Sygn. akt: III U 984/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 października 2013r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Monika Obrębska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2013r. w O. sprawy z odwołania C. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania C. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 13.05.2013r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje C. D. prawo do emerytury począwszy od dnia 01.04.2013r.;
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sygn. akt III U 984/13 UZASADNIENIE W dniu 10.04.2013r. C. D. złożył w II Oddziale ZUS w W. , wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 13.05.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił mu prawa do tego świadczenia uznając, że nie udowodnił wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. C. D. decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że do okresów pracy w szczególnych warunkach winien mieć zaliczony dodatkowo okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w N. od 08.10.1980r. do 01.08.1983r. kiedy został kierowcą samochodów ciężarowych pow. 3,5 tony. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że C. D. nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż pomimo osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego 60 lat i legitymowania się ponad 25-letnim ogólnym stażem pracy, nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. ZUS do stażu pracy w szczególnych warunkach zaliczył łącznie okres 14 lat, 10 miesięcy i 8 dni, uwzględniając wszystkie przedłożone przez odwołującego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Do okresów pracy w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczył natomiast okresu pracy w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w N. podnosząc, że na postawie przedłożonych przez odwołującego dokumentów nie można stwierdzić, że odwołujący w spornym okresie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3, 5 tony. Z dokumentów tych wynika bowiem, że wykonywał on równocześnie pracę ładowacza, czynności spedycyjne oraz prowadził samochód marki (...) . Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie C. D. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż urodził się on 20.07.1952r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa, - w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy wskazać należy, że na okoliczność pracy w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w N. , odwołujący nie przełożył do ZUS świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach podnosząc, że aktualnie uzyskanie takiego świadectwa jest niemożliwe, gdyż zakład pracy został zlikwidowany. Wobec powyższego zasadniczą kwestią wymagającą przesądzenia w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy odwołujący również w wyżej wskazanym okresie wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Nadmienić w tym miejscu należy, że ZUS uznał odwołującemu staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat, 10 miesięcy i 8 dni. Na okoliczność rzeczywistego charakteru pracy odwołującego w spornym okresie Sąd przesłuchał świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych oraz dokumentów z akt emerytalnych. Świadek S. W. zeznała, że również pracowała w firmie (...) jako pracownik umysłowy, odwołujący pracował natomiast jako kierowca. Najpierw jeździł samochodem osobowym W. , a potem ciężarowym z przyczepą. Świadek nie potrafiła jednak wskazać kiedy nastąpiła zmiana charakteru zatrudnienia odwołującego. Świadek dodała, że odwołujący czasami musiał pomóc ułożyć towar na samochodzie. Podobnej treści zeznania złożył świadek K. R. , który podał, że również on pracował w firmie (...) . Również ten świadek potwierdził, że początkowo odwołujący był kierowcą samochodu osobowego i jeździł z dyrektorami a później, gdzieś od 1980 roku pracował jako kierowca samochodów ciężarowych z przyczepą. Jako kierowca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadek przyznał że zajmowali się też dodatkowo załadunkami i rozładunkami, ale otrzymywali za to dodatkowe pieniądze. Łącznie pracowali dużo więcej niż 8 godzin dziennie. Zeznania świadków w pełni korespondują z zeznaniami odwołującego C. D. , który zeznał, że początkowo w firmie (...) , do połowy 80 roku jeździł W. , a potem przesiadł się na S. . Jako kierowca samochodów ciężarowych pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Dodał, że miał sporo nadgodzin. Zwykle jako kierowca jeździł około 10 godzin dziennie. Odwołujący przyznał, że pomagał też przy załadunku i rozładunku, ale było to dodatkowe zajęcie, za które otrzymywał dodatkowe pieniądze. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie są osobami obcymi dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy w spornym okresie. Zeznania świadków korespondują też w pełni z dokumentami z akt osobowych, które udało się Sądowi pozyskać. Z pisma z dnia 01.06.1976r. wynika, że C. D. został przyjęty do pracy z dniem 01.06.1976r. na stanowisko kierowcy samochodowego (vide k. 12). Pisma (vide k. 13,14) potwierdzają, że odwołujący prowadził pojazd marki W. . Pierwszy dokument z akt osobowych potwierdzający, że odwołujący został przeszeregowany na (...) , jest datowany na 31.03.1981r. (vide wniosek o przegrupowanie k. 21). Pisma z k. 26 - 28 potwierdzają, że od dnia 01.04.1981r. odwołujący jeździł dodatkowo z przyczepą o ładowności 6 ton. Dokumenty z akt osobowych C. D. zostały uznane za wiarygodne i nie budziły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Reasumując powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że do okresów pracy wykonywanych w szczególnych warunkach, należy odwołującemu dodatkowo zaliczyć okres od 31.03.1981r. do 01.08.1983r. tj. łącznie 2 lata, 4 miesiące i 2 dni. W tym okresie C. D. pracował w szczególnych warunkach jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Była to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony są wyszczególnione w wykazie A dziale VIII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze. zm.). Jako datę zmiany charakteru pracy odwołującego z kierowcy samochodu osobowego na kierowcę samochodu ciężarowego, Sąd w oparciu o dokumenty z akt osobowych przyjął datę 31.03.1981r., bowiem pierwszy dokument z akt osobowych potwierdzający, że odwołujący został przeszeregowany na samochód ciężarowy (...) jest datowany na 31.03.1981r. (vide wniosek o przegrupowanie k. 21). W aktach osobowych brak formalnej zmiany angażu sprzed tej daty, który pozwoliłby określić datę zmiany charakteru pracy odwołującego. Podobnie sam odwołujący konkretnej daty zmiany angażu też nie potrafił wskazać. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało też, że pracę kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności pow. 3,5 tony, odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy tj. min. 8 godzin dziennie. Odwołujący wykonywał też pomocniczo prace związane z załadunkami i rozładunkami, ale były to dodatkowe czynności, ponad pełen etat kierowcy, za które odwołujący otrzymywał dodatkowe wynagrodzenie (vide dokumenty z akt osobowych). Niezależnie od powyższego podnieść też należy, że ZUS niezasadnie wyłączył z okresu zatrudnienia od 15.07.1991r. do 31.12.1998r. (zaliczonego do szczególnych warunków), okres zwolnień lekarskich w łącznym wymiarze 6 miesięcy i 5 dni, uznając za zasadne z tego okresu zaliczenie jedynie 6 lat, 11 miesięcy i 12 dni. Przypomnieć w tym zakresie należy, że zgodnie z aktualnie ugruntowanym już orzecznictwem, za okresy, za które odwołujący otrzymał po dniu 14.11.1991r. wynagrodzenie za czas choroby, a które przypadały w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, również należy zaliczyć do okresów pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony m.in. przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.04.2010r., zgodnie z którym, wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ww. ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. (II UK 313/09). Taka interpretacja wynika z faktu, że ustawodawca w art. 184 w/w ustawy utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art.184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że na podstawie przedłożonego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach obejmującego okres zatrudnienia w (...) Zakładzie (...) w N. od 15.07.1991r. do 02.03.1999r. (vide k. 17 akt rentowych), do stażu pracy w szczególnych warunkach winien być zaliczony okres od 15.07.1991r. do 31.12.1998r. ( z włączeniem okresów zwolnień lekarskich) tj. łącznie okres 7 lat, 5 miesięcy i 17 dni, co łącznie z drugim uznanym przez ZUS okresem w wymiarze 7 lat, 10 miesięcy i 25 dni daje łącznie 15 lat, 4 miesiące i 12 dni. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że nawet uznanie, że w spornym okresie, o którym była mowa wyżej tj. w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w N. odwołujący faktycznie nie świadczył pracy w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze, jest bez znaczenia, gdyż odwołujący w pozostałych dwóch okresach zgromadził wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach. C. D. spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat tj. łącznie 29 lat, 11 miesięcy i 9 dni, osiągnął wiek 60 lat w dniu (...) i nie przystąpił do OFE. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 13.05.2013r. i przyznał C. D. prawo do emerytury począwszy od dnia 01.04.2013 roku tj. od pierwszego dnia, w którym złożył on wniosek o świadczenie. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornym okresie jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przedłożone przez odwołującego na etapie postępowania przed organem rentowym dokumenty były niejednoznaczne i niespójne. Dopiero na etapie postępowania sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.