Sad powszechny, II Ca 1075/14

(1)i E. R.

(1)o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego oraz sprawę z powództwa wzajemnego M. S.

(1)i E. R.

(1)przeciwko Gminie M. S. o zapłatę i ustalenie na skutek apelacji wniesionej przez pozwanych - powodów wzajemnych od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I C 571/11 1. oddala apelację; 2. zasądza od M. S.

(1)i E. R.

(1)na rzecz Gminy M. S. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 1075/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 08 lipca 2014 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I C 571/11 w pkt I nakazał pozwanym M. S.

(1)i E. R.

(1), aby opróżnili i wydali powodowi Gminie M. S. w S. lokal mieszkalny położony w S. przy ul. (...) , w stanie wolnym od osób i rzeczy; w pkt II wskazał, że nakazanie opróżnienia lokalu nastąpiło także z powodu niewłaściwego zachowania pozwanych M. S.

(1)i E. R.

(1)czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku; w pkt III ustalił, że pozwanym M. S.

(1), E. R.

(1)nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego; w pkt IV oddalił powództwa powodów wzajemnych o zapłatę; w pkt V zasądził na rzecz powoda - pozwanego wzajemnego Gminy M. S. w S. tytułem kosztów procesu: - solidarnie od pozwanych - powodów wzajemnych M. S.

(1), E. R.

(1)kwotę 920 zł, - od pozwanego – powoda wzajemnego M. S.

(1)kwotę 3060 zł, - od pozwanej – powódki wzajemnej E. R.

(1)kwotę 540 zł. Powyższe Sąd Rejonowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Lokal mieszkalny nr (...) , położony w S. przy ul. (...) należy do mieszkaniowego zasobu Gminy M. S. . Na podstawie umowy z dnia 20 listopada 2008 r. najemcą tego lokalu został E. R.

(2), który dokonał M. I. zamiany dotychczas zajmowanego przez siebie, M. S.

(1)i E. R.

(1)lokalu przy ul. (...) w S. na sporny lokal. M. I. przeprowadził się do lokalu przy ul. (...) w S. . Zgodnie z § 11 ust 1 umowy najmu z dnia 20 listopada 2008 r. najemca mógł dokonać ulepszeń lokalu tylko za zgodą wynajmującego i na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej. Zgodnie zaś z § 11 ust. 2 umowy w przypadku dokonania przez najemcę ulepszeń z naruszeniem ust. 1, wynajmujący mógł żądać przywrócenia stanu poprzedniego albo zatrzymać ulepszenia bez konieczności zwrotu ich wartości. Wraz z najemcą do spornego lokalu wprowadzili się M. S.

(2)i E. R.

(1). E. R.

(2)nadużywał alkoholu, miał długi - w tym czynszowe związane z poprzednio zajmowanym lokalem. Pozwany - powód wzajemny spłacił zaległości czynszowe powstałe w związku z korzystaniem z lokalu przy ul. (...) . Przed przeprowadzką na ul. (...) M. S.

(1)zaproponował E. R.

(2), aby w zamian za przekazanie kwoty 20.000 zł i utrzymywanie spornego lokalu E. R.

(2)przeniósł się na stałe do swojego znajomego, również nadużywającego alkoholu, mieszkającego na działce. E. R.

(2)po otrzymaniu około 20.000 zł od pozwanych - powodów wzajemnych przeniósł się do altanki i zamieszkał na działce. Od tego czasu sporadycznie przychodził do spornego lokalu. Dysponował kluczami do chwili przeprowadzenia przez pozwanych - powodów wzajemnych remontu lokalu. Pozwani - powodowie wzajemni spłacili zadłużenie spornego lokalu oraz uiszczali bieżące opłaty związane z korzystaniem z mieszkania. Najemca lokalu E. R.

