Sad powszechny, XI Ka 635/13

Sygn. akt XI Ka 635/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2013 roku Sąd Okręgowy w Lublinie w XI Wydziale Karnym-Odwoławczym w składzie : Przewodniczący: SSO Elżbieta Daniluk Sędziowie: SO Elżbieta Kowalska SO Ewa Bogusz – Patyra – spr. Protokolant: prot. Katarzyna Zabielska przy udziale Prokuratora Ireneusza Kuny po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013 roku sprawy D. K. i K. I. oskarżonych z art. 288 § 1 k.k. i in. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonych oraz przez oskarżonego D. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II K 475/12 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonych D. K. i K. I. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim do ponownego rozpoznania. Sygn. akt XI Ka 635/13 UZSADNIENIE D. K. i K. I. zostali oskarżeni o to, że: I. w nocy z 2 na 3 listopada w P. woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali uszkodzenia drzwi wejściowych do klatki schodowej bloku mieszkalnego przy ul. (...) oznaczonego nr (...) w ten sposób, że używając siły fizycznej wyrwali je z zawiasów powodując deformację metalowych elementów oraz zarysowania powłoki skrzydła drzwi na kwotę 4000 zł na szkodę Wspólnoty (...) , przy czym D. K. zarzuconego czynu dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt IV K 386/06 na karę 6 lat pozbawienia wolności, w ciągu pięciu lat od odbycia tej kary, którą odbywał w okresach od 21 marca 2005r. do 22 stycznia 2007r. oraz od 22 maja 2007r. do 14 kwietnia 2011r., tj. o przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w stosunku do K. I. i o przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. wobec D. K. , nadto D. K. o to, że: II. w okresie od 23 listopada 2011r. do 24 listopada 2011r. w P. oraz w B. gminy D. , wbrew woli S. L. , naruszając jej nietykalność cielesną poprzez przytrzymanie jej za ramię oraz popychanie, pozbawił ją wolności umieszczając wewnątrz swojego pojazdu, a następnie uniemożliwiając jego opuszczenie zawiózł ja do miejscowości B. , gdzie przetrzymywał ją w przyczepie kempingowej, przy czym groził pobiciem i pozbawieniem życia oraz zmuszał do zażycia alkoholu lub narkotyków, a nadto stosował przemoc w postaci przewrócenia, wykręcania rąk, przytrzymywania za twarz i umieszczenia butelki z alkoholem w jej ustach, celem wywarcia na nią wpływu, w związku ze złożonymi przez S. L. zeznaniami w sprawie Ds 1130/11 dotyczącej zniszczenia przez podpalenie samochodu i budynków na szkodę D. L. , przy czym zarzuconego czynu odpuszczał się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt IV K 386/06 - na karę 6 lat pozbawienia wolności, w ciągu pięciu lat od odbycia tej kary, którą odbywał w okresach od 21 marca 2005r. do 22 stycznia 2007r. oraz od 22 maja 2007r. do 14 kwietnia 2011r., tj. o przestępstwo z art. 189 § 1 k.k. w zb. z art. 245 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim wyrokiem z dnia 27 marca 2013r. obu skarżonych uznał za winnych zarzuconych im czynów, przyjmując, iż wartość uszkodzonego czynem I mienia wynosi 1035 zł i skazał: - D. K. – za czyn z pkt I na mocy art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. - na karę roku pozbawienia wolności, zaś za czyn z pkt II – na mocy art. 189 § 1 k.k. w zb. z art. 245 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. , przyjmując za podstawę wymiaru kary art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. - na karę roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności; w oparciu o art. 85 i 86 § 1 k . orzeczone wobec D. K. kary pozbawienia wolności połączył i jako karę łączną orzekł 2 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności; - K. I. – za czyn z pkt I – na mocy art. 288 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocy art. 46 § 2 k.k. Sąd orzekł wobec obu oskarżonych obowiązek naprawienia szkody poprzez wpłacenie kwot po 517,50 zł na rzecz pokrzywdzonej Wspólnoty (...) . Zwolnił oskarżonych od ponoszenia opłaty sądowej, a dotychczasowe wydatki postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa. Zasądził od Skarbu państwa na rzecz adw. W. G. kwotę 2066,40 zł tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonych D. K. i K. I. . Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonych . Na zasadzie art. 444 kpk i art. 425 § 1-3 k.p.k. zaskarżył wyrok: - w całości na korzyść oskarżonego D. K. , - w części dotyczącej przyjętej przez sąd w wyroku kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego K. I. i orzeczenia o karze na korzyść K. I. . Na zasadzie art. 438 pkt. 1 - 2 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił:

1. obrazę przepisów prawa materialnego art. 288 § 1 k.k. , polegającą na błędnym przyjęciu, iż czyn K. I. wyczerpuje dyspozycję tego przepisu, pomimo, ze z prawidłowych ustaleń sadu wynika, iż jest to występek z art. 288 § 2 k.k. ;
2. obrazę przepisów postępowania art. 4, 7, 167,172,410,424 § 1 pkt. 1 k.p.k. mającą wpływ na treść orzeczenia polegająca na: niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, nie uwzględnieniu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonych, brak jakiejkolwiek oceny znacznej części istotnego w sprawie materiału dowodowego, nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w części, w której sąd takiej oceny dokonał – przejawiające się w szczególności w: – braku jakiejkolwiek merytorycznej oceny wyjaśnień obu oskarżonych, – braku szczegółowej oceny zeznań świadków D. S. i T. K. , S. L. i K. W. , – oparciu rozstrzygnięcia wydanego w stosunku do D. K. w zakresie czynów z art. 189 § 1 k.k. i art. 245 k.k. wyłącznie na zeznaniach S. L. , w sytuacji kiedy pomiędzy nią a D. K. istnieje konflikt i dowody z wyjaśnień K. I. , D. K. i zeznań świadka K. W. wskazują na to, że S. L. chciała się zemścić na D. K. oraz „wsadzić go do więzienia” i dlatego go pomówiła, – oparciu rozstrzygnięcia w stosunku do D. K. w zakresie czynu z art. 288 § 1 k.k. wyłącznie na wyjaśnieniach K. I. , złożonych w postępowaniu przygotowawczym, w sytuacji kiedy przed Sądem K. I. odwołał swoje wcześniejsze wyjaśnienia obciążające D. K. przekonująco uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie i nie ma żadnych innych dowodów, które wskazywałyby na to, że D. K. wspólnie i w porozumieniu z K. I. uszkodził drzwi, – oparciu ustaleń w sprawie tylko na niektórych dowodach, bez wskazania dlaczego wszystkie wyjaśnienia D. K. i wyjaśnienia K. I. złożone na rozprawie sąd uznał za nieodpowiadające prawdzie, – nie wzięcie pod uwagę wyjaśnień K. I. i zeznań K. W. z których jednoznacznie wynika, że S. L. była skonfliktowana z D. K. i jej zeznania obciążające oskarżonego mają charakter pomówień, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, przez niezasadne uznanie, że oskarżony D. K. popełnił zarzucane mu czyny. Wskazując na powyższe zarzuty obrońca oskarżonych wniósł o: I. zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego D. K. od dokonania zarzucanych mu czynów, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej D. K. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim, II. zmianę zaskarżonego wyroku i zakwalifikowanie czynu K. I. jako występku określonego w art. 288 § 2 k.k. i wymierzenie mu na podstawie tego przepisu samoistnej kary grzywny w wysokości 70 stawek dziennych po 10 zł każda ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej K. I. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim. Apelację od powyższego wyroku wniósł także oskarżony D. K. , który stwierdził w niej, że nie zgadza się z wyrokiem oraz jego uzasadnieniem i uważa, że Sąd popełnił w sprawie błędy proceduralne. Wskazując na powyższe zarzuty oskarżony wniósł o jego uniewinnienie ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje obrońcy oskarżonych oraz oskarżonego D. K. zasługują na uwzględnienie w zakresie w jakim skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim, choć nie z powodu przyczyn podniesionych w środkach odwoławczych. Wskazać bowiem należy, że obronę obu oskarżonych wykonywał ten sam obrońca adw. W. G. . Zarządzeniem z dnia 11 września 2012 r. Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. w zw. z art. 81 § 1 k.p.k. ustanowił D. K. obrońcę z urzędu w osobie wymienionego adwokata. Natomiast na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy ustanowił obrońcę z urzędu w osobie adw. W. G. także dla K. I. . Zgodnie z art. 85 § 1 k.p.k. obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności. K. I. w postępowaniu przygotowawczym składał wyjaśnienia niekorzystne dla współoskarżonego D. K. , starając się obarczyć go winą za zaistniałe zdarzenie i umniejszyć swój w nim udział. W złożonych wyjaśnieniach K. I. stwierdził, że D. K. poprosił go aby zblokowali drzwi wejściowe do klatki schodowej bloku, po czym wcisnął kod i drzwi się otworzyły. K. I. stwierdził, że trzymał drzwi, a D. K. próbował coś włożyć do zamka aby drzwi nie zablokowały się i cały czas się otwierały. Stwierdził że nie wie po co tam poszli ale „interes miał K. ” (k.37) i to on chciał uszkodzić te