Sygn. akt II Cz 450/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2015 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Ireneusz Płowaś (spr.) Sędziowie: SO Barbara Jankowska - Kocon SO Janusz Kasnowski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 roku w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku wierzyciela (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. przeciwko dłużnikowi S. G. o egzekucję świadczenia pieniężnego w przedmiocie skargi wierzyciela na czynności komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy J. D. polegające na obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w punkcie 3 oraz na zaniechaniu orzeczenia w przedmiocie kosztów zastępstwa prawnego w postanowieniu kończącym z dnia 18.12.2014 roku wydanym w sprawie Km 617/12, sprostowanym postanowieniem z dnia 09.02.2015 roku na skutek zażalenia wierzyciela od punktu 3 postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 03.04.2015 roku, sygn. akt I Co 1036/15 postanawia:
- zmienić punkt 3 (trzeci) zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od dłużnika na rzecz wierzyciela kwoty 160 zł (sto sześćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania skargowego,
- zasądzić od dłużnika na rzecz wierzyciela kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Sygn. akt II Cz 450/15 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 03.04.2015 roku w punkcie 1 umorzył postępowanie w zakresie zaniechania orzeczenia przez komornika w przedmiocie kosztów zastępstwa prawnego w egzekucji w postanowieniu kończącym z dnia 18.12.2014 roku z uwagi na uwzględnienie skargi w tym zakresie przez komornika sądowego. W punkcie 2 postanowienia Sąd uwzględnił skargę w ten sposób, że zmienił punkt 3 postanowienia komornika sądowego z dnia 18.12.2014 roku poprzez obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego wierzyciela z zastrzeżeniem obowiązku ich zwrotu przez dłużnika na rzecz wierzyciela w sprawie Km 617/
- W punkcie 3 postanowienia Sąd nie obciążył dłużnika kosztami postępowania skargowego. Sąd Rejonowy wskazał w uzasadnieniu, iż w toku postępowania egzekucyjnego komornik nie odnalazł majątku dłużnika, z którego możliwym byłoby prowadzenie egzekucji, w związku z czym, po wezwaniu stron w trybie art. 827 kpc komornik umorzył postępowanie postanowieniem z dnia 18.12.2014 roku wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Komornik ustalił również koszty postępowania w kwocie 274,09 zł, którymi obciążył wierzyciela. Komornik rozliczył również zaliczkę wierzyciela w wysokości 262,70 zł. Sąd Rejonowy wskazał, iż w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 06.09.2001 roku w sprawie III CZP 39/01, zgodnie z którym „w razie bezskutecznej egzekucji wydatki gotówkowe poniesione przez komornika ponad pobraną zaliczkę obciążają wierzyciela.” Zaliczka wpłacona przez wierzyciela nie pokryła w całości wydatków gotówkowych poniesionych przez komornika, nie zostały one także ściągnięte od dłużnika. Sąd wskazując na art. 42 ust. 2 ukse w zw. z art. 49 ust. 3 ukse uznał, iż wobec powyższego kosztami postępowania egzekucyjnego winien zostać obciążony wierzyciel, jednak komornik winien poczynić zastrzeżenie w postanowieniu o kosztach, iż dłużnik zobowiązany jest do zwrotu kosztów na rzecz wierzyciela. Brak takiego sformułowania pozbawi wierzyciela możliwości dochodzenia powyższych kosztów co stoi w sprzeczności z dyspozycją art. 770 kpc . Sąd wskazał nadto na treść art. 770 1 kpc , zgodnie z którym prawomocne postanowienie komornika w przedmiocie kosztów podlega wykonaniu po uprawomocnieniu się bez potrzeby zaopatrywania go w klauzulę wykonalności. Dlatego też na podstawie art. 767 § 4 kpc Sąd Rejonowy postanowił jak w punkcie 2 postanowienia. Sąd wskazał, iż wierzyciel domagał się także uzupełnienia postanowienia z dnia 18.12.2014 roku o koszty zastępstwa prawnego radcy prawnego w kwocie 300 zł. Komornik w tym zakresie uwzględnił skargę wierzyciela. W tym stanie rzeczy skarga wierzyciela stała się częściowo bezprzedmiotową albowiem orzeczenie kwestionowane przez wierzyciela w znaczeniu formalno –prawonym nie istnieje. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. Orzekając w punkcie 3 postanowienia o kosztach postępowania skargowego Sąd Rejonowy miał na uwadze, iż potrzeba wystąpienia ze skargą na czynności komornika zaistniała w rozpatrywanym przypadku bez związku z bezpośrednimi działaniami dłużnika. Wszczęcie postępowania skargowego było wyłącznie wynikiem błędu komornika sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, iż w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 102 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc , albowiem obciążanie dłużnika kosztami postępowania skargowego w opisanych okolicznościach sprzeciwiałoby się zasadzie słuszności unormowanej przepisem zawartym w art. 102 koc. Zażalenie na punkt 3 opisanego wyżej postanowienia wniósł wierzyciel, domagając się jego zmiany poprzez zasądzenie od dłużnika na rzecz wierzyciela kosztów postępowania skargowego w kwocie 160 zł. Skarżący wniósł także o zasądzenie na swoją rzecz od dłużnika kosztów postępowania zażaleniowego. Wierzyciel zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 770 kpc oraz art. 102 kpc . W ocenie skarżącego koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu skargowym jak i koszty opłaty sądowej od skargi należą do kosztów niezbędnych i dłużnicy zgodnie z art. 770 kpc powinni być nimi obciążeni. Zdaniem wierzyciela nie było również podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 102 kpc albowiem wydanie przez komornika orzeczenia, które zostało zmienione przez sąd albo przez komornika wobec uwzględnienia skargi w trybie art. 767 § 4 kpc nie jest szczególną okolicznością uzasadniającą zastosowanie w/w przepisu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie wierzyciela uznać należało za zasadne. W sprawie ze skargi na czynności komornika o kosztach postępowania orzeka sąd na podstawie art. 770 k.p.c. stosując odpowiednio ( art. 13 § 2 k.p.c. ) w niezbędnym zakresie przepisy o zwrocie kosztów procesu ( art. 98-110 ). Oznacza to, iż dopuszczalne i możliwe jest zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym również przepisu art. 102 kpc , zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd mógł odstąpić od obciążania dłużnika kosztami postępowania skargowego należnymi wierzycielowi o ile uznał, że w sprawie wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu według doktryny zaliczyć można nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, lecz także dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Nie ma wątpliwości, iż sytuacja materialna dłużnika jest zła o czym świadczy chociażby umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie wystąpiły inne okoliczności dające podstawę do zastosowania art. 102 kpc . Sąd Rejonowy wskazał również na charakter sprawy skargowej. Wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego to dłużnik swoim zachowaniem spowodował konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w tym również postępowania skargowego. Gdyby dłużnik spełnił swoje zobowiązanie dobrowolnie wierzyciel nie zostałby zmuszony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w czasie którego komornik popełnił błąd rozstrzygając o kosztach tego postępowania. Zastosowanie przepisu art. 102 kpc wynika z dyskrecjonalnej władzy sędziego i dokonanej przez niego zindywidualizowanej oceny sytuacji strony przegrywającej sprawę. Ocena taka nie może mieć jednak dowolnego charakteru. Dlatego też na mocy art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 1 i 2 kpc oraz art. 13 § 2 kpc zażalenie wierzyciela należało uwzględnić. Zgodnie z art. 98 kpc i art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc zasądzono na rzecz wierzyciela również koszty postępowania zażaleniowego, na które składała się opłata od zażalenia w kwocie 30 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 60 zł.