Sygn. akt II Ca 183/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2016 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Grzesik (spr.) Sędziowie: SO Iwona Siuta SO Tomasz Sobieraj Protokolant: stażysta Anna Grądzik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 roku w S. sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko T. I. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 23 listopada 2015 roku, sygn. akt I C 354/15 uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie doręczenia pełnomocnikowi powoda zobowiązania z dnia 15 października 2015 roku oraz w zakresie rozprawy z dnia 23 listopada 2015 roku i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. SSO Iwona Siuta SSO Małgorzata Grzesik SSO Tomasz Sobieraj Sygn. akt II Ca 183/16 UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o.o. w S. wniósł w dniu 29 kwietnia 2013 r. do Sądu Rejonowego Szczecin P. i Zachód w S. pozew przeciwko T. I. o zapłatę kwoty
- 432,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15 marca 2013 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W dniu 14 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy Szczecin P. i Zachód w S. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym w całości uwzględniający powództwo. Od powyższego nakazu zapłaty pozwany w niósł zarzuty. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. sprawę przekazano do rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2015 r. Sąd Rejonowy w Myśliborzu w sprawie o sygn. akt C 354/15: uchylił nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Rejonowego Szczecin P. i Zachód w S. z dnia 14 czerwca 2013 roku w sprawie I Nc 556/13 i powództwo oddalił (pkt I); zasądził od powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz pozwanego T. I. kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II), nakazał Skarbowi Państwa Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu pobrać od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwotę 1.905 zł, tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach: Przedsiębiorstwo Produkcji (...) sp. z o.o. w D. wpisana do KRS pod numerem (...) prowadziła działalność gospodarczą współpracując w zakresie dostaw szyb ze spółką (...) sp. z o.o. w S. . Uprawnionym do reprezentacji spółki członkiem zarządu był pozwany T. I. (bezsporne). Według stanu na dzień 11 marca 2013 r. spółka (...) posiadała zadłużenie wobec spółki (...) z tytułu niezapłaconych faktur z dnia 31 października 2012 r., 8 listopada 2012 r., 22 listopada 2012 r., 10 grudnia 2012 r., 19 grudnia 2012 r., 8 lutego 2013 r. na łączną kwotę 68.432,46 zł. W dniu 11 marca (...) . na zestawieniu faktur T. I. zadeklarował spłatę powyższego zadłużenia w równych ratach, płatnych do końca każdego kolejnego miesiąca począwszy od marca 2013 r. w kwocie po 13.686,49 zł oraz pismem wezwała powoda do zwrotu weksla zabezpieczającego płatność wcześniejszej zaległości pozwanej spółki. (...) sp. z o.o. w S. uzależniła dalszą współpracę od podpisania przez pozwaną umowy współpracy, do której podpisania między stronami nie doszło. Przed powstaniem powyższego zadłużenia (...) sp. z o.o. w D. posiadała zadłużenie wobec powoda na kwotę 48.583,20 zł według stanu na dzień 19 kwietnia 2012 r., które zobowiązała się spłacić w ratach miesięcznych po 7.000 zł tak by na koniec lipca 2012 r. stan zadłużenia zmniejszyć poniżej kwoty 20.000 zł. Na zabezpieczenie powyższego wystawiono weksel in blanco podpisany przez T. I. . Należność została spłacona. Wystawiony weksel in blanco został przez powoda uzupełniony dla wyegzekwowania zadłużenia powstałego na dzień 11 marca 2013 r. z faktur z dnia 31 października 2012, r, 8 listopada 2012 r., 22 listopada 2012 r., 10 grudnia 2012 r., 19 grudnia 2012 r., 8 lutego 2013 r. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy zważył, że pozwany konsekwentnie od chwili złożenia zarzutów przyznawał fakt istnienia wobec powoda w różnym czasie zaległości w płatnościach i nie kwestionował ich wysokości. Dlatego też zestawienie niezapłaconych faktur z dnia 11 marca 2013 r. jest jednoznaczne z prawdziwością twierdzeń obu stron procesu o istniejącym długu i jego wysokości w powyższej dacie. W ocenie Sądu potwierdziła to również korespondencja mailowa wymieniona przez strony procesu w dniu 19 lutego 2013 r. Bez wątpienia też pozwany złożył oświadczenie, w którym zobowiązał się w imieniu spółki (...) spłacać powyższy dług w równych ratach, czemu powód nie zaprzeczył. Dalej Sąd I instancji wskazał, iż z zestawienia konta 202 jednoznacznie wynika, że w marcu 2012 r. (...) sp. z o.o. w D. posiadała zadłużenie wobec powoda na kwotę 49.566,41 zł według stanu na dzień 5 marca 2012 r. i w związku z tym strony zwarły porozumienie o spłacie długu w ratach jak również na zabezpieczenie spłaty tego długu został wystawiony przez T. I. weksel in blanco. Mimo, że powyższe porozumienie z dnia 26 kwietnia 2012 r. nie zawiera podpisów stron i pozwany nazywa je projektem porozumienia, to strony przestrzegały jego postanowień, co potwierdza wykonanie spłaty ratalnej realizowane i księgowane na koncie 202 w okresie od marca do lipca 2012 r. jak i fakt, że tylko z tego powodu i w tych okolicznościach (...) sp. z o.o. w S. weszła w posiadanie weksla in blanco, co oznacza, że dotarło do niej oświadczenie dłużnika, że weksel wystawia na zabezpieczenie spłaty długu w kwocie 48.583,20 zł z kwietnia 2012 r. Z zestawienia konta 202 wynika jednoznacznie, że z konta bankowego (...) sp. z o.o. wykonano na rzecz powódki przelewami bankowymi płatności w okresie od marca do końca lipca 2012 r. na łączna sumę 97.100 zł w tym spłacono początkową należność na kwotę 49.566,41 zł oraz część należności bieżących wynikających z faktur wystawionych w okresie od 9 marca do 25 lipca 2012 r. na łączną sumę 67.089,14 zł co na koniec lipca 2012 r. dało zadłużenie na rzecz powódki w kwocie 19.555,55 zł. Sąd uznał, iż dla zawarcia porozumienia wekslowego nie jest konieczne zachowanie żadnej szczególnej formy a zatem może ono być zawarte w dowolnej formie, ustnej, pisemnej, dorozumianej. W ocenie Sądu Rejonowego powyższe porozumienie poprzez sam fakt przystąpienia do wykonania jego postanowień przez dłużnika i przyjęcia świadczeń przez wierzyciela oraz przyjęcia weksla wskazują na dorozumianą formę zawarcia porozumienia wekslowego. Uznano, że nie podpisany a wykonywany projekt porozumienia wekslowego z dnia 26 kwietnia 2012 r. jest dowodem postanowień stron co do warunków wypełnienia weksla in blanco. Zatem weksel in blanco mógł być uzupełniony do kwoty 48.583,20 z tytułu faktur nie zapłaconych do dnia 26 kwietnia 2012 r. i nie spłaconych w ratach do dnia 31 lipca 2012 r. a nie z tytułu zobowiązań powstałych po tej dacie. Sąd Rejonowy przytoczył brzmienie art.
