Sygn. akt II C 93/16 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 26 stycznia 2016 r., zmodyfikowanym w dniu 18 kwietnia 2016 r., skierowanym przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. – (...) Szpitala (...) w Ł. i (...) S.A. w W. , powód J. Z. , wniósł o zasądzenie od pozwanych in solidum, kwoty: - 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; - 28.655,34 zł tytułem odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku tzw. błędu medycznego wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; - 300 zł tytułem miesięcznej renty płatnej do dnia 10-go każdego kolejnego miesiąca w związku ze zwiększonymi potrzebami, wynikającymi z popełnienia błędu medycznego, płatnej od dnia 1 sierpnia 2015 r. na przyszłość wraz z ustawowymi odsetkami ustawowymi od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w przypadku uchybienia terminowi płatności. Nadto powód wniósł także o ustalenie odpowiedzialności pozwanych za szkody mogące powstać w przyszłości oraz o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz in solidum kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. (pozew k. 3-12; modyfikacja powództwa, k. 344) W odpowiedzi na pozew z dnia 7 marca 2016 r. pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. – (...) Szpital (...) w Ł. wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Nadto pozwany wniósł o zasądzenie kosztów procesu. (odpowiedź na pozew, k. 199-213) W odpowiedzi na pozew z dnia 8 marca 2016 r. (...) S.A. w W. nie uznał powództwa i wniósł i jego oddalenie, kwestionując powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. (odpowiedź na pozew, k. 271-276) Pismem z dnia 9 maja 2017 r., sprecyzowanym w dniu 29 maja 2017 r., powód rozszerzył podstawę faktyczną wytoczonego powództwa i rozszerzył powództwo wnosząc dodatkowo o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanych, in solidum, kwoty 20.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi: w przypadku pozwanego szpitala od dnia 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty, a w przypadku pozwanego zakładu ubezpieczeń od dnia 9 maja 2017 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powoda, związanych z brakiem poinformowania powoda o możliwych metodach przeprowadzenia operacji, a w konsekwencji nieuzyskaniem od powoda świadomej zgody na zabieg. (rozszerzenie powództwa, k. 613-619; sprecyzowanie, k. 620-621) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Jesienią 2014 roku u powoda pojawiły się problemy natury gastrycznej. W styczniu 2015 r. powód J. Z. odczuł bardzo silne bóle brzucha, miał wymioty treścią zastoinową. Dostał wówczas skierowanie na badania. Objawy się jednak nasiliły i ostatecznie został przewieziony przez córkę do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. – (...) Szpitala (...) w Ł. . Powód miał już w przeszłości problemy natury gastrycznej. 25 lat temu miał usuwaną kamicę. (zeznania powoda, k. 624v. – 625v.; zeznania świadka A. Z. , k. 360v.-362v. – od 00:10:19; T. Z. , k. 362v. – od 00:56:06; dokumentacja medyczna, k. 25-145). W dniu 9 stycznia 2015r. powód został przyjęty do Kliniki (...) Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. – (...) Szpitala (...) w Ł. z powodu wymiotów uporczywych występujących od kilku dni, spadku masy ciała - około 14 kg w ostatnim czasie (około 6 miesięcy). Z powodu podejrzenia niedrożności tzw. wysokiej przeprowadzono u powoda diagnostykę różnicową. W wykonanej gastroskopii stwierdzono obecność znacznej ilości treści zastoinowej w obrębie roztrzeniowato poszerzonego żołądka i zwężenie w obrębie dwunastnicy uniemożliwiające przejście aparatem do dalszej części jelita cienkiego. W badaniu tomograficznym jamy brzusznej stwierdzono obecność guza w prawym podżebrzu z wciągniętym w obręb guza jelitem i naciekiem wnęki wątroby z drogami żółciowymi włącznie. Wykonano powodowi również diagnostykę dolnego odcinka przewodu pokarmowego - kolonoskopię. Z powodu objawów niedrożności, po przeprowadzeniu diagnostyki, powoda zakwalifikowano do leczenia operacyjnego. (dokumentacja medyczna w kopercie, k. 327; dokumentacja medyczna, k. 25-145 i k. 464-472; zeznania świadków: J. Ś. , k. 363v.-364v. od 01:22:55; L. K. , k. 365-365v. – od 01:57:48; S. J. , k. 365v.-366v. – od 02:19:00; J. C.