(2)wystąpił do powódki - pozwanej wzajemnie z wnioskiem o sprzedaż na jego rzecz lokalu przy ul. (...) w S. . Powódka - pozwana wzajemnie uzależniła decyzję o sprzedaży od wykonania pomiaru lokalu. Następnie najemca lokalu prowadził z powódką - pozwaną wzajemnie korespondencję w sprawie rozliczenia nadpłaconego czynszu najmu. W grudniu 2008 r, pozwany - powód wzajemny zlecił wykonanie prac remontowych w spornym lokalu. Zakres prac, ich rodzaj i koszt nie zostały uzgodnione z powódką - pozwaną wzajemną. Najemca wiedział o prowadzonych pracach. Ani najemca ani pozwany - powód wzajemny nie uzyskali pisemnej zgody na wykonanie prac remontowych. Nie była zawierana w tym zakresie żadna umowa. Prace remontowe rozpoczęły się w dniu 5 stycznia 2008 r. i zostały ukończone do dnia 27 marca 2009 r. Zakresem prac objęto częściowe zbicie starego tynku i położenie nowego; przygotowanie ścian i sufitów do położenia gładzi we wszystkich pomieszczeniach mieszkania oraz położenie gładzi; pomalowanie wszystkich ścian i sufitów w dwóch pokojach, łazience oraz kuchni i przedpokoju; zerwanie starych podłóg w pokoju i kuchni oraz położenie nowych, wycyklinowanie oraz położenie lakieru; wymianę piony kanalizacyjnego w łazience i instalacji wodnej na miedzianą, montaż licznika pomiaru wody, a także zabudowę instalacji wodnej, kanalizacyjnej, montaż pieca gazowego, ceramiki łazienkowej (wanny, kompaktu wc), przygotowanie ścian do położenia glazury i terakoty, położenie glazury i terakoty; przygotowanie ścian do położenia glazury w kuchni oraz położenie glazury w kuchni; montaż zlewozmywaka i baterii w kuchni i łazience; remont drzwi we wszystkich pomieszczeniach polegający na opaleniu drzwi ze starej farby, ręcznym szlifowaniu drzwi, pomalowaniu bejcą i położeniem wosku oraz montaż ich i zamontowanie nowych szyldów; oczyszczenie ze starej farby grzejników i pomalowanie ich na nowo; wykonanie nowej instalacji elektrycznej i zamontowanie nowych gniazdek oraz włączników; zamontowanie domofonu oraz dzwonka. Koszt prac został oszacowany na kwotę 27.927,00 zł. Taką też kwotę zapłacił pozwany - powód wzajemny. Poza pracami objętymi ww. umową pozwana - powódka wzajemna nabyła drzwi wejściowe oraz okna PCV i zleciła ich montaż. Łączny koszt wstawienia drzwi wyniósł 1.780,00 zł, zaś wstawienia okien 4.700 zł. W ramach prowadzonych prac położono również panele podłogowe w pokoju i przedpokoju, wymieniono zamki. W dniu 25 września 2010 r. E. R.

(2)zmarł. Po śmierci najemcy pozwani - powodowie wzajemni wykonywali w lokalu drobne prace wykończeniowe. Po śmierci głównego najemcy M. S.

(1)zwrócił się do Gminy M. S. o uregulowanie stanu prawnego lokalu i stwierdzenie, że wstąpił on w stosunek najmu po zmarłym najemcy. Pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. Zarząd (...) w S. poinformował M. S.

(1)o przeprowadzonym postępowaniu i stwierdzeniu, że pozwany - powód wzajemny nie należy do kręgu osób uprawnionych z mocy prawa do wstąpienia w stosunek najmu lokalu po zgonie najemcy. Pismem z dnia 24 lutego 2011 r. powódka - pozwana wzajemna wezwała pozwanych - powodów wzajemnych do opuszczenia i wydania spornego lokalu do dnia 3 marca 2011 r. W odpowiedz z dnia 3 marca 2011 r. pozwani - powodowie wzajemni wskazali, że M. S.

(3)wstąpił w stosunek najmu z mocy prawa, a nadto poniósł znaczne nkłady na lokal. Między pozwanymi - powodami wzajemnymi a lokatorami sąsiednich mieszkań rozgorzał konflikt. Sąsiedzi składali na siebie skargi w różnych instytucjach. Wzajemnie oskarżali się na zakłócanie spokoju w budynku, groźby, przemoc. Nadto pozwani - powodowie wzajemni oskarżali sąsiadów o celowe zalewanie ich mieszkania. W dniu 6 czerwca 2011 r., na klatce schodowej budynku przy ul. (...) , F. T. schodząc po schodach spotkał E. R.

(1), która zaczęła go wyzywać, mówiła, że jak ją jeszcze raz zaczepi to połamią mu nogi. F. T. powiedział, że przecież jej nie zaczepia i kontynuował schodzenie. E. R.

(1)opluła mu głowę - okolicę ucha i szyi oraz znieważyła go słowem powszechnie uznanym za obelżywe. Następnie zaczęła uderzać rękoma w drzwi swojego mieszkania, mieszczącego się na drugim piętrze, wołając „otwórz”. Gdy F. T. wyszedł z budynku wybiegł za nim M. S.

(1). Podbiegł do F. T. i uderzył pięścią w twarz, a następnie razem z E. R.

(1), która również wyszła przed budynek, wyzywali F. T. . W wyniku uderzenia F. T. doznał krwotoku z nosa, złamania dystalnej części kości nosowej z niewielkim przemieszczeniem odłamu oraz obrzęku pourazowego obejmującej tkankę podskórną grzbietu nosa i przylegających partii twarzy po stronie prawej, a także dyskretnego zniekształcenia obrysu grzbietu nosa, jak również otarcia naskórka o wymiarach 1 na 3 mm na grzbiecie nosa, przy czym obrażenia te spowodowały naruszenie czynności nosa na okres trwający dłużej niż dni siedem. W dniu 1 października 2011 r., w budynku przy ul. (...) , do schodzącej po schodach M. M. , podszedł M. S.

