Sygn. akt VU 370/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lipca 2017 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska Protokolant st. sekr. sądowy Alicja Jesion po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku Z. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania Z. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 31 marca 2016 r. sygn. (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcy Z. K. prawo do emerytury od dnia (...) 2016 roku;
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz wnioskodawcy Z. K. kwotę 360,00 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VU 370/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 31 marca 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy Z. K. prawa do emerytury, podnosząc w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy odmówił ubezpieczonemu zaliczenia okresu zatrudnienia od 8 stycznia 1980 roku do 9 września 1983 roku, ponieważ przed organem rentowym praca w szczególnych warunkach nie może być dokumentowana zeznaniami świadków. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jej zmianę poprzez zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 8 stycznia 1980 roku do 9 września 1983 roku i przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. ZUS wnosił o oddalenie odwołania podnosząc dodatkowo, że wnioskodawca nie posiada świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawionego przez Spółdzielnię (...) Oddział w O. . Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Z. K. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 9 czerwca 2014 roku wniosek o przyznanie prawa do emerytury. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 w aktach ZUS I) Decyzją z dnia 25 czerwca 2014 roku ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach i nie osiągnął wieku 60 lat. (dowód: decyzja z dnia 25 czerwca 2014 roku k. 18 w aktach ZUS I) W dniu 15 marca 2016 roku Z. K. ponownie złożył wniosek o emeryturę. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 w aktach ZUS II) Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymuje się okresem ubezpieczenia w wymaganym przez ustawodawcę wymiarze 25 lat, w tym 24 lata, 11 miesięcy i 17 dni okresów składkowych, 1 miesiąc i 8 dni okresów nieskładkowych. (dowód: decyzja z dnia 31 marca 2016 roku k. 8 w aktach ZUS II) Do stażu pracy w warunkach szczególnych ZUS zaliczył wnioskodawcy 14 lat, 6 miesięcy i 28 dni. Jest to okres zatrudnienia wnioskodawcy w (...) (...) Oddział w R. od 20 października 1983 roku do 31 grudnia 1998 roku (pomniejszony o 1 miesiąc, 8 dni zasiłku chorobowego) na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego ponad 3,5 tony. (dowód: odpowiedź na odwołanie k. 5-5v akt sprawy) Wnioskodawca posiada prawo jazdy uprawniające do prowadzenia samochodów ciężarowych od dnia 20 czerwca 1979 roku. (dowód: okoliczności potwierdzone – protokół rozprawy z dnia 18 października 2016 roku od 00:04:39 do 00:06:03, zaświadczenie z dnia 3 lipca 1980 roku k. 22 w aktach sprawy) W okresie od 8 stycznia 1980 roku do 9 września 1983 roku wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielni (...) Oddział w O. . W świadectwie pracy wystawionym wnioskodawcy za wskazany wyżej okres zatrudnienia wskazano, że pracował na stanowisku kierowcy. (dowód: świadectwo pracy k. 11, wniosek w sprawie zatrudnienia pracownika k. 12, umowa o pracę k. 13 w aktach sprawy) Przedmiotem działalności Spółdzielni zatrudniającej wnioskodawcę był transport branżowy dla zabezpieczenia potrzeb rolnictwa, czyli przewóz zbóż w czasie akcji żniwnej, przewóz opałów do (...) , zaopatrzenie wiejskich sklepów oraz transport wykonawczy na zlecenie innych podmiotów. Przewóz odbywał się na terenie całego kraju. Pracodawca wnioskodawcy stale dysponował około 70 pojazdami, 40 przyczepami i 12 naczepami, pojazdy były samochodami ciężarowymi o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony marki R. , S. , J. i (...) . Spółdzielnia posiadała także dwa samochody dostawcze marki N. , którymi jeździli zaopatrzeniowcy. (dowód: zeznania świadka R. P. – protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie IV Uo 20/16 od 00:04:16 do 00:05:42, k. 59, k. 61, zeznania świadka M. B. – protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawy IV Uo 20/16 od 0013:47 do 00:15:03, od 00:15:32 do 00:15:55 k. 63-63v akt sprawy) Wnioskodawca pracował w powyższej Spółdzielni w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. W okresie pierwszej zimy był wynajmowany do rejonu dróg jeżdżąc piaskarką i pługiem. Początkowo przez kilka miesięcy w 1980 roku jeździł samochodem ciężarowym marki S. o ładowności 5 ton przewożąc zwierzęta ze skupu do rzeźni, a następnie samochodem marki J. o ładowności 7,5 tony z przyczepą o masie 10 ton. Przewoził biel cynkową, minię ołowianą, ołów, komponenty do Huty (...) np. gąsiory cynkowe, kadm, w okresie letnim zboże do elewatorów, a z rozładowywanych wagonów wapno, cement i węgiel. Skarżący jeździł na terenie całego kraju, ale w większości na obszarze województwa (...) na trasach O. - G. , O. - R. , O. - O. , O. - W. . Skarżący jeździł na zlecenie innych podmiotów. Wykonywał wyłącznie czynności kierowcy, do których zaliczało się przygotowanie samochodu do wyjazdu, konwojowanie ładunku, zabezpieczenie go i dostarczenie do odbiorcy. Czas pracy odwołującego wynosił powyżej 8 godzin w zależności od specyfiki przewozu. W czasie przewozu trwającego więcej niż jeden dzień wnioskodawca pobierał ładunek i przewoził go do miejsca docelowego, a następnie w drodze powrotnej pobierał kolejny ładunek, aby dostarczyć go do odbiorcy na terenie O. . Gdy wnioskodawca nocował w trakcie przewozu, to podróż powrotna trwała także około 8 godzin. Kierowcy mieli przypisane samochody, za które odpowiadali. W razie awarii pojazdu, odwołującemu był przydzielany inny pojazd, na którym pracował przez okres od jednego dnia do tygodnia wykonując podobne zadania. Ubezpieczony nie zajmował się załadunkiem i rozładunkiem towaru, prace te wykonywane były przez inne osoby. Innych czynności wnioskodawca nie wykonywał. (dowód: zeznania świadka R. P. – protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie IV Uo 20/16 od 00:05:51 do 00:11:20 k. 61v-62 akt sprawy, zeznania świadka M. B. -protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie IV Uo 20/16 od 00:16:09 do 00:20:36 k. 63v-64 akt sprawy, okoliczności potwierdzone – protokół rozprawy z dnia 18 października 2016 roku od 00:01:01 do 00:03:21, zeznania wnioskodawcy – protokół rozprawy z dnia 20 lipca 2017 roku od 00:03:32 do 00:08:17) Spółdzielnia (...) Oddział w O. nie wystawiła wnioskodawcy świadectwa pracy w warunkach szczególnych. (okoliczność niesporna) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1383) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, to jest ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni (...) Oddział w O. był niesporny między stronami w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. Stało się tak dlatego, że z dokumentów w postaci świadectwa pracy, wniosku o zatrudnienie oraz umowy o pracę, potwierdzających zatrudnienie wnioskodawcy w spornym okresie, wynika, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierowcy. Należy jednak podnieść, iż okoliczność nieprecyzyjnego określenia stanowiska pracy wnioskodawcy w w/w dokumentach polegającego na niewskazaniu kierowcą jakich pojazdów był wnioskodawca, nie oznacza, że wnioskodawca nie był kierowcą samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w zakwestionowanym przez ZUS okresie od 8 stycznia 1980 roku do 9 września 1983 roku, Sąd oparł się na zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz zeznaniach świadka M. B. oraz R. P. , którzy w całym spornym okresie pracowali razem z wnioskodawcą w (...) - M. B. na stanowisku kierowcy, później operatora koparki, a R. P. jako mechanik na stacji obsługi, a później kierownik techniczny. Świadkowie dysponowali więc bezpośrednią i szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków pracowniczych skarżącego. Świadkowie potwierdzili, że wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o ładowności ponad 3,5 tony. Wnioskodawcy początkowo był przypisany pojazd marki S. , a następnie J. , który dodatkowo był wyposażany w przyczepę. Samochodami tymi wnioskodawca przewoził zwierzęta, biel cynkową, minię ołowianą, ołów, komponenty do Huty (...) np. gąsiory cynkowe, kadm, zboże do elewatorów, wapno, cement i węgiel, a pierwszej zimy był wynajmowany do jeżdżenia piaskarką i pługiem. Zatrudnienie wnioskodawcy w warunkach szczególnych jest w ocenie Sądu logiczną konsekwencją faktu, iż pracodawca odwołującego dysponował około 70 pojazdami ciężarowymi, które były codziennie użytkowane. Co więcej, specyfika pracy odwołującego wymagała przewożenia towarów za pomocą pojazdu o dużej ładowności. Biorąc pod uwagę przedmiot działalności zatrudniającego ubezpieczonego zakładu pracy uznać należało, że posiadając uprawnienia do prowadzenia samochodów ciężarowych, to właśnie nimi wnioskodawca jeździł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej świadkowie zeznali, że pracownicy byli przypisani do danych pojazdów, które były zmieniane jedynie na czas awarii. Z uwagi na fakt, że pracodawca skarżącego dysponował samochodami ciężarowymi tylko o masie przekraczającej 3,5 tony z wyjątkiem dwóch samochodów marki N. , którymi jeździły osoby z zaopatrzenia, wnioskodawca nie mógł jeździć innymi pojazdami jak tylko takimi, których ładowność przewyższała 3,5 tony. Ponadto posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami ciężarowymi. Sąd poddał zeznania świadków weryfikacji i uznał je za spójne i logiczne, a w konsekwencji wiarygodne i przekonujące. Wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie Sąd wziął także pod uwagę zeznania wnioskodawcy, albowiem nie kolidowały one w żadnym zakresie z zeznaniami świadków. Dokonując ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, Sąd uwzględnił także dokumentację pracowniczą skarżącego. Jakkolwiek zatrudniający nie wystawił wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, to z umowy o pracę i wystawionego świadectwa pracy wynika, że w okresie od dnia 8 stycznia 1980 roku do 9 września 1983 roku ubezpieczony zajmował stanowisko kierowcy. W Spółdzielni, w której był zatrudniony wnioskodawca było zapotrzebowanie na pracowników kierujących pojazdami o dużej ładowności, a to ze względu na przedmiot działalności pracodawcy ubezpieczonego. Pojazdy marki S. i J. , które obsługiwał wnioskodawca w spornym okresie, mieszczą się w definicji samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Organ rentowy w toku postępowania nie przedstawił jednocześnie jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez wnioskodawcę i nie zakwestionował wskazanych w dowodach okoliczności faktycznych. W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że wnioskodawca w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Ubezpieczony nie był w tym czasie kierowany do innych prac. Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Biorąc zatem pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia warunki do uzyskania prawa do emerytury, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł 25 lat, legitymuje się ponad 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, należy uznać, że odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w punkcie „1” sentencji wyroku przyznał wnioskodawcy Z. K. prawo do emerytury od dnia (...) 2016 roku. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik tj. art. 98 k.p.c. zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz wnioskodawcy Z. K. kwotę 360,00 złotych, na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).