(1), k. 366v. – od 02:39:11). W dniu 12 stycznia 2015r. u powoda przeprowadzono zabieg operacyjny: otwarcie jamy brzusznej, wycięcie pęcherzyka żółciowego, zszycie ubytku ściany dwunastnicy, zszycie okrężnicy poprzecznej, otwarcie, kontrola i drenaż przewodu żółciowego wspólnego sposobem Kehra, drenaż okolicy wnęki wątroby, wytworzenie bocznej przetoki dwunastnicy, poprzeczne przeszycie staplerem żołądka w części odźwiernikowej, zaokrężnicze zespolenie żołądkowo - jelitowe sposobem Roux-en-Y. W dniu 22 stycznia 2015 r. i 23 stycznia 2015r. usunięto kolejno dreny z jamy brzusznej. W dniu 23 stycznia 2015r. powoda wypisano do domu w stanie ogólnym dobrym z konicznością kontroli w Poradni Chirurgicznej za kilka dni z zaleceniem diety lekkostrawnej. (dokumentacja medyczna w kopercie, k. 327; dokumentacja medyczna, k. 25-145 i k. 464-472; zeznania świadków: J. Ś. , k. 363v.-364v. od 01:22:55; L. K. , k. 365-365v. – od 01:57:48; S. J. , k. 365v.-366v. – od 02:19:00; J. C.
(1), k. 366v. – od 02:39:11). W trakcie pobytu w domu, po spożyciu w pierwszym dniu kompotu, a w drugim rosołu u powoda wystąpiły ponownie wymioty. Powód z powyższymi dolegliwościami został ponownie przyjęty do Kliniki (...) w dniu 26 stycznia 2015 r. z rozpoznaniem wstępnym niedrożności przewodu pokarmowego, pod postacią czkawki i wymiotów treścią pokarmową. W badaniu gastroskopowym stwierdzono objawy niedrożności zespolenia żołądkowo-jelitowego. Podjęto próbę leczenia zachowawczego, które nie przyniosło rezultatów. Powoda zakwalifikowano do powtórnego leczenia operacyjnego. Decyzję o reoperacji podjął doktor S. J. . W dniu 3 lutego 2015r. powtórnie otwarto jamę brzuszną, stwierdzono niedrożność pętli jelitowej Roux zespolonej z żołądkiem (zagięcie + ucisk przez krezkę poprzecznicy). Resekowano dystalną część żołądka, na nowo zespolono żołądek z jelitem sposobem Roux, wykonując zespolenie żołądkowo - jelitowe pozaokrężniczo, izoperystaltycznie, szwem ręcznym. (dokumentacja medyczna w kopercie, k. 327; zeznania powoda k- 625 00:20:34, dokumentacja medyczna, k. 25-145 i k. 464-472; zeznania świadków: J. Ś. , k. 363v.-364v. od 01:22:55; L. K. , k. 365-365v. – od 01:57:48; S. J. , k. 365v.-366v. – od 02:19:00; J. C.
(1), k. 366v. – od 02:39:11 ). Oba zabiegi operacyjne przeprowadzili lekarze: L. K. , J. C.
(2), J. Ś. , którzy mieli podpisane umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych z Samodzielnym Publicznym (...) w Ł. – (...) Szpitalem (...) w Ł. . (okoliczności bezsporne, umowy, k. 216-263; zeznania świadków: J. Ś. , k. 363v.-364v. od 01:22:55; L. K. , k. 365-365v. – od 01:57:48). Powód wyraził pisemną zgodę na zabiegi przeprowadzone w Pozwanym Szpitalu. W dniach 12 stycznia 2015 r. i 2 lutego 2015 r. Powód wyraził zgodę na wykonanie operacji: - Laparotomii z wykonaniem zespolenia omijającego żołądkowo jelitowego (12 stycznia 2015r.); - Laparotomii z oceną jamy brzusznej i wykonaniem zabiegu usuwającego przyczynę niedrożności (12 stycznia 2015r.); - Laparotomii i wykonania zespolenia żołądkowo jelitowego i jelitowo jelitowego (2 lutego 2015r.). Powód na piśmie oświadczył, że: został poinformowany o istocie jego choroby oraz możliwościach jej leczenia; zostały mu przedstawione w sposób zrozumiały założenia operacji, cele, stopień ryzyka z nią związany, możliwości powikłań; wyjaśniono mu także, że w czasie przeprowadzenia planowej operacji mogą zaistnieć trudne do przewidzenia sytuacje, które zmuszą operatora do zmiany planu operacyjnego w sensie poszerzenia lub zmniejszenia zakresu operacji, tylko w związku z zaawansowaniem procesu chorobowego stwierdzonego w polu operacyjnym. Nadto powód wskazał, że wszystkie stwierdzenia są dla niego zrozumiałe i nie wywołują u niego wątpliwości. Powód w dniu 12 stycznia 2015 r. podpisał również 7-stronicowy formularz zgody, gdzie przedstawiono opis choroby, opis przebiegu operacji, a także opis powikłań standardowych związanych z proponowaną operacją; opis zwiększonego ryzyka powikłań; a także opis prognozy pooperacyjnej i powikłań odległych. (druki świadomej zgody pacjenta, k. 32-33; formularz zgody, k. 34-40; druk świadomej zgody pacjenta, k. 60). W pozwanym Szpitalu po przyjęciu pacjent jest informowany o zabiegu i możliwych powikłaniach. Przed zabiegiem zarówno powód, jak i jego córka – A. Z. (z zawodu lekarz), byli informowani przez doktora J. Ś. o zakresie planowanych czynności operacyjnych i rokowaniach. Powód był świadomy tego, że zakres zabiegu jest nieznany, z uwagi na nieznaną przyczynę niedrożności. (zeznania świadków: A. Z. , k. 360v.-362v. – od 00:10:19; J. Ś. , k. 363v.-364v. od 01:22:55; zeznania powoda, k. 624v.-625v.- od 00:07:05). Stan powoda przed pierwszą operacją był stanem zagrażającym życiu. Przed zabiegiem z dnia 12 stycznia 2015 r. przyczyną niedrożności górnego odcinka przewodu pokarmowego u powoda była, zastarzała przetoka pęcherzykowo - dwunastnicza, która doprowadziła do wystąpienia rozległego nacieku zapalnego w górnym prawym kwadrancie jamy brzusznej. Naciek ten ucisnął początkowy odcinek dwunastnicy. Główną przyczyną nacieku zapalnego okolicy podwątrobowej był stan zapalny pęcherzyka żółciowego oraz zastarzała przetoka pęcherzykowo - dwunastnicza. Z punktu widzenia gastroenterologicznego przed zabiegiem powodem niedrożności był guz - jak się okazało zapalny - zlokalizowany we wnęce wątroby uciskający z zewnątrz na dwunastnicę zamykając jej światło. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). Przyczyną niedrożności przewodu pokarmowego u powoda po pierwszym zabiegu było powikłanie pooperacyjne pod postacią uciśnięcia pętli jelitowej Roux przeprowadzonej zaokrężniczo przez otwór w krezce poprzecznicy i zespolonej z żołądkiem. W ocenie gastroenterologicznej powodem niedrożności po leczeniu operacyjnym było zwężenie w miejscu zespolenia jelito-żoąłdkowego na ścianie tylnej żołądka wskutek zwężenia w tym miejsca okienka w krezce przez które przeprowadzono jelito cienkie. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). W postępowaniu diagnostycznym i leczniczym zastosowanym, w przypadku powoda, tak w trakcie pierwszego pobytu w Klinice (...) , jak również w trakcie drugiego pobytu w Klinice (...) , nie ma popełnionych błędów. Proces diagnostyczny przeprowadzony przed wdrożeniem leczenia operacyjnego u powoda był przeprowadzony zgodnie z zasadami medycznymi, w sposób sprawny. Metoda leczenia zastosowana u powoda był właściwa. Nie można stwierdzić nieprawidłowości w postępowaniu placówki medycznej w przypadku powoda. Z punktu widzenia chirurgii, postępowanie chirurgiczne w dniu 12 stycznia 2015r. było radykalne, śmiałe ale nie błędne. Za nadmiernie ryzykowne dla pacjenta, w ocenie chirurgicznej, było niepotrzebne rozpreparowanie nacieku zapalnego, co skutkowało koniecznością kontynuowania operacji żołądka, dwunastnicy, dróg żółciowych i jelita grubego. Komasacja wielu procedur chirurgicznych w warunkach współistnienia nacieku zapalnego w jamie otrzewnej była bardziej ryzykowna dla pacjenta, ale operacja ostatecznie przebiegła pomyślnie. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572 Postępowanie chirurgiczne pozwanego szpitala, od 9 stycznia 2015r. było prawidłowe. Wszystkie etapy leczenia powoda nie były obarczone błędami medycznymi. Pomimo wdrożenia radykalnych metod operacyjnych u powoda, operacja z dnia 12 stycznia 2015r. zakończyła się pomyślnie. Z punktu widzenia chirurgicznego jedynym powikłaniem, niezależnym od rozległości zabiegu operacyjnego z 12 stycznia 2015r., było upośledzenie drożności pętli odprowadzającej treść z żołądka tj. niedrożność pętli odprowadzającej zespolenia Roux-en-Y, która powstała wskutek ucisku krezki poprzecznicy. U powoda nie doszło do powikłań związanych z rozległością zabiegu operacyjnego, a powikłanie to ma charakter samoistny, które może wystąpić po różnych operacjach chirurgicznych w jamie brzusznej. Tego typu powikłanie samoistne, występuje również i po innych operacjach brzusznych. W wyniku samoistnego powikłania pooperacyjnego oraz konieczności powtórnej hospitalizacji i reoperacji u powoda przebieg i czas rekonwalescencji uległ wydłużeniu o około 2 - 3 tygodni. Przebyta resekcja żołądka u powoda ma niewielki wpływ na dalsze życie i funkcjonowanie powoda. Wystąpienie zwężenia po leczeniu operacyjnym jest powikłaniem wpisanym w ryzyko leczenia operacyjnego i wystąpić może bez związku z błędem lekarskim. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). Zespolenie żołądkowo-jelitowe sposobem R. -en-Y jest stosowane w medycynie od 1892r. Metodę tę stosuje się w zależności od wskazań, obecnie w chirurgii przełyku, w chirurgii bariatrycznej, w operacjach rekonstrukcyjnych kalectwa żółciowego, w chirurgii żołądka. Ryzyko wystąpienia powikłań po zastosowaniu tej metody zespolenia żołądka z jelitem jest porównywalne z innymi. Niedrożności różnych zespoleń narządów, wykonywanych podczas operacji chirurgicznych, są standardowymi powikłaniami w chirurgii. W ocenie chirurgii był możliwy wybór innego rodzaju zespolenia podczas pierwszego zabiegu powoda tj. metoda dwuetapowego leczenia chirurgicznego, która obarczona by była mniejszym ryzykiem powikłań. Zabiegi byłyby rozłożone w czasie , mniej inwazyjne, ale czy przyniosłyby oczekiwany rezultat i wykluczyły ryzyko powikłań nie wiadomo. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572) Decyzja o leczeniu zachowawczym po pierwszej operacji, obserwacja powoda w ocenie chirurgicznej i gastroenterologicznej była prawidłowa. U powoda nie występowały wskazania do reoperacji w trybie nagłym ani pilnym. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572) Decyzja o wypisie powoda ze szpitala w dniu 23 stycznia 2015 roku, z punktu widzenia chirurgicznego, w świetle późniejszego przebiegu choroby u powoda, była zbyt pochopna. Można było dłużej obserwować pacjenta. Z punktu widzenia gastroenterologicznego wydłużenie pobytu powoda w szpitalu nie wpłynęłoby jednak na zmianę postępowania z pacjentem - operacja powtórna i tak byłaby konieczna. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03). Z punktu widzenia chirurgicznego nie występuje u powoda stały ani długotrwały uszczerbek na zdrowiu. W ocenie gastroenterologicznego nie stwierdzono uszczerbku na zdrowiu powoda z powodu leczenia w pozwanym Szpitalu. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572) Rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych u powoda był, w ocenie chirurgicznej i gastroenterologicznej, znaczny. Cierpienia powoda związane były z ubytkiem masy ciała, nasilonym lękiem przed niepowodzeniem leczenia, a nawet utratą życia. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). Całość leczenia powoda odbyła się na koszt NFZ. Przyjmowane przez powoda leki, dieta i sposób leczenia były typowe dla pacjentów poddawanych operacjom żołądka i jelit. Obecnie powód przyjmuje refundowany lek pantoprazol (Controloc 40, 28 tabl., cena około 12,62 zł) i Debutir (kapsułki, 60 szt. cena około 30 zł). Miesięczny koszt diety u powoda przewyższa standardową dietę reszty rodziny o ok. 400 zł – 500 zł miesięcznie. We wczesnym okresie pooperacyjnym powód przyjmował produkt odżywczy Nutridrink (cena 1 op. wynosi ok. 6 zł, 3 x dziennie przez 60 dni = 1.080zł) i kolagen przez 2 miesiące - 280 zł. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). Leczenie powoda zakończyło się i osiągnęło ono dobry wynik chirurgiczny. Aktualnie powód został wyleczony z kamicy żółciowej, zaopatrzono przetokę pęcherzykowo - dwunastniczą, która istniała u powoda ponad 25 lat i legła u podstaw późniejszych powikłań brzusznych, usunięto przyczynę mechanicznej niedrożności górnego odcinka przewodu pokarmowego, dodatkowo u powoda przeprowadzono częściową resekcję żołądka, co ma korzystny wpływ na leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). W ocenie chirurgicznej przez pierwsze dwa miesiące po opuszczeniu szpitala powód wymagał opieki osób trzecich z przyczyn typowych dla okresu rekonwalescencji po dużych zabiegach chirurgicznych na jamie brzusznej, w zakresie utrzymywania higieny osobistej, karmienia, prowadzenia gospodarstwa domowego, zakupów żywności i przyrządzania posiłków. Wymiar czasowy tej pomocy wynosił około 4 - 6 godzin dziennie. Po około 3 miesiącach powód zaczął poruszać się samodzielnie, a w lipcu 2015r. wrócił do pracy. Obecnie powód nie wymaga pomocy osób trzecich. W ocenie gastroenterologicznej u powoda nie zachodziła konieczność pomocy osób trzecich, ani nie występuję u niego znaczny stopień ograniczeń w życiu codziennym. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572). Rokowanie u powoda, z punktu widzenia chirurgicznego, co do życia jest dobre. Przeprowadzono u niego istotną rekonstrukcję przewodu pokarmowego, która na trwale zmieniła u niego stosunki anatomiczne w górnej części przewodu pokarmowego. Przebyte operacje brzuszne oraz modyfikacja przewodu pokarmowego mogą skutkować u powoda niewielkimi dolegliwościami gastrycznymi. U pacjentów po rozległych operacjach brzusznych istnieje możliwość wystąpienia powikłań ze strony zrostów otrzewnowych. Rokowania gastroenterologiczne powoda co do życia i poprawy stanu zdrowia, są dobre. Powód w chwili obecnej cierpi na niewielkie dolegliwości gastryczne. Powodowi usunięto przyczynę niedrożności mechanicznej górnego odcinka przewodu pokarmowego. (opinia biegłego chirurga M. G. , k. 476-484; ; pisemna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 533-541; ustna uzupełniająca opinia biegłego chirurga M. G. , k. 595v. – 596v. – od 00:03:03; opinia biegłego gastroenterologa, k. 565-572) Powód ma 70 lat, jest emerytem, pobiera emeryturę w wysokości około 1.350 zł. Nie ma zobowiązań w postaci kredytów. Od 1 stycznia 1990 r. powód pracuje jako taksówkarz. W okresie od 27 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. powód zawiesił wykonywanie działalności. Powód zrzeszony jest w Radio (...) i z tego tytułu uiszczał w listopadzie i grudniu 2014 r. kwoty po 270 zł miesięcznie. Powód korzystał w 2014 r. z karty podatkowej i uiszczał z tego tytułu około 200 zł miesięcznie zryczałtowanego podatku. W październiku 2014 r. powód netto osiągnął dochód w wysokości około 3.009,75 zł; w listopadzie 2014 r. powód netto osiągnął dochód w wysokości około 3.453,74 zł; w grudniu 2014 r. powód osiągnął dochód netto w wysokości 3.519,05 zł. Do pracy jako taksówkarz powód wrócił 1 lipca 2015 r. Aktualnie powód osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł – 4.000 zł miesięcznie. (zeznania powoda, k. 624v. – 625v.; zaświadczenie, k. 149;zaświadczenie, k. 150; licencja, k. 151; legitymacja, k. 152; pasek emerytalny, k. 156; decyzja, k. 154; potwierdzenia wpłat, k. 155; oświadczenia, k. 157-160; raporty fiskalne, k. 161-166 i k. 423-427 i k. 429-448 i k. 450458; zwolnienia lekarskie, k. 167-170; deklaracje, k. 373-375; ceidg, k. 459-460; zawiadomienie, k. 461). Pismem z dnia 13 lipca 2015 r., doręczonym w dniu 17 lipca 2015 r., powód wezwał Pozwany Szpital do zapłaty na swoją rzecz: - kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną tzw. błędem medycznym; - kwoty 30.406,75 zł tytułem odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku tzw. błędu medycznego w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. Nadto powód wezwał, Pozwany Szpital, do zapłaty na swoją rzecz począwszy od dnia 1 lipca 2015 roku renty w wysokości 300 zł miesięcznie płatnej do 10-go dnia każdego kolejnego miesiąca w związku ze zwiększonymi potrzebami, wynikającymi z popełnienia błędu medycznego, wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności. Pozwany Szpital miał zawartą umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z (...) S.A. z siedzibą w W. . Ubezpieczenie obejmowało okres, w którym powód leczył się w tym szpitalu. Pozwany Szpital przekazał wezwanie powoda swojemu zakładowi ubezpieczeń. W dniu 21 września 2015 r. (...) S.A. w W. poinformowało powoda, że brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności i wypłaty świadczenia. (wezwanie, k. 178-181; potwierdzenie odbioru, k. 183-184; decyzja, k. 185-186; bezsporne; kserokopia akt szkody, k. 290-310). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dokumentów w postaci dokumentacji lekarskiej, dokumentacji podatkowej powoda, opinii biegłych lekarzy, zeznań świadków oraz częściowo zeznań powoda. W ocenie sądu - dowody te nie budzą żadnych zastrzeżeń, ani wątpliwości co do ich wiarygodności. W zakresie przeprowadzonych u powoda operacji, ich przebiegu, prawidłowości, a także związku przyczynowego ze stanem zdrowia powoda, w szczególności z ujawnionym u powoda, po pierwszym zabiegu, niedrożności, Sąd oparł się przede wszystkim na przeprowadzonych w sprawie dowodach z opinii dwóch biegłych: chirurga i gastroenterologa. Biegli ci jednoznacznie wskazali, że nie można stwierdzić żadnych cech niestaranności lub błędu w sztuce medycznej w związku z przedmiotowymi zabiegami. Biegli w sposób nie budzący wątpliwości wskazali dlaczego, z punktu widzenia ich specjalności postępowanie chirurgiczne pozwanego szpitala, od 9 stycznia 2015r. było prawidłowe, a wszystkie etapy leczenia powoda nie były obarczone błędami medycznymi. W szczególności zabieg z dnia 12 stycznia 2012 r. pomimo swojej rozległości, został wykonany prawidłowo. Biegły chirurg szczegółowo wyjaśnił, że zaistniałe u powoda powikłanie było niezależne od rozległości zabiegu i miało charakter samoistny i występuje również po innych operacjach brzusznych. Opinie obu biegłych (w tym pisemna i ustna uzupełniające opinie biegłego M. G. ) były jednoznaczne, konsekwentne i wzajemnie się uzupełniały. Biegli w sposób wszechstronny dokonali także analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dokumentacji medycznej – precyzyjnie wskazując na ujęte w niej fakty i z nich wyprowadzili wnioski. Przeanalizowali w sposób dokładny i zupełny wszystkie ujęte tam zapisy, odnotowane zabiegi i wykluczyli wystąpienie błędu. Wszelkie wątpliwości, zgłaszane przez powoda były szczegółowo wyjaśniane przez biegłego M. G. w pisemnej i ustnej opinii uzupełniającej, w których biegły odniósł się m.in. do możliwości zastosowania alternatywnej możliwości leczenia i wyjaśnił, że również i ono wiązałoby się z ryzykiem powstania powikłań. W szczególności biegły chirurg wyjaśnił dlaczego nie doszło do powoda do trwałego uszczerbku na zdrowiu. Dolegliwości występujące u powoda były bowiem skutkiem choroby samoistnej, a zatem spowodowała je przyczyna wewnętrzna, która wyklucza możliwość uznania, że doszło u powoda do trwałego bądź długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego chirurga. Dopuszczenie tego dowodu służyłoby tylko przedłużeniu postępowania oraz mnożeniu jego kosztów. Z podobnych względów Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry. Uznając, za prawdziwe twierdzenia powoda o jego ogromnych cierpieniach psychicznych w związku z obawą o własne życie, Sąd stanął na stanowisku, iż w tym przypadku korzystanie z wiadomości specjalnych biegłego psychiatry jest zbędne. Sąd odmówił wiary twierdzeniom powoda co do braku uzyskania przez niego informacji przed przeprowadzonymi zabiegami o możliwych ich negatywnych konsekwencjach albowiem twierdzenia te pozostają w sprzeczności z treścią podpisanych przez powoda w dniu 12 stycznia 2015 r. oświadczeń o wyrażeniu zgody na zabiegi, w tym szczegółowego formularza zgody, a także zeznaniami świadka A. Z. (córki powoda), której również szczegółowo przedstawiono cele zabiegu. Świadek ten wprost wskazał, że zarówno on, jak i powód mieli pełną świadomość tego, że zakres operacji jest nieznany – z uwagi na niemożliwość ustalenia (w przedoperacyjnej diagnostyce) przyczyny niedrożności. Nadto świadek J. Ś. również podał, że każdy pacjent przy przyjęciu do szpitala jest informowany o zabiegu i proponowanym sposobie leczenia. Trudno uznać, że powód był w tej sytuacji wyjątkiem. Nadto, należy zauważyć, że kwestia braku świadomej zgody na zabiegi powoda nie była przez powoda podnoszona w pozwie, a pojawiła się dopiero w późniejszym czasie, po niekorzystnych dla powoda wnioskach opinii obu biegłych lekarzy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Podstawy odpowiedzialności pozwanego szpitala należy upatrywać w art. 415 k.c. , zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Dla powstania odpowiedzialności konieczne jest zatem ustalenie winy, wyrządzenia szkody oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a powstałą szkodą. Odpowiedzialność takiego podmiotu musi być rozważana także na podstawie innych przepisów prawa cywilnego, zwłaszcza art. 430 k.c. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności. Zatem przyjęcie odpowiedzialności zakładu opieki zdrowotnej na podstawie art. 430 k.c. wymaga uprzedniego stwierdzenia, iż pracownik zakładu wyrządził szkodę w sposób zawiniony i odpowiada z tego tytułu na zasadach ogólnych ( art. 415 k.c. ). Między osobą powierzającą wykonanie czynności a tym, komu czynność powierzono, musi istnieć stosunek zwierzchnictwa i podporządkowania. Zwierzchnikiem jest ten, kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy jej wykonywaniu podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że chodzi o pojęcie podporządkowania ogólnoorganizacyjnego. W konsekwencji, stosunkiem podporządkowania obejmuje się także działania zatrudnionych w zakładzie fachowców, którym przysługuje stosunkowo szeroki zakres samodzielności w podejmowaniu decyzji np. w odniesieniu do działania lekarzy w zakresie diagnozy i terapii. Wobec tego zakład opieki zdrowotnej ponosi odpowiedzialność za błędy organizacyjne i zaniedbania personelu medycznego oraz za naruszenie standardów postępowania i procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, skutkiem czego są poważne szkody doznane przez pacjenta (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2006 roku, I ACa 377/06, LEX nr 526714; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 marca 2009 r., I ACa 12/09, niepubl.). Spowodowanie szkody na osobie w warunkach błędu w sztuce medycznej jest specyficzną postacią deliktu prawa cywilnego, którego zaistnienie wymaga spełnienia przesłanek odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego, czyli powstania szkody, stwierdzenia winy i adekwatnego związku przyczynowego. Ściśle biorąc, błąd w sztuce medycznej jest jedynie obiektywnym elementem winy lekarza wykonującego czynności medyczne, stanowi bowiem czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodną ze stanem wiedzy medycznej w zakresie dla lekarza dostępnym. Subiektywnym natomiast elementem koniecznym dla przypisania winy lekarzowi jest jego umyślność lub niedbalstwo (orzeczenie SN z 1 kwietnia 1955 r., IV CR 39/54, LEX nr 118379). Wymaganie wyrządzenia szkody przy wykonywaniu powierzonej czynności oznacza, że między powierzeniem czynności a działaniem, w którego wyniku nastąpiła szkoda, powinien zachodzić związek przyczynowy i związanie tego rodzaju, jaki w myśl obowiązujących zasad usprawiedliwia odpowiedzialność zobowiązanego do odszkodowania. Chodzi tu więc o związek w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. , ograniczający się do następstw normalnych, tj. takich, jakie na podstawie doświadczenia życiowego należy uznać za stanowiące z reguły skutki danego rodzaju działań lub zaniechań. Miernikiem właściwego zachowania odpowiedzialnego jest kryterium należytej staranności ( art. 355 k.c. ). Od lekarzy wymaga się staranności wyższej niż przeciętna z uwagi na przedmiot ich zabiegów, którym jest człowiek i skutki, które często są nieodwracalne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2001 roku, I ACa 124/01). Wymienione wyżej przesłanki odpowiedzialności pozwanych (w tym odpowiedzialność gwarancyjna pozwanego Towarzystwa (...) ) nie zostały spełnione. Odpowiedzialność gwarancyjna (...) S.A. z siedzibą w W. wynika z art. 822 k.c. , zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba , na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia. Dla powstania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń mają przy tym znaczenie przepisy kodeksu cywilnego , regulujące odpowiedzialność podmiotu, za który ponosi on odpowiedzialność na podstawie zawartej umowy ubezpieczenia. W niniejszej sprawie powód wskazał, że dochodzone pozwem kwoty wiążą się z jego aktualnym stanem zdrowia, będącym następstwem błędu w sztuce lekarskiej, popełnionym w trakcie zabiegów przeprowadzonych u pozwanego Szpitala. Nie ulega wątpliwości, że zmiany jakie nastąpiły w stanie zdrowia powoda w okresie po przedmiotowych zabiegach są dla niego źródłem ogromnych cierpień i poczucia krzywdy, a sytuacja w jakiej się znalazł w negatywny sposób wpłynęła nie tylko na jego dyspozycję fizyczną, ale również na stan psychiczny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z przyczyn