Sad powszechny, XIII GC 3011/16

Sygn. akt XIII GC 3011/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi‑Śródmieścia w Łodzi, XIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia S.R. Dariusz Rogala Protokolant:st. sekr. sąd. Anna Hodała po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w Ł. o zapłatę 1) oddala powództwo; 2) zasądza na rzecz (...) spółki akcyjnej z siedzibą w Ł. od Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 1.817 (jednego tysiąca siedemnastu) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XIII GC 3011/16 UZASADNIENIE W pozwie z 7 XII 2016 Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanej kwoty 6.600,06 zł wraz z odsetkami oraz zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż powódka wypłaciła odszkodowanie w wysokości 6.600,06 zł A. Ł. , która zajmowała lokal w Galerii (...) w L. , który to lokal z 13 na 14 kwietnia 2015 r. został zalany wskutek rozklejenia się papy nad częścią budynku. Następnie powódka zwróciła się do pozwanej jako ubezpieczyciela sprawcy szkody z tytułu umowy ubezpieczenia OC z roszczeniem regresowym, jednak pozwana odmówiła zapłaty (pozew, k. 2 i n.) . W odpowiedzi na pozew (...) spółka akcyjna z siedzibą w Ł. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma pozwana wskazała, że kwestionuje żądanie pozwu, tak co do zasady, jak i co do wysokości, albowiem powódka ich nie udowodniła. Pozwana zarzuciła, że załączona do pozwu wystawiona przez nią polisa, nie jest policą OC, lecz gwarancją ubezpieczeniową na zabezpieczenie roszczeń spółki (...) przeciw spółce (...) , a wystawiona była na okres od 13 IX 2012 do 30 VI 2013, zaś szkoda miała miejsce w 2015 r., wobec czego pozwana podniosła zarzut braku legitymacji procesowej biernej. Nadto pozwana zarzuciła, że powódka nie przedstawiła dowodów na odpowiedzialność za zalanie, wysokość roszczenia, zaś wątpliwości budzi powierzchnia z kosztorysu (odpowiedź na pozew, k. 44 i n.) . Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny W nocy z 13 na 14 IV 2015 zalaniu uległ lokal w Galerii (...) w L. zajmowany przez A. Ł. . W toku postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez powódkę zgromadzono dokumenty, z których wynika, że przyczyną zalania było rozklejenie się papy nad częścią budynku, co było następstwem złej obróbki przejścia dachowego, które to prace wykonywała (...) sp. z o.o. w L. na zlecenie Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w L. . Poszkodowana A. Ł. po zdarzeniu zgłosiła szkodę powódce, jako ubezpieczycielowi mienia, która uznała swoją odpowiedzialność i wypłaciła A. Ł. przysługujące jej z tytułu ubezpieczenia odszkodowanie w kwocie 6.600,06 zł. Powódka zwróciła się do pozwanej z roszczeniem regresowym o zapłatę kwoty wypłaconej poszkodowanej tytułem likwidacji szkody, lecz ta odmówiła zapłaty, nie widząc podstaw do uznania swej odpowiedzialności w sprawie (okoliczności bezsporne) . Pozwana wystawiła polisę uniwersalną (...) nr 953- (...) . Została ona wystawiona z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania kontraktu na okres do 13 IX 2012 do 30 VI 2013; gwarancja ta została wystawiona na zlecenie (...) sp. z o.o. w L. . Beneficjentem gwarancji było Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o. w L. (polisa, k. 27) . Pozwana nie zapłaciła powódce dochodzonego w sprawie roszczenia (okoliczność bezsporna) . W tej części uzasadnienia dodatkowo można wskazać, że bezskuteczne pozostało oświadczenie pozwanej z odpowiedzi na pozew, w którym zaprzeczyła wszystkim twierdzeniom pozwu za wyjątkiem wprost przyznanych (k. 45) . Nie można bowiem odpowiadając na pozew twierdzić, że się nie zgadzając z pozwem przeczy wszystkim faktom powołanym przez powoda, poza tymi, które wyraźnie się przyzna; fakty i dowody związane z konkretnymi okolicznościami, z którymi się pozwana nie zgadza, powinna ona wskazać, jeśli ma to służyć obronie jej racji, powinna się ona ustosunkować do twierdzeń strony powodowej (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z 9 lipca 2009 r. III CSK 341/08, Lex 584753). Sąd Rejonowy zważył, co następuje Powództwo, jako nieusprawiedliwione co do zasady, podlegało oddaleniu w całości. Sąd podzielił zarzut pozwanej, że nie posiada ona legitymacji procesowej biernej w niniejszej sprawie. O istnieniu czy też braku legitymacji procesowej decyduje prawo materialne związane z konkretną sytuacją będącą przedmiotem sporu między stronami. Strona ma legitymację procesową wówczas, gdy na podstawie przepisów prawa materialnego jest uprawniona do występowania w określonym procesie cywilnym w charakterze powoda lub pozwanego, to jest gdy z wiążącego strony procesu stosunku prawnego wynika zarówno uprawnienie powoda do zgłoszenia konkretnego żądania, jak również obowiązek pozwanego do jego spełnienia. Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, sąd dokonuje oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a brak legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – prowadzi do oddalenia powództwa. Z całą mocą należy zaznaczyć, że do pozwu powódka załączyła polisę OC wystawioną przez pozwaną i z tej polisy wywodzi odpowiedzialność pozwanej (k. 3) . Wręcz w replice na odpowiedź na pozew, gdy powódka już znała zarzuty procesowe pozwanej, ponownie odwołała się do załączonej do pozwu polisy wskazując, że została jej przekazana przez sprawcę szkody (k. 57) . Wskazać więc należy, że aktualnie przyjmuje się, iż art. 321 § 1 KPC , określając granice wyrokowania, wskazuje, że nie można wyrokować co do rzeczy która nie była przedmiotem żądania, czyli zasądzić czegoś innego niż strona żądała i w konsekwencji żądanie powództwa określa nie tylko jego przedmiot (kwota), lecz również jego podstawa faktyczna. Z tego względu oparcie wyroku na podstawie faktycznej niepowołanej przez powoda, w tym zasądzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieści się w granicach kwotowych powództwa, lecz z innej postawy faktycznej, jest orzeczeniem ponad żądanie w rozumieniu art. 321 KPC (vide przykładowo: teza z uzasadnienia wyroku SN z 18 marca 2005 r. II CK 556/04, OSNC 2006, z. 2, poz. 38; teza z uzasadnienia wyroku SN z 7 listopada 2007 r. II CSK 344/07, Lex 388844). Tak więc podstawą wyrokowania, a więc i podstawą legitymacji procesowej pozwanej, mogła być li tylko polisa załączona do pozwu, a znajdująca się na k. 27. Godzi się więc przypomnieć, że gwarancja ubezpieczeniowa nie jest tym samym co umowa ubezpieczenia OC; odróżnienie to wynika wyraźnie z art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, który umowy ubezpieczenia i umowy gwarancji ubezpieczeniowej wymienia jako odrębne rodzaje czynności ubezpieczeniowych. Należy więc wskazać, że do elementów przedmiotowo istotnych gwarancji należy określenie przedmiotu zobowiązania gwaranta, a więc wskazanie rezultatu, który gwarancja zabezpiecza, jak również uprawnienia, jakie z niej wynika przez podanie sumy gwarancyjnej, którą gwarant zobowiązuje się kontrahentowi zapłacić, jeżeli – z powodu niewykonania na jego rzecz określonego świadczenia przez inną osobę (dłużnika głównego) – złoży on gwarantowi żądanie zapłaty o określonej treści i w określonej formie oraz ewentualnie spełni inne formalne warunki zapłaty wskazane w umowie. Innymi słowy, treść tej umowy sprowadza się do zagwarantowania wypłaty przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz beneficjenta (gwarantariusza) określonego świadczenia pieniężnego na wypadek zajścia określonego w gwarancji zdarzenia (wyrok SN z 16 XII 2009 r., I CSK 281/09, OSNC 2010 nr 6, poz. 92). Z załączonego dokumentu gwarancji wynika zaś jednoznacznie, że pozwana, na zlecenie spółki (...) , udzieliła gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania kontraktu, której beneficjentem jest spółka (...) . Na tej podstawie z gwarancji tej zaspokoić się może więc jedynie tylko beneficjent gwarancji – spółka (...) (albo podmioty które weszły w jej miejsce). Natomiast powódka nie wywodzi swoich roszczeń od spółki (...) , lecz od A. Ł. (na rzecz której wypłaciła odszkodowanie jako jej ubezpieczyciel); atoli A. Ł. nie jest beneficjentem przedmiotowej gwarancji, wobec czego nie może z niej realizować uprawnień. Albowiem gwarant z gwarancji ubezpieczeniowej jest legitymowany biernie tylko w sprawie z powództwa beneficjenta gwarancji, wzgl. podmiotu, który wszedł w prawa beneficjenta gwarancji; taki gwarant z gwarancji ubezpieczeniowej nie posiada legitymacji procesowej biernej w sprawie z powództwa ubezpieczyciela, na którego przeszła w trybie art. 828 § 1 zd. I KC wierzytelność innego podmiotu niż beneficjent gwarancji wobec dłużnika zlecającego udzielenie gwarancji ubezpieczeniowej . Wniosek ten petryfikują również cechy gwarancji ubezpieczeniowej – choćby jej formalny charakter, sprzeciwiający się ekstensywnemu interpretowaniu zapisów dokumentu gwarancji. W konsekwencji powódka występując z roszczeniem regresowym o zapłatę kwoty wypłaconej tytułem likwidacji szkody nie wykazała, aby pozwana odpowiadała wobec A. Ł. za sprawcę szkody – co było niezbędne dla stwierdzenia posiadania przez (...) spółkę akcyjną z siedzibą w Ł. legitymacji procesowej biernej. Bowiem zgodnie z art. 828 § 1 KC jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. W tym przypadku osobą trzecią odpowiedzialną za szkodę jest (...) Sp. z o.o. z siedzibą w L. . Powódka, wypłaciwszy odszkodowanie A. Ł. , nabyła potencjalną wierzytelność tejże A. Ł. wobec spółki (...) ; lecz – co należy powtórzyć – gwarancja ubezpieczeniowa na zlecenie spółki (...) została wystawiona przez pozwaną, lecz jej beneficjentem nie była A. Ł. , lecz spółka (...) (od której to spółki powódka nie wywodzi swojej wierzytelności). Niezależnie od powyższego gwarancja ubezpieczeniowa została wystawiona na okres do 30 VI 2013 , zaś – jak wynika z pozwu – szkoda miała miejsce w IV 2015 i również z tego względu pozwana nie posiada legitymacji w sprawie. Gwarancja jest bowiem wystawiana na określony okres czasu i po nim wygasa. Jak zaś już wskazano, brak legitymacji procesowej uzasadnia oddalenie powództwa (por. teza I.3 do art. 65 [w:] K. Piasecki {red.}, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz , t. 1, wyd. 5, Warszawa 2010, Nb. 3, Legalis ). Jest to wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie, których badanie jest zbędne; dowody na pozostałe okoliczności podnoszone przez powódkę podlegały więc pominięciu. Już powyższe zważenie, z uwagi na materialną akcesoryjność wierzytelności o odsetki względem należności głównej (por. art. 481 § 1 KC ), jest wystarczające również do oddalenia powództwa w zakresie żądania odsetek od roszczenia głównego ( accessorium sequitur principale ). Mając na uwadze powyższe – na podstawie przywołanych przepisów – należało orzec jak w pkt. 1 sentencji i oddalić powództwo w całości. O kosztach procesu sąd – na podstawie art. 98 § 1 KPC – orzekł z zastosowaniem zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Znajduje to uzasadnienie w fakcie, że powództwo-żądanie powódki zostało oddalone, zgodnie z wnioskiem pozwanej. To więc powódka uległa w sprawie w zakresie swojego żądania i to ją winny ostatecznie obciążać koszty procesu, w tym koszty strony pozwanej. Na koszty procesu pozwanej składały się tylko koszty zastępstwa procesowego w postaci wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat czynności adwokackie {Dz.U. 2015 r., poz. 1800, ze zm.}) i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym (k. 47 i 48) . Mając na uwadze powyższe – na podstawie art. 108 § 1 zd. I oraz art. 109 § 2 KPC w zw. z przywołanymi przepisami – sąd, w pkt. 2 sentencji wyroku, postanowił zasądzić na rzecz pozwanej od powódki sumę powyższych pozycji, tj. kwotę 1.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. ZARZĄDZENIE (...)