Sad powszechny, III Ua 15/17

Sygn. akt III Ua 15/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2017r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Poniatowska (spr.) Sędziowie: SSO Mirosław Kowalewski SSO Piotr Witkowski Protokolant: st. sekretarz sądowy Beata Dzienis po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017r. w Suwałkach na rozprawie sprawy z wniosku S. Ż. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. o ustalenie stopnia niepełnosprawności na skutek apelacji wnioskodawczyni S. Ż. od wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2017r. sygn. akt IV U 152/16 oddala apelację. SSO Mirosław Kowalewski SSO Danuta Poniatowska SSO Piotr Witkowski Sygn. akt III Ua 15/17 UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia 21 kwietnia 2016r., numer 416.2016 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. utrzymał w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 09 marca 2016r., na mocy którego zaliczono S. Ż. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, symbol przyczyny niepełnosprawności – 05-R, 11-I, 07-S na stałe. Powiatowy Zespół ustalił, iż stopień niepełnosprawności istnieje u niej od dnia 23.05.2007r. i nie wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Wymaga natomiast zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie i korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Spełnia również przesłanki do otrzymania karty parkingowej. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniosła S. Ż. , domagając się jego zmiany i zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia. Wskazała, iż stan zdrowia powoduje konieczność zapewnienia jej całkowitej pomocy w pełnieniu ról społecznych. Zakres ograniczeń wynikający z rozpoznanych schorzeń powoduje jej całkowitą zależność od otoczenia, pomoc w samodzielnej egzystencji, czyli w czynnościach samoobsługowych, komunikowaniu się z otoczeniem i samodzielnym poruszaniu się. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. w odpowiedzi na odwołanie stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2017r. Sąd Rejonowy zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył S. Ż. do znacznego stopnia niepełnosprawności i ustalił: - symbol przyczyny niepełnosprawności: 05-R,11-I,07-S, - data i okres powstania niepełnosprawności: od 60 roku życia, - data i okres powstania stopnia niepełnosprawności: 23 maja 2007 roku, - przewidywany okres trwania niepełnosprawności: 31 grudnia 2017 roku - nie wymaga szkolenia - nie wymaga uczestnictwa w terapii zajęciowej - nie wymaga zatrudnienia w warunkach uwzględniających jej psychofizyczne możliwości - wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, pomoce techniczne - wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia - wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej - nie spełnia przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o Ruchu Drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.) - nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z ustaleń Sądu I instancji wynikało, że S. Ż. ( ur. (...) ) posiada wykształcenie zawodowe i obecnie pobiera świadczenie emerytalne. W celu ustalenia czy orzeczony przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. stopień niepełnosprawności odpowiada schorzeniom występującym u odwołującej, Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu: diabetologii, chorób płuc, kardiologii, neurologii, psychiatrii oraz chirurgii. W oparciu o badania podmiotowe oraz analizę dokumentacji medycznej biegli sądowi: E. P. (z zakresu diabetologii), L. C. (z zakresu chorób płuc), J. H. (z zakresu kardiologii), R. Z. (z zakresu neurologii), R. E. (z zakresu psychiatrii) rozpoznali u odwołującej: cukrzycę typu 2 leczoną insuliną, stopę cukrzycową nogi lewej, retinopatię, polineuropatię i nefropatię cukrzycową, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, organiczne zaburzenia urojeniowe, stan po przebytym zapaleniu płuc oraz nawracające zaburzenia depresyjne. Zaopiniowali, iż stwierdzone u wnioskodawczyni schorzenia powodują znaczny stopień niepełnosprawności do 31.12.2017r. Niepełnosprawność oznaczona symbolami 05-R, 11-I, 07-S. Biegli wskazali, iż odwołująca wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie spełnia natomiast przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a