Sad powszechny, IV U 366/17

Sygn. akt IV U 366/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2017r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Jacek Witkowski Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Malewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017r. w S. odwołania L. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 6 kwietnia 2017 r. Nr (...) w sprawie L. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do emerytury I. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje L. Z. prawo do emerytury od dnia 01 marca 2017r. II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na rzecz ubezpieczonego L. Z. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV U 366/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 kwietnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. , działając na podstawie art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016r. poz. 887 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.), odmówił L. Z. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony do dnia 1 stycznia 1999r. nie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Do stażu pracy nie zaliczono pracy w gospodarstwie rolnym wujostwa w okresie od 21.03.1972r. do 3.10.1973r. na podstawie zeznań świadków, ponieważ brak jest dokładnych informacji na temat okoliczności pracy w gospodarstwie u wujostwa, brak dokumentów potwierdzających stopień pokrewieństwa, brak informacji, czy wnioskodawca zamieszkiwał i był zameldowany u właścicieli gospodarstwa. Od w/w decyzji odwołanie złożył L. Z. , zaskarżając ją w całości i wnosząc o zmianę poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od dnia 1 marca 2017r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 184 w zw. z art. 32 i art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych polegającą na przyjęciu, że ubezpieczony nie udowodnił 25 lat zatrudnienia do 1 stycznia 1999r. oraz przyjęciu, że przy ustalaniu prawa do emerytury nie uwzględnia się pracy w gospodarstwie rolnym przed dniem 1 stycznia 1983r. osoby zamieszkującej w niedalekim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego wuja H. Z. , w którym pracował wnioskodawca. Zwrócono również uwagę na sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż ubezpieczony nie pracował stale w gospodarstwie rolnym swojego wuja w okresie od 21 marca 1972r. do 3 października 1973r., podczas gdy w rzeczywistości ubezpieczony taką pracę wykonywał. Wskazano, że po ukończeniu 16 roku życia ubezpieczony ze względu na wzmożony nakład pracy oraz brak odpowiedniej ilości domowników mogących pracować w gospodarstwie rolnym wujostwa H. i Z. Z. , zdecydował się nie kontynuować nauki w szkole i zająć się pracą w gospodarstwie rolnym. Taki stan rzeczy utrzymywał się do 3 października 1973r. Podczas okresu pracy w gospodarstwie rolnym ubezpieczony zamieszkiwał w domu oddalonym od gospodarstwa o kilkadziesiąt metrów. Przedmiotowe gospodarstwo rolne nastawione było na produkcję zwierzęcą i roślinną, a jego powierzchnia wynosiła ponad 5 ha. Wprawdzie w gospodarstwie rolnym zamieszkiwały również dzieci właścicieli, lecz ze względu na obowiązki szkolne ich pomoc była jedynie okazjonalna. Praca wykonywana przez ubezpieczonego w w/w okresie polegała na wykonywaniu prac polowych, pomocy przy żniwach, obrządku inwentarza żywego, przyrządzaniu paszy dla zwierząt. Zdaniem wnioskodawcy do ogólnego stażu pracy powinien zostać zaliczony okres pracy w gospodarstwie rolnym wujostwa w okresie od 21.03.1972r. do 3.10.1973r., co łącznie dałoby mu 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych uzupełnionych okresem pracy w gospodarstwie rolnym. Podkreślono, że praca ubezpieczonego miała istotne znaczenie dla prowadzonego gospodarstwa. Ponadto mieszkając w odległości kilkudziesięciu metrów od gospodarstwa miał on możliwość wykonywania pracy codziennie w pełnym wymiarze czasu pracy (odwołanie k. 1-3v a.s.). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że organ rentowy nie kwestionuje faktu, iż ubezpieczony wykonywał określone prace w gospodarstwie rolnym wujostwa, jednak zważywszy na dużą liczbę osób je prowadzących, jest wysoce nieprawdopodobne, by stałe obowiązki zajmowały ubezpieczonemu aż 4 godziny dziennie (odpowiedź na odwołanie k.6-7 a.s.) Sąd ustalił i zważył, co następuje: Ubezpieczony L. Z. , ur. (...) , w dniu 9 marca 2017r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Wskazał w nim, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (wniosek k. 1-3v a.e.). Na podstawie przedłożonych dokumentów organ rentowy przyjął za udowodniony na dzień 1 stycznia 1999r. staż ubezpieczeniowy w łącznym wymiarze 24 lat, 4 miesięcy i 10 dni, w tym okresy składkowe wynoszące 24 lata i 14 dni oraz okresy nieskładkowe – 3 miesiące i 26 dni. Do pracy w szczególnych warunkach zaliczono 21 lat, 2 miesiące i 6 dni. Organ rentowy nie uwzględnił pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym wujostwa w okresie od 21.03.1972r. do 3.10.1973r. na podstawie zeznań świadków, ponieważ brak było dokładnych informacji na temat okoliczności pracy w w/w gospodarstwie rolnym, brak dokumentów potwierdzających stopień pokrewieństwa, jak również brak informacji, czy wnioskodawca zamieszkiwał i był zameldowany u właścicieli gospodarstwa. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 kwietnia 2017r. organ rentowy odmówił L. Z. prawa do emerytury, bowiem do dnia 1 stycznia 1999r. nie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych (decyzja z 06.04.2017r. k. 24 a.e.). Ubezpieczony L. Z. w okresie od dnia 21.03.1956r. do 19.09.1977r. był zameldowany na pobyt stały w miejscowości N. (zaświadczenie k. 19 a.e.). W dniu (...) ukończył 16 lat . Od dnia 2 maja 1974r. podjął swoje pierwsze zatrudnienie w Rejonowym Urzędzie Telekomunikacyjnym w S. Urzędzie Telekomunikacyjnym O. . H. Z. był stryjem ubezpieczonego L. Z. . H. Z. w latach 1972-1974 figurował w rejestrze gruntów jako władający gospodarstwem rolnym o powierzchni 5,40 ha położonym w obrębie N. , na które w 1975r. podczas regulowania własności gospodarstw rolnych akt własności gruntów rolnych otrzymali H. i Z. Z. (zaświadczenie k. 18 a.e.). Rodzice wnioskodawcy nie posiadali gospodarstwa rolnego, utrzymywali się z pracy pozarolniczej. L. Z. po ukończeniu szkoły podstawowej nie podjął dalszej nauki, lecz rozpoczął pracę w gospodarstwie rolnym stryja H. Z. . Wówczas mieszkał wraz z rodzicami w tej samej wsi w odległości około 500 m od w/w gospodarstwa rolnego. H. Z. utrzymywał się tylko z rolnictwa. Jego żona przeszła poważną operację i nie mogła wykonywać prac w gospodarstwie. W spornym okresie w przedmiotowym gospodarstwie mieszkali tylko stryj ubezpieczonego H. Z. , jego żona Z. oraz córka C. . Starsze dzieci mieszkały już poza domem i nie chciały pomagać w gospodarstwie rolnym. Córka C. uczęszczała wówczas do szkoły – wyjeżdżała z domu o godz. 7:00 i wracała bardzo późno, bo od razu po lekcjach miała praktyki. H. Z. posiadał bardzo duży inwentarz: krowy, świnie, kury, kilka owiec, gęsi, konie, a nadto uprawiał zboża, ziemniaki, truskawki. Ubezpieczony L. Z. pracował w gospodarstwie stryja codziennie w wymiarze ponad 4 godziny dziennie. Wykonywał czynności przy wszelkich pracach polowych (które nie były zmechanizowane i często odbywały się ręcznie) oraz przy obrządku inwentarza. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało ustalenia, czy ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. spełnia przesłankę 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Poza sporem pozostawało bowiem, że L. Z. osiągnął wymagany ustawą wiek w dniu 21 marca 2016r. oraz spełnił przesłankę 15–letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, jak również nie jest członkiem OFE. W zaskarżonej decyzji organ rentowy przyjął za udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w łącznym wymiarze 24 lat, 4 miesięcy i 10 dni, zatem do wymaganych przepisami 25 lat brakowało mu zaledwie 7 miesięcy i 20 dni. W tym celu L. Z. wniósł o doliczenie do w/w stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym stryja H. Z. od 21.03.1972r. do 3.10.1973r. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również - traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe - przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, aby można było zaliczyć okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia traktując je jako okresy składkowe ubezpieczony musi wykazać, iż pracował w gospodarstwie rolnym co najmniej 4 godziny dziennie. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego pozwoliła na uznanie przez Sąd, iż ubezpieczony, mając ukończone 16 lat codziennie przez ponad 4 godziny pracował w gospodarstwie rolnym stryja H. Z. położonym w miejscowości N. . Sąd obdarzył wiarygodnością zeznania złożone przez ubezpieczonego oraz świadków W. T. oraz C. B. , która jest siostrą stryjeczną wnioskodawcy, córką H. Z. . Świadkowie potwierdzili relację zaprezentowaną przez ubezpieczonego, wskazując, że po ukończeniu szkoły podstawowej pracował on w gospodarstwie rolnym stryja codziennie w wymiarze ponad 4 godzin dziennie. Przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy należało mieć również na uwadze realia pracy w gospodarstwie rolnym w spornym okresie, kiedy to wszystkie prace wykonywane były ręcznie, jak również wielkość inwentarza oraz gospodarstwa rolnego stryja ubezpieczonego. Starsze dzieci H. Z. nie mieszkały wówczas z rodzicami i nie pomagały w gospodarstwie, jego żona była obłożnie chora, zaś najmłodsza córka C. uczęszczała do szkoły, a po szkole odbywała praktyki. Niewątpliwie zatem w gospodarstwie (...) istniało zapotrzebowanie na pracę ubezpieczonego L. Z. . Co więcej rodzice ubezpieczonego sami nie posiadali gospodarstwa rolnego i utrzymywali się z pracy pozarolniczej. Po ukończeniu szkoły podstawowej wnioskodawca nie kontynuował nauki, zatem istniała realna możliwość, by prace w gospodarstwie stryja wykonywał codziennie przez ponad 4 godziny, w szczególności, że do gospodarstwa stryjka miał stosunkowo blisko – mieszkał w tej samej wsi N. w odległości około 500m. Niewątpliwie wnioskodawca z uwagi na bliskie sąsiedztwo miał możliwość dotarcia do gospodarstwa rolnego stryja, tak aby w racjonalny sposób wykonywać czynności służące prowadzeniu działalności rolniczej. W spornym okresie L. Z. nie pracował zawodowo. W ocenie Sądu okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym stryja po ukończeniu 16 roku życia, a przed podjęciem przez niego pierwszego zatrudnienia, co nastąpiło 2.05.1974r., należało w brakującym zakresie zaliczyć uzupełniająco do okresów składkowych i nieskładkowych, stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Całokształt okoliczności sprawy dał zatem podstawy do uznania, że w dniu złożenia wniosku o emeryturę ubezpieczony spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 184 w/w ustawy emerytalnej w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 14 § 2 kpc , Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał L. Z. prawo do emerytury od dnia 1 marca 2017r., tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek o emeryturę. O kosztach procesu Sąd orzekł, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art.98 § 1 i 3 kpc w zw. z art.99 kpc i § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania w danej instancji.