- Prawa wekslowego i zaznaczył, że ciężar dowodu, ze weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem, spoczywa na dłużniku, i musi on powyższe udowodnić. W ocenie Sądu pozwany w sposób skuteczny udźwignął ciężar niniejszego dowodu w przeciwieństwie do powódki, która żadnymi dowodami nie udowodniła, że w posiadanie weksla in blanco weszła w innych okolicznościach i dla zabezpieczenia innych późniejszych wierzytelności, w tym w szczególności dochodzonych w niniejszym postępowaniu. Powód nie zaprzeczył ani zakresowi projektu porozumienia z dnia 26 kwietnia 2012 r. , ani okolicznościom i celowi w jakich wszedł w posiadanie weksla in blanco i nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Sąd Rejonowy stwierdził, że powództwo jest bezzasadne i zaistniały podstawy do uchylenia nakazu zapłaty z dnia 14 czerwca 2013 r. w całości i oddalenia powództwa w całości. O powyższym orzeczono na podstawie art. 496 k.p.c. w zw. z art. 10 prawa wekslowego . Na koszty obciążające przegrywającego powoda złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanego w kwocie 3.600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł. Wobec faktu, że pozwany korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych i nie uiścił opłaty od zarzutów od nakazu zapłaty Sąd w oparciu o zasadę z art. 98 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zobowiązany był pobrać powyższą opłatę od powoda jako strony przegrywającej proces w wysokości 1.905 zł. Apelację od powyższego wyroku złożył powód i zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt. I i II, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda całości roszczenia dochodzonego pozwem wraz z odsetkami, tj. kwoty 68.432,46 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 15 marca 2013 r. do dnia zapłaty; zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Okręgowym w (...) wraz z kosztami zastępstwa procesowego za obie instancje oraz kosztami zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Okręgowym w Szczecinie; przeprowadzenie dowodu z zeznań przedstawiciela powoda; przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do apelacji, których konieczność załączenia wyniknęła z treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego; rozpoznanie sprawy w razie nieobecności powoda; ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 oraz art. 101 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe — poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie;
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 k.c. poprzez jego niezastosowanie w zakresie dotyczącym ciężaru dowodowego pozwanego odnośnie wykazania faktu uregulowania zobowiązania pozwanego wynikającego z wystawienia przez pozwanego weksla własnego przy jednoczesnym przerzuceniu na powoda obowiązku wykazywania okoliczności, z których to pozwany wywodził skutki prawne;
- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wy nil; postępowania - w szczególności, art. 212, art. 227, art. 232 art. 233 § 1 i 2;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 299 kpc w zw. z art. 302 kpc oraz, w zw. z art. 379 kpc , poprzez naruszenie zasady równouprawnienia stron procesowych, poprze zaniechanie przez Sąd przeprowadzenia dowodu z przesłuchania obu stron postępowania poprzez nieuprawnione ograniczenie postępowania dowodowego w sprawie do przesłuchania samego pozwanego (brak wezwania powoda na którąkolwiek z rozpraw), a tym samym pozbawienie powoda możliwości obrony swych praw;
- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. W uzasadnieniu apelujący wskazał, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo ustalił zakres obowiązków stron postępowania wekslowego. Do obowiązków powoda w niniejszym postępowaniu należało złożenie weksla oraz wykazanie tożsamości powoda z osobą remitenta, co też powód wykazał i co jest w sprawie bezsporne. Do pozwanego w niniejszym postępowaniu należało zatem przeprowadzenie dowodów wskazujących, że roszczenie nie istniało, zostało spłacone lub zachodzą inne okoliczności uzasadniające oddalenie powództwa, czego pozwany nie uczynił. Pozwany w zarzutach od nakazu zapłaty wyprost przyznał, że wystawił weksel własny in blanco, który przekazał powodowi. W ocenie powoda powyższe oświadczenie pozwanego winno stanowić dla Sądu Rejonowego podstawy do zbadania treści weksla pod kątem art. 101 prawa wekslowego . W szczególności istotny jest- pkt 7 art 101 prawa wekslowego , który odnosi się do podpisu wystawcy weksla. Powód złożył do akt sprawy weksel własny pozwanego zawierający jego podpis w części zatytułowanej podpis wystawcy. Zauważono, iż dopiero