drzwi. Tymczasem oskarżony D. K. stanowczo i konsekwetnie, w toku całego postępowania nie przyznawał się do zniszczenia drzwi. Wyjaśnił, że poszedł pod blok z I. ale trzymał się w odległości ok. 150 – 200 m i pisał sms –y do znajomych, po kilku minutach przyszedł K. I. i powiedział, że uszkodził jakieś drzwi, ale nie wiedział nawet jakie. Niewątpliwie zatem wyjaśnienia obu oskarżonych pozostają w sprzeczności. Nie zmienia tego faktu to, że przed Sądem K. I. zmienił wyjaśnienia i stwierdził, że D. K. nie przebywał razem z nim w trakcie uszkodzenia drzwi, a wcześniejsze oskarżenia były wynikiem próby zmniejszenia swojego udziału w zdarzeniu. Z uwagi na taką treść wyjaśnień oskarżonych wykonywanie obrony D. K. , wymagało podważenia przez obrońcę wyjaśnień K. I. , w których wskazywał on na współsprawstwo D. K. w uszkodzeniu drzwi, natomiast wykonywanie obrony D. K. , utrzymującego, że nie popełnił zarzuconego mu czynu, wymagało podważenia przez obrońcę obciążających i niekorzystnych dla niego wyjaśnień K. I. . Zdaniem Sądu Okręgowego wzajemne pomówienia oskarżonych eliminowały możliwość bronienia ich przez jednego obrońcę, niezależnie od tego, czy pomówienia występujące we wcześniejszym stadium procesu były później podtrzymywane. Podzielić bowiem należy prezentowany w doktrynie pogląd, że pojęcie „sprzeczność interesów” jest sformułowaniem ocennym, wymagającym każdorazowej merytorycznej oceny przez obrońcę i sąd. Sprzeczność interesów kilku oskarżonych bronionych przez jednego obrońcę zachodzi wtedy, gdy dla obrony jednego z nich konieczne byłoby podważenie wiarygodności innego, co prowadziłoby do utraty zaufania oskarżonych co do rzetelności obrony. Taka sytuacja zachodzi wówczas, gdy oskarżeni pomawiają się wzajemnie lub gdy występują w ich wyjaśnieniach istotne sprzeczności co do przebiegu inkryminowanego zdarzenia, zwłaszcza w zakresie udziału i roli każdego z nich w popełnieniu przestępstwa, co wymagałoby od ich obrońcy negatywnego oceniania treści składanych przez nich wyjaśnień i podejmowania działań na niekorzyść jednego z nich, czego mu jako obrońcy robić nie wolno. Analiza zebranego materiału dowodowego w sprawie niniejszej prowadzi do wniosku, że wykonywanie przez adwokata W. G. obrony obu oskarżonych nastąpiło z oczywistą obrazą art. 85 k.p.k. Podjęcie się przez adwokata obrony kilku oskarżonych w sytuacji, gdy ich interesy są wyraźnie sprzeczne, stanowi naruszenie podstawowego prawa oskarżonego, jakim jest prawo do obrony w procesie karnym ( art. 9 kpk ) i z reguły ma wpływ na treść wyroku ( por. wyrok Sądu Najwyższego, z dnia 12 czerwca 1980 r., II KR 163/80, LexPolonica nr 306599). Już powyższe uchybienie Sądu Rejonowego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku odnośnie oskarżonych D. K. oraz K. I. i przekazania sprawy oskarżonych do ponownego rozpoznania, co z uwagi na treść art. 436 kpk zwalnia Sąd Okręgowy z obowiązku szczegółowego odnoszenia się do pozostałych zarzutów odwoławczych. Po umożliwieniu oskarżonym ustanowienia obrońców z wyboru lub wyznaczeniu im nowych obrońców z urzędu (jeżeli złożą zasadne wnioski) oraz rozstrzygnięciu kwestii wynagrodzenia za obronę udzieloną z urzędu za instancję odwoławczą, Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do prawidłowego orzekania. Przesłucha oskarżonych, o ile nie skorzystają oni z przysługującego im prawa do odmowy złożenia wyjaśnień i udzielenia odpowiedzi na zadane pytania, prawidłowo stosując art. 389 k.p.k. Przesłucha świadków, dążąc do możliwie precyzyjnego i chronologicznego odtworzenia przebiegu wydarzeń, mając na uwadze treść art. 391 § 1 k.p.k. Przeprowadzi dowody nieosobowe, zgodnie z przepisami k.p.k. i ewentualnie inne dowody z urzędu lub na wniosek stron, których potrzeba wyłoni się w toku postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy podda wnikliwej analizie. Oceny wszystkich dowodów dokona zgodnie z zasadami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w granicach określonych w art. 7 k.p.k. oraz respektując zasady wynikające z art. 4 k.p.k. Na tej podstawie ustali stan faktyczny, który podda właściwej ocenie prawnej. Ponadto o ile zachodzić będą podstawy do uznania winy oskarżonych za czyn z pkt. I aktu oskarżenia Sąd weźmie pod uwagę treść art. 415 § 4 k.p.k. oraz fakt naprawienia szkody przez ubezpieczyciela (k. 387). W razie potrzeby Sąd Rejonowy swoje stanowisko uzasadni, zgodnie z wymogami art. 424 § 1 k.p.k. Z powyższych względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. orzekł jak w wyroku.