakowski Protokolant Agnieszka Turczyńska Przy udziale – po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012r. w Katowicach sprawy z odwołania S. S. ( S. S. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o prawo do emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego S. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. akt VI U 1401/11 oddala apelację. /-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 461/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22 listopada 2011r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił S. S. przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednol. Dz.U. z 2009r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) (ustawy o FUS) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.), bowiem udowodniony okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach do dnia 1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień zamiast co najmniej 15 lat. W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony podniósł, że w okresie od 18.11.1987r. do 2001 roku prowadził działalność gospodarczą, wykonując usługi samochodem ciężarowym (...) o ładowności 5 ton. Pracę wykonywał na rzecz Fabryki (...) w B. . Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, że ubezpieczony nie przedstawił na sporny okres świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, wystawionego wg wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. VI U 1401/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej oddalił odwołanie, zasądzając od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, że ubezpieczony, urodzony w dniu (...) , wniosek o przyznanie prawa do emerytury złożył w dniu 5 października 2011r., nie będąc członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 1 stycznia 1999r. wykazał łącznie 29 lat 3 miesiące i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Bezsporny okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień. W okresie od 18 listopada 1987r. do 31 października 2001r. S. S. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, podlegając z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Przywołując uregulowania art. 184 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ustawy o FUS w zw. z § 3 i 4 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Sąd podkreślił, że praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony jest pracą w warunkach szczególnych, wymienioną w wykazie A dział VIII pkt 2 załącznika do w/w rozporządzenia, jednak ustawodawca za pracę w warunkach szczególnych uznaje jedynie pracę pracowników, a zatem osób pozostających w stosunku pracy i podlegających z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Redakcja przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o FUS również w sposób jednoznaczny wskazuje, że pojęcie pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy odnosić wyłącznie do pracowników, nie zaś do osób prowadzących działalność gospodarczą. Okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może zatem zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do spornego świadczenia, a skoro ubezpieczony nie powołał się na żadne inne okresy pracy w warunkach szczególnych, tym samym ustalenia i decyzję organu rentowego uznać należy za prawidłową. Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony, ponownie powtarzając dotychczasowe twierdzenia i powołując się na dowody prowadzenia w spornym okresie działalności gospodarczej w postaci transportu drogowego powyżej 3,5 tony. Podkreślił, że został zachęcony do podjęcia własnej działalności gospodarczej przez (...) , obecnie zaś organ rentowy nie chce tego okresu uwzględnić. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił bezsporny w istocie stan faktyczny i dokonał jego subsumcji, a wyciągnięte wnioski są w pełni zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Sąd Apelacyjny w pełni podziela zarówno poczynione ustalenia faktyczne jak i wyciągnięte z nich wnioski. Podkreślić wypada, że Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie neguje ani faktu wykonywania przez ubezpieczonego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usług transportowych samochodem ciężarowym o masie dopuszczalnej powyżej 3,5 tony, ani też warunków wykonywania tej działalności, dlatego nie tylko za niecelowe, ale wręcz zbędne uznał dopuszczanie dowodów w tym zakresie wnioskowanych przez pełnomocnika ubezpieczonego na rozprawie apelacyjnej (por. k. 34 a.s.). Wskazywany okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może jednak zostać wzięty w niniejszej sprawie pod uwagę, bowiem, jak to już słusznie podkreślił Sąd Okręgowy, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych, o których mowa w art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o FUS w zw. z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. uważa się wyłącznie osoby pozostające w stosunku pracy. Za Sądem Najwyższym powtórzyć w tym miejscu wypada, iż należy zauważyć, że zachowało swą moc, a więc pozostaje w porządku prawnym, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , wydane z upoważnienia i w ramach delegacji ustawowej, zawartej w art. 55 nieobowiązującej już ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin . W słowniku zawartym w art. 5 pkt 1 i 2 ustawy o z.e.p., zdefiniowano pracownika jako osobę pozostającą w stosunku pracy w myśl Kodeksu pracy , a zatrudnienie jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. W tym kontekście należy odczytywać postanowienia powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Fakt, że ustawy o z.e.p. i o rewaloryzacji emerytur i rent, zostały uchylone, nie może oznaczać, iż w obecnym stanie prawnym pojęcia te (pracownik oraz zatrudnienie) - niezdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z FUS - mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów Kodeksu pracy , do którego zresztą wprost nawiązywał art. 5 powołanej wyżej ustawy o z.e.p. W ocenie Sądu Najwyższego, pojęcia: pracownik, stosunek pracy czy zatrudnienie, nie mogą być interpretowane na użytek prawa ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców - Kodeks pracy . Pogląd ten umacnia treść art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 stanowi, że obowiązkowemu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami (...) zaś za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy ( art. 8 ust. 1 ). Sformułowania te oznaczają odpowiednio pracownika i stosunek pracy według wskazań Kodeksu pracy . Należy też dodać, że z samego tytułu omawianego rozporządzenia - (...) "pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" - wynika, iż jego regulacja dotyczy takich właśnie pracowników, a więc pozostających w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy. (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2004r. sygn. II UK 246/03, OSNP 2004/20/358 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003r. sygn. III UZP 10/03, OSNP 2004/5/87 ). Sąd Apelacyjny podziela także w pełni wielokrotnie wyrażony przez Sąd Najwyższy pogląd, że zawarte w art. 32 ustawy o FUS ograniczenie prawa do wcześniejszej emerytury jedynie do wypadków świadczenia pracy w charakterze pracownika nie jest niezgodne z konstytucyjną zasadą równego traktowania ( art. 32 Konstytucji RP ) (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2004r. sygn. II UK 142/04, LEX nr 187170 ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r. sygn. I UK 142/04, OSNP 2005/17/272 ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2005r. sygn. I UK 300/04, OSNP 2006/5-6/94 i inne). Wracając na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że S. S. do dnia 31 grudnia 1998r. wykazał okres pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony od 1 listopada 1973r. do 9 października 1976r. w (...) SA (por. k. 9 a.r.) oraz na takim samym stanowisku w (...) w okresach od 12 lutego 1977r. do 21 sierpnia 1985r. i od 2 września 1986r. do 15 listopada 1987r. (por. k. 14 a.s.). Są to okresy uwzględnione przez organ rentowy. Innych okresów pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej w ramach stosunku pracy, nie wykazał. Przyczyny, dla których ubezpieczony podjął prowadzenie działalności gospodarczej w miejsce pozostawania w stosunku pracy, dla ustalenia uprawnień emerytalnych pozostają bez znaczenia, podobnie jak fakt, że usługi wykonywał na rzecz jednego, konkretnego przedsiębiorstwa. Dodać jeszcze wypada, aczkolwiek wynika to wprost z przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS, że okresy zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony, przypadające po dniu 1 stycznia 1999r. (a zatem np. w (...) J. U. w Ś. – por. k. 24 a.r.), również nie mogły zostać wzięte pod uwagę, gdyż dyspozycja przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS wymaga, aby przesłanki do nabycia prawa do emerytury związane z rozmiarem okresów składkowych i nieskładkowych oraz okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach zostały spełnione przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia 31 grudnia 1998r. Najzupełniej słusznie zatem Sąd Okręgowy, a uprzednio organ rentowy, ustalił, że ubezpieczony nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do żądanego świadczenia, określonych przepisami art. 32 ust. 1 i 4 oraz art. 184 ust. 1 ustawy o FUS w zw. z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 385 kpc , Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku. /-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski Sędzia Przewodniczący Sędzia ek