(1), pchnął M. M. na ścianę, przycisnął ją do ściany i powiedział, jak nas nie przestaniesz ciągać po sądach to ja cię upoluję i spuszczę ci wpierdol, ja cię urządzę, ty kurwo”. W dniu 9 marca 2012 r, do siedziby Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. przy ul. (...) przybyli E. R.

(1)i M. S.

(1). Tam w obecności pracowników ZUS - E. P. , S. T. i M. M. - zaczęli kierować do dwóch pierwszych osób wypowiedzi zniesławiające M. M. o tym, że M. M. zalewa mieszkanie zajmowane przez pozwanych - powodów wzajemnych, zaśmieca miejsce zamieszkania w ten sposób, że wystawia na korytarz worki z opadami, w których znajdują się m.in. prezerwatywy, prostytuuje się, nieprawidłowo wykorzystuje zwolnienia lekarskie, ma jedynie wykształcenie zasadnicze, zatem nie powinna być zatrudniona w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, jej były mąż to „ubek”. Wyrokiem z dnia 29 maja 2012 r., wydanym przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum S. w sprawie VK 162/11, uznano E. R.

(1)i M. S.

(1)za winnych tego, że w dniu 9 marca 2010 r. przy ul. (...) w S. , w budynku ZUS, zniesławili M. M. , w ten sposób, że pomówili ją o takie postępowanie i właściwości: zalewanie ich mieszkania, śmiecenie w miejscu zamieszkania, prostytuowanie się, nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnień lekarskich, nieodpowiednie wykształcenie w stosunku do wykonywanej pracy, pozostawanie w związku małżeńskim z funkcjonariuszem komunistycznych służb bezpieczeństwa - które mogło ją poniżyć w opinii publicznej, czym działali na szkodę M. M. i za to wymierzono oskarżonym kary grzywny w wysokości po 100 stawek dziennych po 10 zł każda stawka. Nadto Sąd orzekł od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonej nawiązki w wysokości po 1.000 zł każda. W uzasadnieniu wyroku Sąd jednoznacznie wskazał, że oskarżeni popełniając przestępstwo działali świadomie, z zamiarem bezpośrednim, realizując już wcześniej podjęty zamiar zdyskredytowania pokrzywdzonej w oczach jej przełożonych. Od powyższego orzeczenia pozwani - powodowie wzajemni wywiedli apelację. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie IV Ka 1184/12 utrzymał wyrok z dnia 29 maja 2012 r. w mocy, uznając wniesioną apelację za oczywiście bezzasadną. Nadto obciążył oskarżonych kosztami postępowania. W dniu 9 czerwca 2012 r. na klatce schodowej budynku przy ul. (...) , pozwani - powodowie wzajemni działając wspólnie i w porozumieniu, w celu wpływu na świadka M. M. , grozili pokrzywdzonej pozbawieniem życia oraz stosowali wobec niej przemoc poprzez zadawanie jej ciosów pięściami po głowie oraz pchnięciu na ścianę w celu wycofania się przez wymienioną ze składania zeznań w sprawie o sygn. akt VK 614/12 prowadzonej przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie przeciwko M. S.

(1)oraz w niniejszej sprawie. Groźby te wzbudziły u M. M. uzasadnioną obawę ich spełnienia, nadto pozwani - powodowie wzajemni znieważyli pokrzywdzoną słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe. Takimi zachowaniami wyczerpali znamiona czyny zabronionego z art. 245 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art.11 § 2 k.k. Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r., wydanym w sprawie lDs. (...) Prokurator Prokuratury Rejonowej Szczecin- N. zastosował wobec M. S.

(1), podejrzanego o czyn z art. 245 k.k. środki zapobiegawcze w postaci: - zakazu zbliżania się i jakiegokolwiek (osobiście, telefonicznie, w formie elektronicznej, czy też za pośrednictwem innych osób) z pokrzywdzoną M. M. oraz świadkiem K. C. ; zakazu opuszczania kraju. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2013 r., wydanym przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w sprawie VK 614/12, oskarżonego M. S.

(1)uznano za winnego tego, że w dniu 1 października 2011 r. w S. , na klatce schodowej budynku przy ul. (...) wita 9b groził M. M. użyciem wobec niej przemocy, a tym samym popełnieniem przestępstwa przeciwko jej zdrowiu, która to groźba wzbudziła w niej uzasadnioną obawę spełnienia, czym działał na szkodę M. M. i za ten czyn wymierzono oskarżonemu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Nadto Sąd orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej nawiązkę w kwocie 1.000 zł. Od powyższego wyroku oskarżony i pokrzywdzona wywiedli apelacje. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie IV Ka 1484/13 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając wniesione apelacje za oczywiście bezzasadne. Sąd Rejonowy ustalił, iż pozwani -powodowie wzajemni nie zaprzestali naruszać porządku w budynku przy ul. (...) , nadal ubliżali, nękali sąsiadów oraz pisali donosy i skargi do różnych instytucji. Wyrokiem z dnia 16 września 2013 r., wydanym przez Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie w sprawie VK 1103/11, oskarżoną E. R.

(1)uznano za winną tego, że w dniu 6 czerwca 2011 r. w S. na klatce schodowej budynku przy ul. (...) groziła uszkodzeniem ciała F. T. , przy czym groźba wzbudziła w pokrzywdzonym uzasadnioną obawę jej spełnienia oraz opluła go naruszając jego nietykalność cielesną, zaś oskarżonego M. S.

(1)uznano za winnego tego, że w dniu 6 czerwca 2011 r. w S. dokonał uszkodzenia ciała F. T. poprzez uderzenie go pięścią w twarz w wyniku czego doznał złamania dystalnej części kości nosowej z niewielkim przemieszczeniem odłamu oraz obrzęku pourazowego obejmującego tkankę podskórną grzbietu nosa i przylegających partii twarzy po stronie prawej, a także dyskretnego zniekształcenia obrysu grzbietu nosa, co spowodowało naruszenie czynności nosa na okres trwający dłużej niż dni siedem. Za powyższe czyny E. R.

(1)wymierzono karę czterech miesięcy ograniczenia wolności w postaci nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin miesięcznie, zaś M. S.

(1)wymierzono karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres dwóch lat próby. Nadto M. S.

(1)wymierzono karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 10 złotych. Od powyższego wyroku apelację wywiedli oboje oskarżeni, ich obrońca i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie IV Ka 1664/13 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzekł wobec oskarżonego M. S.

(4)na rzecz pokrzywdzonego F. T. kwotę 77,60 zł tytułem obowiązku naprawienia szkody. W pozostałym zakresie Są utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Sąd Rejonowy ustalił, iż pozwani są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne. Nie korzystają z pomocy Miejskiego Ośrodka pomocy Rodzinie w S. . Ani M. S.

(5)ani E. R.

(1)nie mają orzeczonej niepełnosprawności ani niezdolności do prcy. Pozwana - powódka wzajemna E. R.

(1)jest właścicielem lokalu mieszkalnego, Stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w S. przy ul. (...) . Pozwana - powódka wzajemna uzyskała wyrok nakazujący jej synowi Ł. R. opróżnienie i wydanie lokalu przy ul. (...) w S. . W wyroku tym orzeczono o uprawnieniu Ł. R. do lokalu socjalnego. M. S.

(1)nie ma stałego zatrudnienia. Podejmuje prace dorywcze. Otrzymuje z tego tytułu dochód od 300 do 440 zł miesięcznie. Pozwani - powodowie wzajemni regulują na bieżąco opłaty za sporny lokal. Opłacają także media. Pozwani - powodowie wzajemni nadal podejmują działania sprowadzające się do ubliżania właścicielom sąsiednich lokali, nękania sąsiadów oraz zakłócają spokój w nieruchomości. Kontynuują składania zawiadomień i donosów. Wulgarnie odnoszą się do sąsiadów. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo główne za uzasadnione w całości, natomiast powództwa wzajemne okazały się nieuzasadnione. Sąd Rejonowy wskazał, iż bezspornym w niniejszej sprawie było, iż Gmina M. S. jest właścicielem spornego lokalu oraz okoliczność zamieszkiwania w nim pozwanych - powodów wzajemnych. Strona powodowa na mocy art. 222 § 1 k.c. domagała się wydania lokalu, wskazując na brak tytułu prawnego do zajmowania mieszkania przez M. S.

(1)i E. R.

(1). Sad Rejonowy podkreślił, iż pozwani - powodowie wzajemni podnosili, iż do lokalu wprowadzili się w 2008 r., od wielu lat w nim zamieszkują, przeprowadzili w nim prace remontowe, zaś najemca przed śmiercią wszczął procedurę zmierzającą do wykupienia lokalu na własność. Podnieśli, że wstąpili w stosunek najmu na podstawie art. 5 k.c. W tym zakresie wnieśli powództwo wzajemne o ustalenie. Rzeczą Sądu było w pierwszym rzędzie, zbadanie istnienia po stronie pozwanych - powodów wzajemnych tytułu prawnego do lokalu. Oceniając tak zakreślone stanowiska strony, Sąd Rejonowy uznał, że pozwani - powodowie wzajemni mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego - tu istnienia umowy najmu pomiędzy Gminą M. S. a M. S.

(1)i E. R.

(1). Przy czym przeprowadzone w sprawie dowody - w tym zeznania samych pozwanych - powodów wzajemnych jak i ich stanowisko procesowe dały podstawy do przyjęcia, że nie należą oni do kręgu osób, wskazanych przez ustawodawcę w treści § 1 art. 691 k.c. Pozwani - powodowie wzajemni nie byli spokrewnieni z najemcą, żadne z nich nie żyło z E. R.

(2)w związku ani tym bardziej wobec żadnego z nich najemca nie był zobowiązany do alimentowania. Co więcej, sposób korzystania z przez pozwanych - powodów wzajemnych nie pozwalał również na uznanie, że pozwani stale zamieszkiwali z najemcą w spornym lokalu do chwili jego śmierci. Przeciwnie – dalej wywodził Sąd Rejonowy - zarówno M. S.

(1)jak i E. R.

(1)przyznali, że krótko po zawarciu umowy najmu E. R.

(2)wyprowadził się ze spornego lokalu i zamieszkał w altance na działce. Powyższe prowadziło do wniosku, że w chwili śmierci E. R.

(2)nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) wita, a co za tym idzie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, aby przed i w chwili jego śmierci pozwani - powodowie wzajemni spełniali przesłankę z art. 691 § 2 k.c. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy przyjął, że od chwili śmierci E. R.

(2)pozwani - powodowie wzajemni zajmują sporny lokal bez podstawy prawnej dlatego też w pkt I wyroku Sąd nakazał pozwanym - powodom wzajemnym M. S.

(5)i E. R.

(1)aby opróżnili i wydali powódce Gminie M. S. lokal mieszkalny położony w S. przy ul. (...) w stanie wolnym od osób i rzeczy. Sąd Rejonowy dalej wskazał, że pozwani - powodowie są lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów [...]. Do chwili śmierci najemcy zajmowali bowiem lokal na podstawie porozumienia z E. R.

(2), które należało poczytywać za stosunek użyczenia. Sąd I instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów [...] Sąd orzekając o opróżnieniu lokalu z urzędu badał, czy nie zachodzą przesłanki dla ustalenia prawa pozwanej do otrzymania lokalu socjalnego, biorąc przy tym pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nią z lokalu oraz jej szczególną sytuację materialną i rodzinną (art. 14 ust. 3). Sąd Rejonowy podkreślił, i orzekając w tym względzie należało także ocenić, czy nie zachodzą podstawy dla ustalenia prawa do lokalu socjalnego przewidziane w art. 14 ust. 4 tej ustawy. Sąd I instancji wskazał, iż pozwani - powodowie wzajemni są osobami bezrobotnymi. Co prawda pozwana E. R.

(1)jest właścicielem innego lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. , jednakże nie ma możliwości wyprowadzenia się do niego. Co do zasady pozwani - powodowie wzajemni spełniają zatem w ocenie Sądu Rejonowego przesłanki przyznania lokalu socjalnego wyrażone w art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów [...]. Powyższa konstatacja nie mogła jednak zdaniem Sądu I instancji doprowadzić do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie (ani w oparciu o art. 14 ust. 4 ani nawet w oparciu o art. 14 ust. 3 ). Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów [...] przepisów art. 14 i 16 nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego. Sąd Rejonowy wskazał, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to prawomocnymi wyrokami karnymi którymi z uwagi art. 11 k.p.c. sąd jest związany w sprawie cywilnej nie mógł poczynić oceny odmiennej od tej, że pozwani - powodowie wzajemni dopuścili się przestępstw w stosunku do innych osób mieszkających w budynku przy ul. (...) wita 9b, którymi - prócz zakazów ustawowych - naruszyli także normy społeczne i etyczne obowiązujące każdego człowieka. Co gorsza, pozwani - powodowie wzajemni mimo prowadzonych przeciwko nim postępowań karnych, przedstawienia zarzutów, wniesienia aktów oskarżenia, a nawet zainicjowania niniejszej sprawy, nie zaprzestali podejmowania się skrajnie nagannych czynów wobec sąsiadów czego dowodem jest kolejne orzeczenie wydane w sprawie V K 1619/12. Sąd Rejonowy doszedł zatem do wniosku, że pozwani konsekwentnie lekceważą obowiązujący porządek prawny, zasady współżycia społecznego, normy etyczne zachowań, a ich sposobem na rozwiązywanie konfliktów sąsiedzkich - główne na kanwie wspólnego korzystania z nieruchomości wspólnej oraz odpowiedzialności za stan instalacji wodno-kanalizacyjnej - są powtarzające się agresja słowna i fizyczna, groźby oraz przemoc, urągające nie tylko minimalnym standardom kultury osobistej ale także cywilizowanemu sposobowi rozwiązywania jakichkolwiek sporów międzyludzkich. Sąd Rejonowy zatem podkreślił, iż w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów [...] należało uznać, że pozwanym M. S.