wskazanych nie dostarczył jednak podstaw do stwierdzenia, by stan ten był następstwem błędu w sztuce medycznej w zakresie przeprowadzenia u powoda w pozwanym Szpitalu w dniu 12 stycznia 2015 r. zabiegu operacyjnego, a także decyzji po zabiegu (w szczególności co do wypisu pozwanego po pierwszej operacji, jak również leczenia zachowawczego po powtórnym przyjęciu). Wskazywana przez powoda podstawa faktyczna dochodzonego roszczenia została jednoznacznie wykluczone w drodze opinii dwóch biegłych lekarzy. W szczególności z opinii biegłego chirurga wynika, iż zabieg wykonany u powoda przeprowadzony został prawidłowo, z zachowaniem wszelkich zasad sztuki lekarskiej. Wnioski te biegli odnieśli zarówno do postawionego rozpoznania, jak i leczenia w okresie poprzedzającym zabieg oraz późniejszym. W szczególności co do prawidłowości leczenia zachowawczego po pierwszym zabiegu. Przede wszystkim zaś biegły gastroenterolog jednoznacznie wyjaśnił, że fakt wypisu powoda, po pierwszej operacji, nie miał znaczenia dla podjętej później decyzji o reoperacji. Nawet zatem gdyby powód został dłużej w szpitalu po pierwszej operacji, dla stanu jego zdrowia, nie miałoby to żadnego znaczenia. W świetle opinii biegłych postępowanie lekarzy w pozwanym szpitalu było zgodne z przyjętymi procedurami medycznymi i nie nosiło cech niestaranności lub błędu w sztuce medycznej. Brak jest również podstaw, aby kwestionować celowość samych zabiegów. Dolegliwości jakie wystąpiły u powoda po zabiegach w postaci upośledzenie drożności pętli odprowadzającej treść z żołądka nie miały związku z rozległością samego zabiegu z 12 stycznia 2015 r. i miały charakter samoistny. Przede wszystkim zaś tego typu powikłanie stanowi możliwe i przewidywane powikłania pooperacyjne w przypadku operacji brzusznych. Nadto sam powód został wyleczony, a 1 lipca 2015 r. wrócił do pracy, zaś rokowania co do stanu jego zdrowia są dobre. Uwzględnienia roszczeń powoda, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie może spowodować również podniesiony przez niego zarzut naruszenia praw pacjenta. Stosownie do treści art. 16 i 17 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 186) pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji o rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu ( art. 9 ) . Po ich uzyskaniu ma także prawo przedstawić lekarzowi swoje zdanie w tym zakresie. W przypadku zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta w.w. zgodę, wyraża się w formie pisemnej. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dostarczył podstaw do stwierdzenia, aby powyższe prawa strony powodowej jako pacjenta strony pozwanej zostały naruszone. Ze wskazanej wyżej dokumentacji medycznej powoda oraz zgłoszonego przez stronę pozwaną dowodu z zeznań świadka J. Ś. leczącego powoda jednoznacznie wynika, że została on poinformowany o sposobie leczenia, celowości i istocie zabiegu, znieczuleniu oraz potencjalnych zagrożeniach będących jego następstwem. Nadto powód otrzymał formularz zgody dotyczący zabiegu ze szczegółowym jego opisem, celowością i oczekiwanym wynikiem oraz potencjalnymi zagrożeniami mogącymi wystąpić w wyniku zabiegu, a następnie na proponowane działania medyczne powód udzielił pisemnej zgody. Przed zabiegiem powód odbył również rozmowę z lekarzem, który poinformował go na czym będzie polegać operacja. Lekarz rozmawiał również z córką powoda i przedstawił również jej wszelkie zagrożenia, a także proponowany sposób leczenia. Nie negując zakresu cierpień powoda w związku ze stanem jego zdrowia, to w okolicznościach niniejszej sprawy mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie sądu, brak jest podstaw do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności, co skutkowało oddaleniem powództwa w stosunku do obu pozwanych. Z uwagi na trudną sytuację materialną powoda, ujawnioną w toku rozpoznania jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 102 k.p.c. , Sąd postanowił nie obciążać go kosztami procesu. Powód w toku procesu został częściowo zwolniony od kosztów sądowych i poniósł już częściowo koszty procesu. z/ odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda.