← Polska

Sad powszechny, II Ca 1306/14

Sygn. akt II Ca 1306/14 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Violetta Osińska Sędziowie: SO Iwona

§ 2k.p.c.

poprzez uznanie, iż kognicja sądu wieczystoksięgowego nie obejmuje badania dokumentów przedłożonych przez uczestnika postępowania w toku postępowania, a także poprzez orzekanie wbrew dokumentom przedłożonym przez uczestnika postępowania w postępowaniu przed Sądem I instancji, świadczących o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji organu podatkowego będącej podstawą wpisu hipoteki, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania orzeczenia, biorąc za podstawę decyzję administracyjną wyeliminowaną z obrotu prawnego; 4. naruszenie art.

§ 2k.p.c.

w zw. z art. 35 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że podstawę wpisu hipoteki może stanowić decyzja nieopatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności;

  1. naruszenie art. 626 9 k.p.c. , mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wniosek Gminy G. z dnia 29 lipca 2010 r. zasługuje na uwzględnienie mimo braku podstawy wpisu hipoteki w postaci istniejącej decyzji uprawnionego organu podatkowego i mimo istnienia przeszkód w dokonaniu wpisu; a w konsekwencji tych naruszeń także:
  2. naruszenie art. 626 9 w zw. z art. 518 1 § 3 k.p.c. , poprzez zaniechanie wykreślenia hipoteki i oddalenia wniosku, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do utrzymania w mocy orzeczenia, które jako uchybiające przepisom prawa materialnego oraz przepisom postępowania winno zostać uchylone. Skarżący zarzucił postanowieniu również naruszenia prawa materialnego:
  3. art 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 29 lipca 2010 r. może stanowić podstawę wpisu mimo braku nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a także na błędnym przyjęciu, że decyzja administracyjna organu I instancji uchylona w toku kontroli instancyjnej zachowuje przymiot decyzji administracyjnej, podczas gdy taka decyzja - jako wyeliminowana z obrotu mocą decyzji organu II instancji- nie stanowi już decyzji administracyjnej i nie może stanowić podstawy uzyskania hipoteki przymusowej na podstawie art. 110 ustawy, które to naruszenie doprowadziło do utrzymania w mocy wpisu hipoteki ujawnionej w księdze wieczystej nr (...) na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego;
  4. art. 76 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , poprzez jego błędną wykładnię i wpisanie do księgi wieczystej (...) dwóch hipotek zabezpieczających tą samą wierzytelność. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II Ca 290/13 oddalił apelację (pkt 1); ustalił, że koszty postępowania apelacyjnego uczestnicy ponoszą we własnym zakresie (pkt 2). Od postanowienia Sądu Okręgowego uczestnik (...) Spółka Akcyjna złożył skargę kasacyjną i zaskarżając je w całości wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenia od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Orzeczeniu zarzucił:
  5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 378 § 1 KPC w zw. z art. 379 pkt 2 i 3 KPC w zw. z art. 386 § 2 KPC w zw. z art. 64 § 1 KPC w zw. z art. 202 KPC w zw. z art. 199 § 1 pkt 2 i 3 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niezastosowanie oraz art. 626 1 § 2 KPC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie apelacji mimo, że niniejsze postępowanie prowadzone było w warunkach stanu zawisłości sprawy, a nadto przy udziale podmiotu, który nie posiadał zdolności sądowej i nie mógł występować w charakterze uczestnika postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do nieważności postępowania;
  6. naruszenie art.

§ 1i 2 KPC w zw.

z art. 626 2 § 5 KPC w zw. z art. 196 KPC w zw. z art. 350 KPC § 1 i 3 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 35 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie oraz art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że dokonanie w toku postępowania zmiany podmiotowej po stronie wnioskodawcy było dopuszczalne i że wnioskodawcą w niniejszej sprawie mogła być Gmina G. , w sytuacji, gdy podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej był burmistrz - jako organ podatkowy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wykroczenia poza zakres kognicji sądów wieczystoksięgowych i w konsekwencji do oddalenia apelacji; 3. naruszenie art.

§ 2KPC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art.