(1)jak i E. R.

(1)nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Co więcej, nakazując pozwanym opróżnienie i wydanie lokalu, Sąd zastrzegł, że nastąpiło ono także (prócz barku tytułu prawnego do lokalu) z powodu niewłaściwego zachowania pozwanych, czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Apelację od powyższego orzeczenia wywiedli pozwani, zaskarżając orzeczenie w punkcie I, II i III sentencji. Wyrokowi w zaskarżonej części zarzucając : - obrazę art. 5 kc poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że stasowanie art. 5 k.c. w sprawach o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. jest, co do zasady wyłączone; - obrazę art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 t.j.) poprzez nie wskazanie w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu z powodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, tych powodów. W oparciu o powyższe zarzuty, apelujący wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w całości; ewentualnie zmianę wyroku punkcie II i III sentencji przez ustalenie, że pozwanym E. R.

(1)i M. S.

(1)przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Ponad wnieśli o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez Sądem II instancji, według norm przepisanych. W uzasadnieniu apelujący wskazali, iż nie sposób zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, jakoby w sprawach o wydanie nieruchomości na podst. art. 222 § 1 k.c. stosowanie art. 5 k.c. jest, co do zasady wyłączone. Pogląd taki – dalej wywodził apelujący - nawet, jeżeli jest poparty licznymi orzeczeniami Sądu Najwyższego, nie znajduje swojego normatywnego uzasadnienia w przepisach kodeksu cywilnego . Zresztą stanowisko Sądu jest tu niekonsekwentne, bowiem Sąd powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.1994 r. w sprawie II CRN 127/94, jednak dopuszcza stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o wydanie nieruchomości zastrzegając, że może to mieć miejsce „całkiem wyjątkowo i po dokonaniu oceny całokształtu okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu z konkretnym stanem faktyczny. Sąd I instancji nie dokonał takiej oceny, bowiem ocena Sądu I instancji zawarta w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku koncentruje się przede wszystkim na kwestii tytułu prawnego pozwanych do przedmiotowego lokalu, przesłanek stosowania w sprawie art. 17 ust. l ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz na charakterze poniesionych przez pozwanych nakładów na przedmiotowy lokal. Natomiast w odniesieniu do podniesionego przez pozwanych przeciwko żądaniu wydania lokalu zarzutu opartego na art. 5 k.c. Sąd I instancji skupia się na uzasadnieniu twierdzenia zgodnie, z którym stosowanie art. 5 k.c. jest, co do zasady wyłączone sprawach o wydanie nieruchomości na podst. art. 222 § 1 k.c. Pozwana E. R.

(1)w dacie wezwania jej do wydania lokalu, wniesienia powództwa o wydanie oraz wyrokowania była (i jest w dalszym ciągu) właścicielką lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w S. , ale z lokalu stanowiącego jej własność korzystać nie może z przyczyn leżących po stronie powódki, tj. Gminy M. S. . Gminą zobowiązaną do zapewnienia lokalu od blisko 10 lat nie wykonuje ustawowego obowiązku wynikającego z art. 14 ust.l zd. drugie przywołanej wyżej ustawy. To zaniechanie Gminy S. , jest bezpośrednią przyczyną tego, że pozwani zajmują lokal stanowiący własność powódki położony przy ul. (...) wita 6b/6 bez tytułu prawnego. Apelujący wskazał, ze gdyby Gmina S. wykonała swój ustawowy obowiązek, to do niniejszego postępowania w ogóle by nie doszło. Zdaniem apelującej jeżeli sąd I instancji przywołuje konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności, jako uzasadnienie tezy, jakoby w sprawach o wydanie nieruchomości na podst. art. 222 § 1 k.c. stosowanie art. 5 k.c. jest, co do zasady wyłączone, to stwierdzić należy, że ta sama konstytucyjna zasada ochrony prawa własności odnosi się również do ochrony prawa własności E. R.

(1). Nadto apelujący wskazał, iż w punkcie II zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że nakazanie opróżnienie lokalu nastąpiło także z powodu niewłaściwego zachowania czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. W konsekwencji powyższego Sąd ustalił, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Analiza treści pkt II sentencji zaskarżonego wyroku pozwala stwierdzić, że Sąd I instancji nakazując opróżnienie lokalu z powodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, nie wskazał tych powodów. Treść punktu II zaskarżonego wyroku stanowi wyłącznie powtórzenie normy art. 17 ust.l. tj. cyt. „wskazuje, że nakazanie opróżnienie lokalu nastąpiło także z powodu niewłaściwego zachowania pozwanych M. S.

(1)i E. R.

