Sad powszechny, V U 1072/13

Sygn. akt V U 1072/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Radosław Buko Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku w Słupsku odwołania J. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 28 maja 2013 roku znak (...) w sprawie J. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu J. B. prawo do emerytury na podstawie art.184 w zw. z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia (...) roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego UZASADNIENIE Ubezpieczony J. B. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 28.05.2013 r., znak (...) , odmawiającej prawa do emerytury. Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury podnosząc, że pracował w warunkach szczególnych w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) oraz Spółdzielni Pracy (...) w T. od dnia 07.03.1977 r. do 31.12.1991 r. jako kierowca ciągnika. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów procesu według norm przepisanych podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat – a jedynie 2 lata i 2 dni. Do okresu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu okresu od 01.06.1973 r. do 02.06.1975 r. z tytułu zatrudnienia w Nadleśnictwie D. na podstawie świadectwa pracy w warunkach szczególnych k. 10. Nadto do okresu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględniono okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej w okresie zatrudnienia w Nadleśnictwie D. od 03.06.1975 r. do 17.12.1976 r. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony J. B. , urodzony (...) , w dniu 15.04.2013 r. złożył wniosek o emeryturę. Jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dochody Skarbu Państwa. Pozostaje w stosunku pracy. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres składkowy, nieskładkowy w wymiarze 25 lat 4 miesiące i 24 dni, w tym 2 lata i 2 dni pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 28.05.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. /dowód: akta emerytalne ZUS: wniosek k. 1 – 2, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k.32, zaskarżona decyzja z dnia 28.05.2013 r. – k. 33 – 33 v./ Ubezpieczony J. B. w spornym okresie zatrudnienia tj. od 07.03.1977 r. do 28.02.1982 r. zatrudniony był w Spółdzielni Kółek Rolniczych w J. w Zakładzie Usług (...) w T. na stanowisku kierowcy ciągnika. Ubezpieczony pracował w polu przy opryskach i pracach polowych – orał, bronował. Ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie korzystał ze zwolnień lekarskich. W kolejnym spornym okresie tj. od 01.03.1982 r. do 31.12.1991 r. ubezpieczony J. B. zatrudniony był stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielni Pracy (...) w T. . Został zatrudniony na stanowisko kierowcy ciągnika, jednakże w trakcie zatrudnienia tj. od dnia 31.07.1988 r. powierzono jemu stanowisko portiera-dozorcy na krótki okres ( maksymalnie pól roku ) z uwagi na chorobę kręgosłupa. Zeznający w sprawie świadek B. S. nie pamięta ubezpieczonego, aby w ogóle w spornym okresie zatrudnienia był dozorcą tylko kierowcą ciągnika. /dowód: akta sprawy : wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 19 – 19 v. w zw. z k. 21 (00:00:02:42 – 00:10:19) oraz k. . 20 w zw. z k. 21 (00:26:21 – 00:29:50), zeznania świadka J. K. - k. 19 v. w zw. z k. 21 (00:13:05 – 00:16:29), zeznania świadka A. K. – k. 19 v. w zw. z k. 21 (00:16:30 – 00:19:16), zeznania świadka J. N. – k. 19v.-20 w zw. z k. 21 (00:19:17 – 00:22:37), zeznania świadka B. S. – k. 20 w zw. z k. 21 (00:22:38 – 00:26:20), akta osobowe ubezpieczonego koperta k. 17 akt sprawy: umowa o pracę z dnia 01.03.1982 r., zmiana warunków pracy z dnia 29.04.1988 r., angaż z dnia 25.03.1991 r., świadectwo pracy/ Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego J. B. zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.). Zgodnie z art.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 W myśl ust. 2 art. 184 - w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 , to 25 lat w przypadku mężczyzny ( art. 27 pkt 2) . Wiek emerytalny wynika z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczony J. B. na dzień złożenia wniosku o emeryturę miał ukończone 60 lat – ukończył je w dniu (...) r., jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dochody Skarbu Państwa. Posiada wymagany ponad 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnić w przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r. Zgodnie § 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres. Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 kpc w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 kpc , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07). W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , który w załączniku A w Działach od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy . W załączniku A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , uznano za pracę w szczególnych warunkach prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych (Dział VIII pkt 3). Jak już wyżej wskazano, o zaliczeniu pracy do okresu pracy w warunkach szczególnych, decyduje nie rodzaj zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, a praca jaką faktycznie wykonywał. Powyższe zostało również potwierdzone w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. W ocenie Sądu praca ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia w charakterze kierowcy ciągnika zarówno w SKR J. , jak i w Spółdzielni Pracy (...) w T. była pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Fakt pracy został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków: J. K. , A. K. , J. N. oraz B. S. . Świadkowi pracowali razem z ubezpieczony w spornych okresach zatrudnienia i znali specyfikę pracy ubezpieczonego J. B. . Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał w pełni wiarę powyższym zeznaniom, gdyż są one spójne i zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym tj. aktami osobowymi ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) w T. . Sąd przyjął, że w toku zatrudnienia w Spółdzielni ubezpieczony przez okres najwyżej 6 miesięcy zajmował stanowisko portiera – dozorcy z uwagi na problemy z kręgosłupem, jednakże zarówno z wyjaśnień ubezpieczonego, jak i zeznań świadka B. S. wynika, że był to okres krótki i po tym okresie powrócił na stanowisko kierowcy ciągnika. Podkreślić należy, że to iż ubezpieczony powrócił na stanowisko traktorzysty wynika z akt osobowych – natomiast ze względu na brak angażu na podstawie tych akt nie można stwierdzić kiedy ubezpieczony powrócił na stanowisko traktorzysty. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za sporne okresy zatrudnienia. Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z zeznań świadków oraz dane wynikające z akt osobowych ubezpieczonego. Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. , gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. , który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13). Praca ubezpieczonego w czasie spornych okresów zatrudnienia była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 2 lata i 2 dni, wynosi 16 lat 3 miesięcy i 24 dni ( po odliczeniu 6 miesięcy pracy na stanowisku portiera – dozorcy). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu J. B. prawo do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia (...) r. tj. od dnia złożenia wniosku, o czym orzeczono w pkt I wyroku. W pkt II, Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia. Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia.