Sad powszechny, III RC 767/16

Sygn. akt III RC 767/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2017 r. Sąd Rejonowy w Toruniu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący SSR Kamilla Piórkowska Ławnicy Protokolant st.sekr.sądowy Monika Kalinowska Po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. w. T. sprawy z powództwa: J. K. przeciwko: K. K. o: alimenty

1. oddala powództwo;
2. znosi między stronami koszty procesu. Sygn. akt III RC 767/16 UZASADNIENIE J. K. wniósł do tutejszego Sądu pozew, w którym domagał się zasądzenia od pozwanego K. K. na swoją rzecz kwot po (...) zł miesięcznie tytułem alimentów płatnych z góry do dnia 5 każdego miesiąca wraz z odsetkami w razie zwłoki; oraz o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty po (...) zł miesięcznie tytułem zaległych alimentów za okres od stycznia 2013 r. do września 2015 r., a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Powód J. K. kilkukrotnie zmieniał żądanie pozwu, aż ostatecznie sprecyzował je wnosząc o: zasądzenie od pozwanego zaległych alimentów za okres od stycznia 2013 r. do września 2016 r. w kwocie (...) zł (45 razy po (...) zł) oraz alimentów bieżących w kwocie (...) zł miesięcznie liczonych od października 2016 r. do lipca 2017 r. (k. 158). W uzasadnieniu wytoczonego powództwa J. K. wskazał, że jest ojcem K. K. . Od sierpnia 2015 r. utrzymuje się z zasiłków otrzymywanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (...) w L. . W okresie od sierpnia 2015 r. do września 2016 r. otrzymał pomoc na kwotę (...) . Powód wskazał ponadto, że od października 2011 r. leczy się z powodu depresji oraz stanów lękowych zdiagnozowanych jeszcze podczas pobytu (...) Ma za sobą próby samobójcze i pobyty w szpitalu. W związku z tym cały czas pozostaje pod opieką lekarzy psychiatrów i leczony jest farmakologicznie. Powód podniósł, że mieszka sam i musi ponosić koszty związane z utrzymaniem mieszkania (podatek, czynsz, opłaty za media), a otrzymywane przez niego środki nie wystarczają na ich pokrycie. Powód wskazywał także na silny konflikt istniejący między stronami. Pozwany – K. K. , mieszkający obecnie w (...) udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w niniejszej sprawie swojej matce – B. K. . W dniu 8 maja 2017 r. strona pozwana wniosła odpowiedź na pozew, w którym zgłosiła zarzut niewłaściwości Sądu Rejonowego w. T. a z ostrożności procesowej domagała się oddalenia powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych (k.82). W uzasadnieniu wskazano, że pomiędzy stronami toczyła się także sprawa o alimenty przed Sądem Rejonowym (...) w (...) pod sygnaturą akt (...) Dodano, że powód był wielokrotnie skazywany w sprawach karnych, w których pokrzywdzonymi byli pozwany i jego matka. Sąd ustalił, co następuje: J. K. urodził się (...) , a K. K. (...) r. K. K. jest synem J. K. . Okoliczności bezsporne. K. K. od 2006 r. przebywa (...) Początkowo mieszkał tam razem z ojcem, jednak w styczniu 2013 r. J. K. wrócił do Polski. Okoliczności bezsporne. J. K. z zawodu jest dziennikarzem, posiada wykształcenie średnie. Okoliczności bezsporne. J. K. dwukrotnie podejmował próby samobójcze: w (...) oraz (...) . Stwierdzono u niego zaburzenia depresyjne z lękowymi natręctwami myślowymi, wzmożonym niepokojem, pobudliwością, drażliwością, podwyższonym poziomem biernej agresji (kierowanej głównie na zewnętrz), nieufnością do ludzi, podejrzliwością oraz tendecją do wycofywania się z kontaktów społecznych. Od 2012 r. J. K. leczy się psychiatrycznie. Od kwietnia 2017 r. nastąpiło ponowne pogorszenie jego stanu zdrowia. Wówczas podjął kolejną próbę samobójczą i trafił do szpitala. Przy wypisie otrzymał skierowanie do szpitala psychiatrycznego. Dowód: wynik badania psychologicznego na zlecenie lekarza psychiatry z dnia 1 czerwca 2016 r., k. 18; karta informacyjna leczenia psychiatrycznego, k. 176; skierowanie do szpitala psychiatrycznego, k.
3. Decyzją Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 24 listopada 2015 r. J. K. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim. W odniesieniu do kwestii zatrudnienia wskazano, że po jego stronie występuje istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy. Decyzja ta utraciła ważność w dniu 30 listopada 2016 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. w dniu 16 grudnia 2016 r. wydał decyzję, w której wskazał, że J. K. jest niepełnosprawny w stopniu lekkim i może podjąć pracę w warunkach dostosowanych do możliwości psychofizycznych na otwartym rynku pracy. Dowód: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, k.
4. k.
5. Od dnia 7 listopada 2016 r. J. K. jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy dla Miasta T. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W okresie od grudnia 2016 r. do maja 2017 r. Urząd Pracy dysponował 865 ofertami pracy dla osób bez kwalifikacji ze średnim wynagrodzeniem (...) zł brutto. Urząd nie posiadał ofert pracy w zawodzie dziennikarza. Na dzień 23 lutego 2017 r. J. K. miał wyznaczony przez doradcę klienta termin stawiennictwa w celu przygotowania Indywidualnego Planu Działania. J. K. wyraził zgodę na ten termin, jednak nie stawił się na spotkanie i nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa. W związku z tym orzeczono wobec niego utratę na okres 120 dni statusu osoby bezrobotnej. Od 23 czerwca 2017 r. J. K. odzyskał ten status. Dowód: pismo z Powiatowego Urzędu Pracy dla Miasta T. , k. 115; zeznania J. K. , k. 188v. J. K. otrzymuje od Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w kwocie 75 zł miesięcznie oraz zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności w wysokości (...) zł miesięcznie. J. K. otrzymuje również dodatek mieszkaniowy w kwocie 181 zł miesięcznie oraz dodatek do energii elektrycznej w wysokości 11 zł miesięcznie. Dowód: zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, k. 99; zeznania J. K. , k. 188 v. Aktem notarialnym z dnia 2 sierpnia 2016 r. (Rep. nr (...) ) J. K. sprzedał nieruchomość w postaci lokalu mieszkalnego położonego w L. za kwotę (...) zł. Aktem notarialnym z dnia 4 sierpnia 2016 r. J. K. (Rep. Nr (...) ) kupi nieruchomość w postaci lokalu mieszkalnego położonego w T. za kwotę (...) zł. Dowód: akt notarialny nr 2229/2016, k. 150-151; akt notarialny nr 1555/2016, k. 152-
6. W związku z tym, że J. K. od 2015 r. korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, w związku z przeprowadzką do T. i sprzedażą mieszkania, złożył do tej instytucji oświadczenie, z którego wynikało, że kwotę (...) zł, stanowiącą różnicę w cenie obu mieszkań, spożytkował na bieżące potrzeby w postaci: koszty wyposażenia mieszkania w T. – (...) zł, koszty przeprowadzki L. - T. – ok. (...) zł, zakupy wyposażenia mieszkania – ok. (...) zł, spłata zadłużenia we Wspólnocie Mieszkaniowej – ok. (...) zł, podatek do zapłacenia – ok. (...) zł, pozostałe wydatki – ok. 7.000 zł. Dowód: oświadczenie, k.
7. J. K. posiada liczne długi, m.in. we Wspólnocie Mieszkaniowej G. 170-220 w T. , (...) S.A. z siedzibą w G. , Grupie (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. , (...) S.A. z siedzibą w G. . Przeciwko J. K. toczą się także postępowania egzekucyjne. Dowód: zaświadczenie ze Wspólnoty Mieszkaniowej G. 170-220 w T. , k. 161; rachunek z (...) S.A. z siedzibą w G. , k. 162; zawiadomienie o rozpoczęciu procedury przedsądowej, k. 163; rozwiązanie umowy z (...) S.A. z siedzibą w G. , k. 164; zajęcie wierzytelności, k. 456; wezwanie do zapłaty należności, k. 112-
8. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy (...) w sprawie o sygnaturze (...) J. K. został skazany za czyn z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 12 kk polegający na tym, że w okresie od 31 października 2012 roku do 15 stycznia 2013 roku w L. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, 4-krotnie w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przywłaszczył sobie powierzone mu tytułem alimentów dla syna K. K. pieniądze w łącznej kwocie (...) zł. W wyroku tym (pkt II) orzeczono m.in. środek karny w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody w całości poprzez zapłat na rzecz pokrzywdzonego K. K. kwoty (...) zł. J. K. nie wykonał tego środka i w związku z tym toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Dowód: wyrok w sprawie (...) k. 36; wezwanie do zapłaty należności, k.
9. K. K. mieszka na stałe w A. w N. . Pracuje w firmie handlowej w dziale marketingu. Dowód: zeznania B. K. , k. 126v. Sąd zważył, co następuje: Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, zeznań świadków oraz okoliczności bezspornych. Zdaniem Sądu okoliczności, na które wskazywał świadek M. G. są irrelewantne dla niniejszej sprawy. W odniesieniu do zeznań B. K. , Sąd uznał je za wiarygodne i przydatne jedynie w zakresie, w jakim wskazywała ona na podjęcie pracy w A. przez K. K. . W pozostałej części, w ocenie Sądu zeznania te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd uznał za wiarygodne zeznania strony powodowej J. K. . Zdaniem Sądu powód wskazywał na swój rzeczywisty stan majątkowy i zdrowotny. Przy ustalaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie Sąd nie skorzystał z dowodu w postaci akt sprawy (...) toczącej się przed Sądem Rejonowym L. w L. z powództwa J. K. przeciwko K. K. . W przedmiotowej sprawie doszło do cofnięcia pozwu przez stronę powodową, jednak miało to miejsce na pierwszej rozprawie, bez zrzeczenia się roszczenia. Zgodnie z treścią art. 128 kro obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za wyjątkiem świadczeń alimentacyjnych rodziców na rzecz dzieci, które nie są jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku ( art. 133 § 2 kro ). Ustawa nie definiuje pojęcia niedostatku. W związku z tym uczynił to Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu z dnia 16 grudnia 1987 r. (sygn. akt III CZP 91/86). Wskazano w niej, że: „za znajdujące się niedostatku należy uważać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają własnych środków w postaci wynagrodzenia za pracę, emerytury czy renty ani też dochodów z własnego majątku”. W doktrynie wskazuje się ponadto, że stan niedostatku zachodzi wtedy, gdy uprawniony nie ma żadnych albo wystarczających możliwości zarobkowych i majątkowych, a w rezultacie nie ma w ogóle lub nie ma dostatecznych środków do życia. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2012 r. (sygn. akt VI Aca 807/11) wskazano, że nie znajduje się w niedostatku ten, kto jest zdolny do pracy, a jednak nie chce pracować. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 16 grudnia 2016 r. (k.44) wynika, że powód może podjąć pracę na otwartym rynku pracy w warunkach dostosowanych do jego możliwości psychofizycznych. Podkreślenia wymaga zatem to, że strona powodowa nie została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Z kolei, z zaświadczenia przesłanego do Sądu z Powiatowego Urzędu Pracy dla Miasta T. z dnia 15 maja 2017 r. (k.115) wynika, że urząd ten dysponuje ofertami pracy dla takich osób jak powód. Ponadto, J. K. miał wyznaczony termin na przygotowanie Indywidualnego Planu Działania w kwestii zatrudnienia, jednak pomimo pierwotnej chęci, nie stawił się na niego i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności przemawiają za twierdzeniem, że powód uchyla się od podjęcia pracy. Posiadając wykształcenie średnie, doświadczenie w zawodzie dziennikarza, a także wykonywanie pracy fizycznej w Anglii, powód ma możliwość podjęcia zatrudnienia. Z własnej woli nie czyni jednak tego. Zdaniem Sądu należy odwołać się także do faktu, że w dniu 2 sierpnia 2016 r. powód sprzedał nieruchomość w postaci lokalu mieszkalnego, który znajdował się w L. za kwotę (...) zł. Następnie zakupił nieruchomość w T. za kwotę (...) z zł. Wobec tego, po dokonaniu tych transakcji, strona powodowa dysponowała kwotą (...) zł. Wprawdzie z oświadczenia złożonego przez J. K. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. wynika, w jaki sposób powód spożytkował tę kwotę, to zasadność tych wydatków nie może ujść uwadze Sądu przy ustalaniu, czy znajduje się w on niedostatku. Strona powodowa wskazała, że łącznie koszty związane z przeprowadzką i wyposażeniem mieszkania w T. wyniosły (...) zł, czyli ponad połowę posiadanej przez niego kwoty. Powód określił, że na żywność wydał (...) zł. W ocenie Sądu wydatkowanie kwoty (...) zł na zakup mebli (czy ich transport z L. do T. ) świadczy o tym, że osoba, która dokonuje tych wydatków nie znajduje się w niedostatku. Niegospodarność, jaka niewątpliwie wystąpiła po stronie powodowej, nie może uzasadniać powstania obowiązku alimentacyjnego względem niego. Powód, wiedząc, że jego sytuacja zawodowa i majątkowa jest trudna, winien czynić oszczędności i minimalizować koszty. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, powód nie znajduje się w niedostatku w rozumieniu art. 133 § 2 kro , bowiem posiada zdolność do podjęcia pracy, których jednak z własnej woli nie wykorzystuje. Ponadto środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania wydatkował nierozważnie, co również dowodzi temu, że nawet subiektywnie powód nie czuł, iż znajduje się w niedostatku. Gdyby bowiem tak było, czyniłby oszczędności. Niewątpliwie jednak powód znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu sytuacja ta spowodowana została wyłącznie zachowaniem powoda. Wobec ustalenia przez Sąd, że powód nie znajduje się w niedostatku, powództwo podlegało oddaleniu. Na marginesie należy także wskazać na to, że strona powodowa pozostaje dłużnikiem względem pozwanego. Wskazać trzeba, że powód został skazany wyrokiem sądu karnego za przywłaszczenie sobie w okresie od 31 października 2012 r. do dnia 15 stycznia 2013 r. kwoty (...) zł, które stanowiły alimenty dla strony pozwanej. W związku z tym, zdaniem Sądu uwzględnieniu powództwa stanęłaby także na przeszkodzie zasada współżycia społecznego, a mianowicie zasada słuszności i sprawiedliwości. Nadmienić również trzeba, że stosownie do treści art. 6 kc , powód nie wykazał możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na nim. Kwestia ta jest jednak o tyle marginalna, że do oceny tych możliwości Sąd przystępuje dopiero wówczas, gdy ustali, że uprawniony znajduje się w niedostatku. W punkcie II wyroku Sąd zniósł między stronami koszty procesu na podstawie art. 100 kpc . Tutejszy Sąd podziela stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym o zastosowaniu zasady wzajemnego zniesienia kosztów procesu decyduje kryterium własnościowego rozłożenia obowiązku ponoszenia tych kosztów, nie jest natomiast bezwzględnie wymagane dokładne wyliczenie stosunku wygranej do przegranej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 czerwca 1974 r., II CZ 104/74; z dnia 10 lutego 1985 r., II CZ 21/85; z dnia 17 czerwca 2011 r., II PZ 10/11). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że pozwany ustanowił swoim pełnomocnikiem matkę – B. K. . Pismem z dnia 8 maja 2017 r. (k.82) pełnomocnik ten zgłosił zarzut niewłaściwości Sądu Rejonowego w Toruniu wskazując, że sądem właściwym, ze względu na miejsce zameldowania pozwanego jest Sąd Rejonowy w. L. Zarzut ten jest niezasadny ze względu na brzmienie art. 32 kpc , który stanowi, że powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. B. K. była zawiadamiana o terminach rozprawy (k. 92, k. 166). Pełnomocnik wniosła o przyznanie jej zwrotu kosztów dojazdu i noclegu w kwotach: 456 zł (k.128) oraz 430 zł (k.190). W ocenie Sądu wnioski te nie zasługiwały na uwzględnienie. Pełnomocnik pozwanego była jedynie zawiadamiana o terminach rozprawy, bez obowiązku stawiennictwa. W związku z tym pełnomocnik pozwanego miała prawo, a nie obowiązek uczestnictwa w rozprawie. W ocenie Sądu zasądzenie kwoty 886 zł od powoda na rzecz pełnomocnika pozwanego pozostawałoby w sprzeczności z zasadą słuszności. Zdaniem Sądu powód w żadnym razie nie jest obowiązany do pokrywania kosztów noclegu pełnomocnika w hotelu w centrum miasta. To samo dotyczy kosztów przejazdu, skoro pełnomocnik nie była wzywana, a jedynie zawiadamiana o terminach rozprawy. Ponadto mogła złożyć wniosek o przesłuchanie jej w drodze pomocy sądowej przez Sąd Rejonowy w L. Z tych względów orzeczono jak na wstępie.