(1)czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Tymczasem zdaniem apelującego jak to wynika z art. 17 ust.2 cyt. ustawy, nie chodzi o powtórzenie ogólnych sformułowań ustawowych (niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku). Sąd zobowiązany jest wskazać te powody, a wiec opisać ich rodzaj i charakter. W odpowiedzi na apelację powódka Gmina M. S. wniosła o oddalenie apelacji pozwanych w całości i zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego według norm prawem przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się nieuzasadniona. W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, ocena dowodów jest właściwa i logicznie wyprowadzona z całości materiału dowodowego, dlatego też Sąd II instancji przyjął je za własne. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy uznał, iż pozwanym nie przysługuje w stosunku co do powódki tytułu prawny do korzystania z jej nieruchomości, co też roszczenie oparte o treść art. 222 § 1 k.c. czyni w całości uzasadnionym. Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił, iż pozwani nie wstąpili w stosunek najmu w oparciu o 691 § 1 i 2 k.c. , oraz wyczerpująco wyjaśnił, iż art. 5 k.c. służy wyłącznie ochronie osoby zobowiązanej i nie stanowi podstawy nabycia praw podmiotowych, do czego w rzeczywistości dążyło stanowisko pozwanych. Za nieuzasadniony uznać należy zarzut apelacji, iż Sąd I instancji dopuścił się obrazy art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zastosowanie art. 5 k.c ,. w sprawach o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. jest co do zasady wyłączone. O ile rację należy przyznać pełnomocnikowi pozwanych, iż zarówno obowiązujące przepisy prawa jak i orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza możliwość oddalenia powództwa o wydanie ( art. 222 § 1 k.c. ) w szczególnie uzasadnionych i wyjątkowych sytuacjach, to jednak takowa nie zachodzi w niniejszej sprawie. Warto podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W przedmiotowej sprawie prawem, o którym mowa w powyższym przepisie jest prawo własności nieruchomości. Pojęcie zasad współżycia społecznego jest pojęciem nieostrym i przez to trudnym do jednoznacznego zakwalifikowania. W doktrynie i orzecznictwie występuje wiele definicji, które ostatecznie można sprowadzić do wspólnego mianownika. Zgodnie z ogólnie przyjętym rozumieniem tego pojęcia zasady współżycia społecznego to nieskodyfikowane powszechne normy postępowania, funkcjonujące aktualnie w społeczeństwie polskim i mające na celu ochronę społecznie akceptowanych wartości (czyli stanów rzeczy) lub dóbr niematerialnych. Zasady te mają silne zabarwienie aksjologiczne, co zbliża je do norm moralnych, charakter obiektywny, w czym są podobne do zwyczajów, oraz walor powszechności, co odróżnia je od zasad słuszności, które odnoszą się także do indywidualnych, rzadko spotykanych sytuacji (T. Sokołowski, Komentarz do art. 5 kc, Lex). Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż zasady współżycia społecznego należy odnosić do całokształtu okoliczności danej sprawy i tylko w takim ujęciu wyznaczają one granice i kierunki rozstrzygnięcia, przy czym chodzi o sytuacje wyjątkowe i szczególne, bo właśnie do takich odnosi się art. 5 k.c. Dlatego za każdym razem ocenę nadużycia prawa należy dokonywać w powiązaniu z konkretnym stanem faktycznym. Potrzebę istnienia w systemie prawa klauzul generalnych określa trafnie stwierdzenie, iż brak takich klauzul mógłby prowadzić do rozstrzygnięć formalnie zgodnych z prawem, ale w konkretnych sytuacjach niesłusznych, ponieważ nieuwzględniajacych w rozstrzyganych przypadkach uniwersalnych wartości składających się na pojęcie sprawiedliwości nie tylko formalnej, lecz i materialnej. Powszechnie uznaje się związek zasad współżycia społecznego, do których odwołuje się klauzula generalna z art. 5 k.c. , z ogólnie uznanymi normami moralnymi. Wskazuje się, że ma ona na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób, który ma na celu wywarcie skutków niemoralnych, albo rozmijających się zasadniczo z celem, dla którego dane prawo było ustanowione. Instytucja nadużycia prawa podmiotowego wyartykułowana w art. 5 k.c. nie może być jednak stosowana w sposób dowolny i w każdym przypadku. Szczególne ograniczenia co słusznie podkreślał Sąd I instancji, jeśli chodzi o stosowanie tego przepisu odnoszą się do kwestii wydania nieruchomości, a więc art. 222 k.c. Przepis ten reguluje stosowanie tzw. roszczenia windykacyjnego. W orzecznictwie dominuje pogląd, iż w takich sytuacjach stosowanie konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego z art. 5 k.c. powinno mieć miejsce wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych przypadkach (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r. I CKN 287/00). Jest to uzasadnione tym, iż w przypadku oddalenia powództwa windykacyjnego właściciel może zostać pozbawiony ochrony jego prawa. Jak jednak wspomniano powyżej, co słusznie akcentował apelujący możliwość skorzystania z konstrukcji wyrażonej w art. 5 nie została całkowicie wyłączona, a jedynie ograniczona gdyż korzystanie z każdego prawa podmiotowego a więc i prawa własności podlegać będzie ocenie z punktu widzenia zgodności z zasadami współżycia społecznego i społeczno- gospodarczym przeznaczenie prawa (E Gniewek, komentarz do art. 222 k.c., Lex). Należy więc zbadać kiedy i w jakich sytuacjach możliwe będzie w sprawach związanych z wydaniem nieruchomości skorzystanie z zarzutu nadużycia prawa podmiotowego określonego w art. 5 k.c. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt I ACa 1304/12) stwierdził, iż w przypadku zasad współżycia społecznego nie ma podstaw do czynienia ogólnych założeń. Każdy stan faktyczny jest inny i zasługuje na indywidualne potraktowanie. Trzeba przede wszystkim za każdym razem dokonać szczegółowej analizy stanu faktycznego w danej sprawie, gdyż nawet w przypadku sytuacji pozornie tożsamych występują pewne odmienności, do których zastosowania nie znajdą zasady ogólne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalony uznaje się pogląd, zgodnie z którym możliwość oddalenia roszczenia windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. występuje w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, a zatem niezmiernie rzadkich. W sprawach o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. , zastosowanie art. 5 k.c. jest co do zasady wyłączone, a jeśli je dopuścić, to całkiem wyjątkowo i po dokonaniu oceny całokształtu okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1994 r., II CRN 127/94). W świetle powyższego naturalnym wnioskiem jest stwierdzenie, iż pomimo istotnego ograniczenia możliwości skorzystania z art. 5 k.c. w przypadku roszczenia windykacyjnego nie jest ono całkowicie wyłączone. Nie można więc odbierać pozwanym w sprawach o wydanie nieruchomości możliwości obrony przy zastosowaniu konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego z samego tylko faktu zgłoszenia tego zarzutu. W wyjątkowych sytuacjach zatem w sprawach o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego, pomimo uprawnienia strony do otrzymania lokalu socjalnego, może dojść do oddalenia takiego żądania w powołaniu się na normę art. 5 k.c. O ile zaprezentowane w apelacji argumenty - o niedostarczeniu przez powodową Gminę lokalu socjalnego dla lokatora zajmującego lokal pozwanej E. R.