ustawy z dnia 20.06.1997r. – Prawo o ruchu drogowym . Odpowiadając na zarzuty S. Ż. , iż biegli nieprawidłowo ustalili okresowy charakter niepełnosprawności, biegli sądowi podtrzymali dotychczasowe stanowisko. Wskazali, iż odwołującej przyznano znaczny stopień niepełnosprawności na czas określony ponieważ zmiany na stopie powinny w ciągu kilku miesięcy ulec wygojeniu. Cukrzyca jest chorobą długotrwałą, ale przy dobrze wyrównanej chorobie powikłania występują późno i nawet gdy wystąpią, przy odpowiednim leczeniu, powinny zmniejszyć się lub nawet ustąpić. Biegli wskazali, iż wnioskodawczyni choruje na cukrzycę od kilkunastu lat. Obecnie leczona jest insuliną, metodą intensywnej insulinoterapii. Stwierdzili u niej powikłania oczne, w postaci retinopatii i makulopatii, ale nie powodują one obecnie znacznego stopnia niepełnosprawności. Występują u niej również zmiany na nodze lewej w okolicy stopy-na pięcie w postaci owrzodzenia. Jest to powikłanie poważnie, wymagające wielospecjalistycznego postępowania, diabetologa, chirurga lub chirurga naczyniowego. Wnioskodawczyni powinna mieć w miarę możliwości idealnie wyrównaną cukrzycę i jest to w znacznym stopniu zależne od niej samej, jak tez pomocy ze strony rodziny. Wskazali, iż odwołującą powinna stosować odpowiednią i ścisłą dietę, a także leczenie antybiotykami, lekami poprawiającymi krążenie oraz odciążenia nogi, przy tym chorej stopy. Powinna poruszać się o kulach lub na wózku inwalidzkim z wyłączeniem nogi lewej (nie obciążając nogi podczas chodzenia). Leczenie owrzodzenia stopy jest kuracją wielomiesięczną, ale przy przestrzeganiu zasad postępowania przy stopie cukrzycowej zmiana powinna ulec wygojeniu i wówczas stopień niepełnosprawności może ulec zmianie -na umiarkowany. Biegły lekarz sądowy z zakresu chirurgii - J. S. w trakcie sporządzania opinii rozpoznał u wnioskodawczyni: cukrzycę typu 2 insulinozależną, stopę cukrzycową kończyny dolnej lewej, rozległe owrzodzenie stopy lewej, niewygojone, sączące rany po amputacji palca IV i V stopy lewej, retinopatię, polineuropatię, nefropatię cukrzycową oraz chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. Zaopiniował, iż aktualny stan kliniczny w ocenie chirurgicznej kwalifikuje wnioskodawczynię do osób niepełnosprawnych stopnia znacznego o charakterze okresowym do dnia 31.12.2017r., o symbolu przyczyny niepełnosprawności 07-S, 11-I. Biegły wskazał, iż odwołująca wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz nie spełnia przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a ustawy Prawo o ruchu drogowym . Biegły wskazali, iż występujące u niej liczne powikłania cukrzycowe o typie retinopatii cukrzycowej, w szczególności niegojące się rany stopy lewej w przebiegu zespołu stopy cukrzycowej, są wynikiem niewyrównanej cukrzycy oraz angiopatii i neuropatii cukrzycowej. Obecność zespołu stopy cukrzycowej i niegojących się owrzodzeń stopy lewej w znacznym stopniu ogranicza jej możliwości poruszania się. Wskazał, iż odwołująca powinna podczas poruszania całkowicie wyłączyć kończynę dolną lewą (nie obciążać kończyny) i korzystać z kul lub wózka inwalidzkiego. Ponadto wymaga ona wielospecjalistycznego leczenia, w tym diabetologa, chirurga. W ocenie biegłego nie można aktualnie przewidzieć, jak długo może trwać gojenie ran i czy ostatecznie ulegną one wygojeniu. Utrzymanie idealnego stanu wyrównania cukrzycy, reżim dietetyczny, wielokrotne oznaczanie glikemii, systematyczne zmiany opatrunków w warunkach Poradni Chirurgicznej wraz z usuwaniem martwiczych tkanek, okresowo stosowanie szeroko wachlarzowej antybiotykoterapii, stosowanie leków usprawniających krążenie w zakresie kończyn dolnych, systematyczna kontrola i opieka diabetologiczna, mogą przyczynić się do wygojenia sączących się owrzodzeń stopy lewej. Odnosząc się do zarzutów odwołującej biegły z zakresu chirurgii w opinii uzupełniającej podtrzymał opinię podstawową. Wskazał, iż odwołująca kwestionowała wyłącznie okres orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast ustalony przez biegłego okres wnioskodawczyni powinna wykorzystać do wielodyscyplinarnego, intensywnego leczenia (chirurg, diabetolog), w tym jak najczęstszych pobytów szpitalnych w Oddziale Chirurgicznym, celem toalety owrzodzenia stopy lewej (usuwanie tkanek martwiczych), systematycznych zmian opatrunków w Poradni Chirurgicznej (codziennie lub co najmniej co drugi dzień), leczenia specjalistycznego pod ścisłą kontrolą diabetologiczną, okresowego stosowania szeroko wachlarzowej antybiotykoterapii, stosowania leków usprawniających krążenie w zakresie kończyn dolnych. Takie postępowanie może przyczynić się do wygojenia stopy cukrzycowej. Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw, do tego, aby zakwestionować powyższe opinie biegłych sądowych i przyjął wnioski w nich zawarte za własne. Wskazywał, iż w opiniach uzupełniających biegli w sposób zupełny odnosili się do zastrzeżeń S. Ż. i kompetentnie oraz wyczerpująco wyjaśnili, dlaczego ustalony znaczny stopień niepełnosprawności powinien mieć charakter okresowy – do końca 2017r. Apelację od tego wyroku złożyła S. Ż. zaskarżając go w części tj. w zakresie okresu trwania niepełnosprawności do dnia 31.12.2017r. Domagała się jego zmiany i ustalenia, że niepełnosprawność ma charakter trwały. W tym zakresie powołała się na stan zdrowia, który uzasadnia uznanie jej za osobę niepełnosprawną na stałe. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz przeprowadził właściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy w pełni podziela i akceptuje te ustalenia, a argumentację prawną uznaje za właściwą. Kwestie związane z ustalaniem niepełnosprawności i jej stopnia, regulują przepisy ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 127 poz. 721 ze zm.) i zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Na okoliczność ustalenia, czy niepełnosprawność, która bezspornie istnieje u odwołującej, występuje w stopniu znacznym, Sąd Rejonowy dopuścił dowód z dwóch opinii biegłych lekarzy sądowych. Opinie te miały na celu ułatwienie Sądowi należytą ocenę zebranego w sprawie materiału medycznego, ale również zweryfikowanie zastrzeżeń formułowanych przez odwołującą. Jak wynika z treści obu opinii, biegli bardzo szczegółowo odnieśli się do wszystkich aspektów związanych z niepełnosprawnością wnioskodawczyni, w tym stopniem jak również okresem jej trwania. Zarzuty apelacji nie wskazywały na błędne ustalenia w tym zakresie, natomiast subiektywna ocena nie stanowi podstawy do zmiany orzeczenia. Analiza apelacji nie wskazuje na konkretne zarzuty, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie określonym przez odwołującą. Żądała ona ustalenia, że niepełnosprawność istnieje na stałe, a nie do określonego dnia tj. 31.12.2017r. Nie wskazała jednak na konkretne zarzuty, czy to naruszenia prawa procesowego lub materialnego, a jedynie ogólnie powołała się na stan zdrowia. Jak wyżej wskazano, odwołująca z racji na schorzenie diabetologiczne i generowane przez nie liczne powikłania i schorzenia, jest osobą niepełnosprawną. Niniejsze postępowanie wykazało, że niepełnosprawność ta jest znaczna. Jedocześnie postępowanie sądowe, w szczególności opinie biegłych lekarzy sądowych z zakresu schorzeń, na które cierpi apelująca, wskazali jakie winna poczynić kroki w celu utrzymania optymalnego przebiegu schorzenia. Cukrzyca jest chorobą przewlekłą i jak wskazali biegli, wnioskodawczyni winna podjąć konkretne działania w celu polepszenia komfortu życia. Ich ustalenia i konkluzje w tym zakresie zostały właściwie przedstawione i wyjaśnione. Wskazali na istnienie konkretnych powikłań i jednocześnie przedstawili sposoby ich leczenia czy też zmniejszenia dolegliwości i uciążliwości. Fakt istnienia schorzenia przewlekłego nie stanowi o trwałości niepełnoprawności. W przypadku odwołującej biegli wskazali optymalny okres, w którym może ona podjąć konkretne i systematyczne działania lecznicze i w efekcie zmniejszyć skutki powikłań cukrzycy. Okoliczności te zostały właściwie zaakcentowane i przedstawione przez biegłych. W efekcie miały wpływ na ustalenie czasu trwania niepełnosprawności przez oba zespoły biegłych. Wnioskodawczyni w toku postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym nie wskazała okoliczności, które mogłyby wskazywać na trwałość niepełnosprawności w stopniu znacznym. Jej wnioski o uzupełnienie opinii były przez Sąd Rejonowy uwzględniane, jednak nie spowodowały zmiany stanowiska biegłych. W apelacji również nie wskazała okoliczności, które dawałyby podstawy do podważenia tych ustaleń. W związku powyższym apelacja, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 kpc . mt