w dalszej części zarzutów od nakazu zapłaty pozwany podniósł, że weksel ten stanowić miał rzekomo zabezpieczać roszczenia powoda względem Przedsiębiorstwem Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. . W ocenie apelującego Sąd Rejonowy, przyjmując za prawdziwe twierdzenia pozwanego uznał, że pozwany poręczył spłatę zadłużenia Przedsiębiorstwa Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. względem powoda. Gdyby w istocie tak było, kolejnym działaniem Sądu winno być ustalenie czy poręczenie zostało dokonane zgodnie z art. 31 prawa wekslowego . Powód podkreślił jednak, iż analiza treści weksla nie pozwala na przyjęcie, że weksel ten został wystawiony przez Przedsiębiorstwo Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. i poręczony przez pozwanego. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że pozwany odpowiadał za zobowiązania Przedsiębiorstwa Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. jako poręczyciel wystawcy weksla. Dalej apelujący wskazał, iż Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, powód zaprzeczył twierdzeniom pozwanego: w zażaleniu na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 22 lipca 2013 r. oraz w odpowiedzi na zarzuty od nakazu zapłaty. Zdaniem apelującego ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy świadczy o naruszeniu art. 233 kpc w zakresie swobodnej oceny dowodów w zw. z art. 6 kc. Sąd Rejonowy błędnie uznał bowiem, że to powód miał obowiązek wykazywania istnienia stosunku podstawowego oraz przedłożenia porozumienia wekslowego, podczas gdy zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego w z w. z art. 232 kpc to na pozwanym ciążyło wskazanie dowodów i udowodnienia faktu, że weksel został wystawiony dla zabezpieczenia spłaty zadłużenia innego podmiotu i że takie zadłużenie zostało spłacone, ponieważ to pozwany (a nie powód) wywodził z tego korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie strony, wbrew twierdzeniom pozwanego, nie sporządziły pisemnie i nie podpisały deklaracji wekslowej. Nie stanowią żadnego dowodu na „dorozumianą formę zawarcia porozumienia wekslowego”. Swoje stanowisko Sąd Rejonowy wywodził z rzekomego faktu wykonywania niepodpisanego porozumienia wekslowego z dnia 26.04.2012 r. pomijając przy tym, że gdyby to niepodpisane porozumienie miało rzekomo być wykonywane, to weksel powinien zostać wystawiony przez Przedsiębiorstwo Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. , a nie przez pozwanego. Sąd Rejonowy nie uzasadnił przy tym, jak porozumienie wekslowe pomiędzy Przedsiębiorstwem Produkcji (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. a powodem miało regulować sposób wypełnienie przez powoda weksla in blanco wystawionego przez pozwanego T. I. . Apelujący wskazał ponadto, że nie mogły zostać przedstawione twierdzenia powoda dotyczące osoby, która wystawiła weksel na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym, ponieważ powód nie otrzymał zobowiązania Sądu wynikającego z postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy na rozprawie w dniu 15.10.2015 r. O zobowiązaniu takim powód dowiedział się dopiero z treści protokołu rozprawy doręczonego pełnomocnikowi wraz z uzasadnieniem wyroku. Pełnomocnik powoda oświadczył, że kancelarię prowadzi jednoosobowo i jest jedyną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. W załączeniu przedłożono kserokopię książki korespondencyjnej (strony 1-7) za okres 12.10.2015 - 16.11.205 r. wskazujące na odbieranie korespondencji w okresie, kiedy mogło dojść do doręczenia zobowiązania Sądu, co jednak nie nastąpiło. W dalszej części apelacji zarzucono też, że Sąd Rejonowy poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań powoda naruszył zasadę równouprawnienia stron procesowych a tym samym pozbawił powoda możliwości obrony swych praw co uzasadnia twierdzenie powoda o naruszeniu przez Sąd Rejonowy art. 299 kpc w zw. z art. 502 kpc oraz w zw. z art. 579 kpc . Ponadto zdaniem powoda w niniejszej sprawie, ze względu na formalizm postępowania wywołanego zobowiązaniem wekslowym dowód z zeznań stron na okoliczności podane przez pozwanego w zarzutach od nakazu zapłaty jest nieuzasadniony. Wskazano również, że dokonując określenia kosztów postępowania Sąd Rejonowy pominął w całości kwestię rozliczenia kosztów postępowania zażaleniowego wywołanego zażaleniem powoda na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 22 lipca 2013 r. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu odwoławczym, według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda okazała się w tym sensie uzasadniona, iż doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku, a to z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania. W myśl art. 386 § 2 k.p.c. w razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania . Cytowany przepis przewiduje obowiązek wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji w sytuacji stwierdzenia, że zachodzą przyczyny nieważności postępowania. Istotnym przy tym jest, iż wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego nie jest uzależnione od podniesienia przez stronę w apelacji zarzutu nieważności postępowania, albowiem na gruncie art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji w granicach zaskarżenia z urzędu bierze pod uwagę powyższą wadliwość postępowania. Wskazać zatem należy, iż wśród przesłanek powodujących nieważność postępowania ustawodawca w art. 379 pkt 5 k.p.c. przewidział, iż będzie to miało miejsce zawsze wtedy, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, iż pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego , strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, przy czym nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy działanie strony mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie ( por. wyroki SN: z dnia 27 marca 2012 r., III UK 75/11, LEX nr 1213419; z dnia 1 kwietnia 2011 r., II PK 248/10, LEX nr 898418; z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 84/10, LEX nr 621352; z dnia 10 grudnia 2009 r., III CSK 86/09, LEX nr 610166; z dnia 4 marca 2009 r., IV CSK 468/08, LEX nr 515415; z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, LEX nr 55519; nadto postanowienie z dnia 25 marca 2014 r., I PK 291/13, LEX nr 1455814 ). Innymi słowy, stwierdzenie nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swoich praw wymaga rozważenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa procesowego, czy to uchybienie miało wpływ na możność działania strony, a jeśli obie te przesłanki wystąpiły łącznie, to czy mimo ich spełnienia strona rzeczywiście nie mogła bronić swoich praw ( vide postanowienie SN z dnia 4 grudnia 2014 r., III UZ 13/14, LEX nr 1616918; wyrok SN z dnia 12 czerwca 2015 r., II CSK 414/14, LEX nr 1790976 ). Typowym przykładem pozbawienia strony możliwości działania jest niezawiadamianie jej o terminach posiedzeń, gdyż uniemożliwia to stronie uczestniczenie w postępowaniu rozpoznawczym wbrew jej woli ( wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, LEX nr 564475 ). Nieważność ze względu na tę przyczynę zachodzi w sytuacji niezawiadomienia strony o terminie rozprawy jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, co uzasadniało odroczenie rozprawy, a sąd rozpoznał sprawę i wydał orzeczenie. Uchybienie to niewątpliwie bowiem uniemożliwiało stronie czynny udział w postepowaniu a jednocześnie nie mogło zostać usunięte przed wydaniem wyroku ( por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975, Nr 5, poz. 84; z dnia 15 stycznia 1999 r., II CKN 139/98, Lex nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, nie publ.; z dnia 8 stycznia 2004 r., I CK 19/03, nie publ.; z dnia 15 grudnia 2006 r., I PK 122/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 325; z dnia 7 lutego 2013 r., II CSK 325/12, nie publ.; z dnia 28 marca 2008 r., V CSK 488/07, Lex nr 424315; z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 404/09, Lex nr 590206; nadto postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2015 r., IV CSK 101/15, LEX nr 1770891 ). Po wnikliwej analizie akt sprawy Sąd Okręgowy uznał, iż postępowanie toczące się w rozpoznawanej sprawie przed Sądem Rejonowy było dotknięte nieważnością, a to z uwagi na naruszenie prawa powoda do obrony jego praw. Mieć bowiem należało na uwadze, iż zarządzeniem wydanym na rozprawie w dniu 15 października 2015 r., na której to nie był obecny ani powód ani jego pełnomocnik procesowy, Sąd pierwszej instancji zarządził zawiadomienie pełnomocnika powoda o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 23 listopada 2015 r. oraz zobowiązał go do złożenia oryginału porozumienia wekslowego stanowiącego podstawę do wypełnienia weksla z dnia 14 marca 2013 r. w terminie tygodniowym pod rygorem oceny odmowy przedstawienia dokumentu na podstawie art. 248 § 2 zdaniem trzecie k.p.c. (k. 148). Wprawdzie odpis w/w zawiadomienia o terminie rozprawy wraz z zobowiązaniem został skierowany na prawidłowy adres pełnomocnika powoda, tj. S. ul. (...) , to jednak wbrew zapatrywaniu Sądu Rejonowego, nie sposób przyjąć, by przesyłka ta została skutecznie doręczona pełnomocnikowi powoda, a tym samym, by został on skutecznie wezwany do przedłożenia oryginału porozumienia wekslowego i zawiadomiony o terminie rozprawy, po przeprowadzeniu której wydane rozstało orzeczenie rozstrzygające sprawę. Analiza załączonej do akt sprawy koperty zawierającej przedmiotowe zawiadomienie i elektronicznego potwierdzenia odbioru (k. 149 i 150) dowodzi, że doręczenie pełnomocnikowi powoda zobowiązania z dnia 15 października 2015 r. wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy nastąpiło w trybie art. 139 § 1 k.p.c. stanowiącego, że w razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe należy złożyć w placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób - w urzędzie właściwej gminy, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem gdzie i kiedy pismo pozostawiono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć . Należy mieć na uwadze, iż doręczenie zastępcze dokonane w trybie art. 139 § 1 k.p.c. oparte jest na domniemaniu, że pismo sądowe dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Podstawowym warunkiem skuteczności doręczenia w tym trybie jest jednak to, by postępowanie doręczyciela uregulowane w tych przepisach było uzasadnione zaistniałymi okolicznościami. Chodzi o powstanie sytuacji, gdy nie było możliwe doręczenie właściwe ( art. 133, art. 135 i art. 137 k.p.c. ) lub zastępcze ( art. 138 k.p.c. ). Nadto należy pamiętać, że dolegliwe skutki procesowe jakie wiążą się dla adresatów tego sposobu doręczenia, wymagają rygorystycznego przestrzegania wymogów formalnych przewidzianych w treści przepisu art. 139 k.p.c. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1350). Naruszenie tych wymogów przez doręczyciela czyni doręczenie nieskutecznym ( por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 lipca 2008 r., IV CZ 51/08, LEX nr 447673; .; z dnia 15 maja 2008 r., I CZ 35/08, niepubl.; z dnia 15 listopada 2000 r., IV CKN 1390/00, niepubl.; z dnia 23 listopada 2000 r., III CKN 1407/00, niepubl.; z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68, OSNCP 1969, nr 9, poz. 164;.; oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1996 r., I CRN 7/96, niepubl. i z dnia 11 czerwca 1997 r., I CKU 88/97, niepubl. ). Tymczasem Sąd Okręgowy analizując załączone do akt niniejszej sprawy elektroniczne potwierdzenie odbioru stwierdził, iż przy doręczeniu pełnomocnikowi powoda przedmiotowej przesyłki nie zostały zachowane wymogi formalne przewidziane w art. 139 § 1 k.p.c. , które warunkują możliwość uznania doręczenia per aviso za skuteczne. Z widniejącego na karcie 149 akt sprawy elektronicznego potwierdzenia odbioru wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa przesyłka była awizowana w miejscu prowadzenia przez pełnomocnika powoda kancelarii tylko jednokrotnie, tj. w dniu 19 października 2015 r. Gdy tymczasem ustawodawca na kanwie art. 139 § 1 k.p.c. przewidział, że przesyłka, aby mogła zostać uznana za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym, musi być dwukrotnie awizowana w miejscu doręczenia z zachowaniem tygodniowego terminu na jej odebranie przez adresata po każdym pozostawionym awizie. Skoro mające miejsce w tym trybie doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy i zobowiązanie uchybiało wymogom formalnym wynikającym z art. 139 § 1 k.p.c. , to doręczenie takie było nieskuteczne, wobec czego przyjąć należało, że pełnomocnikowi powoda nie dość, że nie doręczono skutecznie zobowiązania z dnia 15 października 2015 r. do przedłożenia oryginału porozumienia wekslowego, to nadto nie został on zawiadomiony prawidłowo o terminie rozprawy mającej miejsce w dniu 23 listopada 2015 r. W tej sytuacji Sąd Rejonowy obowiązany był – wobec nieskutecznego zawiadomienia pełnomocnika powoda – odroczyć termin rozprawy i ponownie zobowiązać pełnomocnika powoda do przedłożenia oryginału wspomnianego dokumentu, a skoro tego nie uczynił i wydał na rozprawie w dniu 23 listopada 2015 r. wyrok w sprawie, to niechybnie takim działaniem -sprzecznym z przepisami kodeksu postępowania cywilnego - dorowadził do naruszenia prawa powoda do obrony, co z kolei skutkować musiało stwierdzeniem nieważności postępowania, a w konsekwencji uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i zniesieniem postępowania przed tym sądem w zakresie dotkniętym nieważnością. Tak przyjmując Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w zakresie doręczenia pełnomocnikowi powoda zobowiązania z dnia 15 października 2015 r. oraz w zakresie rozprawy w dniu 23 listopada 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu, pozostawiając jednocześnie temu Sądowi na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. SSO Iwona Siuta SSO Małgorzata Grzesik SSO Tomasz Sobieraj