(1)– mogłyby ewentualnie stanowić podstawę do uwzględnienia ich stanowiska o oddalenie powództwa w oparciu o zasady współżycia społecznego, to jednakże stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie, a wskazujący na naganne zachowanie pozwanych w stosunkach sąsiedzkich i czyniących ich zamieszkiwanie nad wyraz uciążliwym – sprzeciwiało się zastosowaniu art. 5 k.c. i to przy ocenie samego żądania wydania lokali, ale i przyznania lokalu socjalnego. Zachowanie pozwanych, które czyni uciążliwym korzystnie z innych lokali w budynku jest niesporne. Co prawidłowo podkreślił Sąd I instancji, i w zasadzie nie kwestionowali pozwani w apelacji, ustalenia w tym zakresie wynikają z ustaleń dokonanych w postępowaniach karnych, w których wydano skazujące wyroki przeciwko pozwanym. Zaś zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia te wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Skoro zatem pozwani w sposób uporczywy naruszali obowiązujący porządek prawny dopuszczając się w stosunku co do sąsiadów czynów wypełniających znamiona przestępstw z całą pewnością naruszają oni zasady współżycia społecznego. Powyższe powoduje, że zachowanie takie z jednej strony wyłącza ich skuteczną obronę przed eksmisją z powołaniem na art. 5 k.c. , z drugiej strony wyklucza ich z grona osób, którym przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów przepisów o uprawnieniu do lokalu socjalnego ( art. 14 i 16 ) nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego. W ocenie Sądu II instancji zachowanie pozwanych sankcjonowane w postępowaniach karnych wyczerpuje wskazane w powyższym przepisie zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Warto przy tym podkreślić, iż wbrew zarzutom apelacji rozstrzygnięcie sądu I instancji, w szczególności w zakresie ustawowego obowiązku wskazania ww. powodów (art. 17 ust. 2) został prawidłowo wykonany. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem apelujących, iż w sentencji orzeczenia Sąd winien szczegółowo opisać zachowanie, które przyporządkował do ustawowego niewłaściwego zachowania czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku . Za wystarczające uznać należy przytoczenie w orzeczeniu jednej z kilku przyczyn wskazanych w art 17 ust. 2 leżących u podstaw ustalenia braku uprawnienia do lokalu socjalnego, a zamieszczenie opisu tych zachowań w uzasadnieniu wyroku, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Mając na uwadze powyższe na mocy art. 385 k.p.c. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 3 i 99 kpc oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2002 r. nr 163 poz. 1349).