382 KPC w zw. z art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że kognicja sądu wieczystoksięgowego nie obejmuje badania dokumentów przedłożonych przez uczestnika postępowania w toku postępowania, a także poprzez orzekanie wbrew przedłożonym przez uczestnika postępowania wraz ze skargą na orzeczenie referendarza dokumentom świadczącym o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji organu podatkowego będącej podstawą wpisu hipoteki, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania orzeczenia, biorąc za podstawę decyzję administracyjną wyeliminowaną z obrotu prawnego, a w konsekwencji do oddalenia apelacji; 4. naruszenie art. 626 9 KPC w zw. z art

§ 1i 2 KPC w zw.

z art. 382 KPC w zw. z art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie wpisu hipoteki oraz nieoddalenie wniosku o wpis hipoteki, mimo braku podstaw oraz mimo istnienia przeszkód do dokonania wpisu i tym samym dokonanie wpisu hipoteki przymusowej z przekroczeniem zakresu kognicji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuwzględnienia apelacji i utrzymania w mocy orzeczenia, które jako uchybiające przepisom prawa materialnego oraz przepisom postępowania winno zostać uchylone; 5. naruszenie art. 626 9 KPC w zw. z art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niezastosowanie i art.

§ 2KPC w zw.

z art. 626 2 § 3 KPC w zw. z art. 250 § 1 KPC w zw. z art. 244 § 1 KPC w zw. z art. 130 KPC w zw. z art. 382 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC w zw. z art. 31 w zw. z art. 110 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz.1361 ze zm. w zw. z art. 35 § 2 pkt 1 lit. b op poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuchylenie wpisu hipoteki oraz nieoddalenie wniosku o wpis w sytuacji, gdy do wniosku o wpis hipoteki przymusowej przedłożone zostały dokumenty w postaci nieuwierzytelnionej kserokopii decyzji oraz dowodu jej doręczenia, które to dokumenty nie mogły stanowić podstawy wpisu, a które zostały zastąpione dokumentami oryginalnymi dopiero w toku postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuwzględnienia apelacji i utrzymania w mocy orzeczenia o wpisie, mimo że w chwili złożenia wniosku istniały przeszkody do dokonania wpisu; 6. naruszenie art. 626 9 KPC w zw. z art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC w zw. z art. 5 KC poprzez ich niezastosowanie i art.

§ 1i 2 KPC w zw.

z art. 626 6 § 1 KPC w zw. z art. 626 3 KPC w zw. z art. 316 § 1 KPC w zw. z art. 250 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuchylenie wpisu hipoteki i nieoddalenie wniosku o wpis, w sytuacji gdy sąd wieczystoksięgowy związany jest stanem rzeczy z chwili złożenia wniosku, a co za tym idzie złożenie w toku postępowania wieczystoksięgowego nowego wniosku (zmienionego w stosunku do pierwotnie składanego przez wnioskodawcę) było niedopuszczalne, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuwzględnienia apelacji i utrzymania w mocy orzeczenia o wpisie, mimo że w chwili złożenia wniosku istniały przeszkody do dokonania wpisu;

  1. naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię tj. art. 110 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz.1361 ze zm.) w zw. z art. 35 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja administracyjna organu I instancji określająca wysokość zobowiązania podatkowego uchylona w toku kontroli instancyjnej zachowuje przymiot decyzji administracyjnej, podczas gdy taka decyzja - jako wyeliminowana z obrotu mocą decyzji organu II instancji - nie stanowi już decyzji administracyjnej i nie może stanowić podstawy uzyskania hipoteki przymusowej;
  2. art. 76 ukwh poprzez jego błędną wykładnię i wpisanie do księgi wieczystej (...) dwóch hipotek zabezpieczających tę samą wierzytelność. Postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt II CSK 781/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazała sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna. Przepis art. 398 20 zd. 1 k.p.c. stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie „wykładnia prawa” musi być rozumiane ściśle jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Nie obejmuje więc kwestii poruszonych w uzasadnieniu wykraczających poza granice podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych i wypowiedzi na marginesie orzeczenia, stwierdzeń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2002 r., II CKN 860/00, nie publ.). Związanie wykładnią Sądu Najwyższego w rozumieniu art. 398 20 k.p.c. oznacza, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie może przepisów prawa interpretować odmiennie niż to wynika z uzasadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w rozpoznawanej sprawie. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie będzie związany wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNP 1999, nr 15, poz. 486) albo w razie uchwalenia przez Sąd Najwyższy odmiennej zasady prawnej odnoszącej się do poprzednio wyjaśnionego przepisu prawnego. Taka sytuacja nie występuje jednak na gruncie niniejszej sprawy. Powyższe oznacza to, że w przedmiotowym wypadku Sąd Okręgowy związany jest wykładnią art. 626 6 oraz art.

k.p.c. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że o kolejności wniosku o wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku do właściwego sądu. Ten ostatni określa zaś kognicję sądu pierwszej instancji przy dokonywaniu wpisu i sądu apelacyjnego przy rozpoznawaniu apelacji od wpisu. Zgodnie z jego treścią, rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść wniosku, treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej, przy czym za utrwalone uznać należy stanowisko zarówno doktryny jak i judykatury, że w ramach kognicji sądów wieczystoksięgowych mieści się również badanie i kontrola czynności stanowiącej podstawę wpisu pod wzglądem jej skuteczności materialnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1963 r., OSN 11/64, poz. 36, z dnia 21 kwietnia 2005 r., III CK 446/04 nie publ.). Inaczej rzecz ujmując badanie treści dokumentów dołączonych do wniosku obejmuje ocenę, czy stanowią one uzasadnioną podstawę wpisu, a w konsekwencji ocenę, czy czynność stanowiąca podstawę wpisu jest skuteczna pod względem materialno- prawnym. W myśl natomiast art. 626 9 k.p.c. sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. I tak sąd wieczystoksięgowy może odmówić wpisu, jeżeli z urzędu poweźmie wiadomość o istniejącej przeszkodzie do jego dokonania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05 nie publ.). Podstawę do wydania postanowienia odmawiającego dokonanie wpisu mogą stanowić okoliczności, które doszły do wiadomości sądu w inny sposób niż przy badaniu treści wniosku i dołączonych do niego dokumentów bądź które wynikają z treści księgi wieczystej lub są powszechnie znane. Sąd prowadzący księgi wieczyste ocenia, czy okoliczności te mają dla wpisu istotne znaczenie i jaką mają moc dowodową. Jeżeli więc z treści innego wniosku i dołączonych do tego wniosku dokumentów sąd poweźmie wiadomość uzasadniającą odmowę dokonania wpisu z wniosku rozpoznawanego, to powinien wydać postanowienie odmawiające jego dokonania. Przenosząc powyższe w realia tej sprawy wskazać należy, że żądanie wniosku z dnia 28 lipca 2010 r. o wpis hipoteki przymusowej zostało oparte na decyzji określającej wobec uczestnika zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2004. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 27 lipca 201`0 r. będąca podstawą wpisu hipoteki przymusowej została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 października 2010 r. nr (...) . Co więcej na skutek rozpoznania apelacji uczestnika Gminy G. , Sąd Okręgowy w dniu 9 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II Ca 412/12 oddalił apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego, mocą którego sąd ten wpis dokonany przez referendarza sądowego, polegający na wykreśleniu hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 28.908.329,10 zł wpisanej na rzecz Gminy G. , utrzymał w mocy. Orzeczenie jest prawomocne i wiążące również dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Zważyć należy, że tylko decyzja istniejąca może być podstawą wpisu i księdze wieczystej. Do zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego należy zaś badanie czy właśnie taka jest decyzja, która wnioskodawca załączył do wniosku, jako podstawę wpisu. Brak takiej decyzji uniemożliwia uwzględnienie wniosku i stanowi przeszkodę do jego dokonania. Tego rodzaju przeszkoda winna być badana również na etapie postępowania apelacyjnego. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Okręgowy dokonał zmiany zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że zaskarżone postanowienie uchylił i wniosek oddalił. Orzeczenie oparte o art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 398 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zawarto w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego oraz postępowania wywołanego skargą kasacyjną orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. stwierdzając, iż brak jest podstaw do odstąpienia od reguły zawartej w tym przepisie. Z istoty postępowania wieczystoksięgowego wynika, że nie występuje w nim kolizja interesów uczestników postępowania. Jest to bowiem postępowanie rejestrowe, nie ma w nim możliwości rozstrzygania sporów o własność czy prowadzenia jakiegokolwiek postępowania rozpoznawczego, jak to ma miejsce w innych postępowaniach niespornych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2010r. wydane w sprawie o sygn. akt II Cz 54/10). Rozstrzygnięcie zawarto w punkcie II sentencji.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.