WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący SSO Ewa Taberska ( spr.) Protokolant prot. sąd. M. W. po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. sprawy P. P. obwinionego z art. 92a kw z powodu apelacji wniesionej przez obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Obornikach z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt II W 302/16
- Zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia P. P. od popełniania czynu z art. 92a kw.
- Kosztami procesu za obie instancje obciąża Skarb Państwa. E. T. UZASADNIENIE P. P. został obwiniony o to, że: w dniu 19 kwietnia 2016 roku o godzinie 09:05 w miejscowości U. na drodze (...) kierując samochodem marki V. (...) o nr rej. (...) przekroczył dopuszczalną prędkość o 32 km/h jadąc z prędkością 82 km/h w miejscu, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h, tj. o wykroczenie z art. 92a k.w. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy w Obornikach (sygn. akt II W 302/16): - obwinionego P. P. uznał za winnego tego, że w dniu 19 kwietnia 2016 roku o godzinie 09:05 w miejscowości U. na drodze (...) kierując samochodem marki V. (...) o nr rej. (...) przekroczył dopuszczalną prędkość o 5 km/h jadąc z prędkością 55 km/h w miejscu, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h, tj. popełnienia wykroczenia z art. 92a k.w. i za wykroczenie to na podstawie art. 92a kw wymierzył karę 200 złotych grzywny; - na mocy art. 118 § 1 i 4 k.p.w. , § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 10.10.2001 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia oraz art. 1 i art. 3 ust. 1 w zw. z art. 21 pkt. 2 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych obciążył obwinionego zryczałtowanymi wydatkami postępowania w kwocie 100 złotych oraz wymierzył mu opłatę w wysokości 30 złotych (k. 52). Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez obwinionego, który zarzucił rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz niewspółmierność wymierzonej kary (k. 55). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obwinionego zasługuje na uwzględnienie, skutkując uniewinnieniem P. P. od przypisanego mu wykroczenia. Należy podkreślić, że z zasady prawdy materialnej, obowiązującej w postępowaniu w sprawach o wykroczenia ( art. 2 § 2 k.p.k. w związku z art. 8 k.p.w. ), wynika wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na zgodnych z prawda ustaleniach faktycznych tzn. ustaleniach udowodnionych. Obowiązkiem organów procesowych jest zatem ustalenie faktów istotnych dla orzeczenia, i to z taką dokładnością, które pozwala na trafne zastosowania przepisów kodeksu wykroczeń . Przypisanie winy i sprawstwa, co do zarzucanego wykroczenia powinno nastąpić zatem dopiero po ustaleniu ponad wszelką wątpliwość jego znamion podmiotowych i przedmiotowych. Z tych względów wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność podsądnego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono mu, że jest winny popełnienia zarzuconego mu wykroczenia. W tym ostatnim wypadku wystarczy zatem, że twierdzenia podsądnego, negującego tezy oskarżyciela publicznego, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść również i w takiej sytuacji, gdy wykazywana przez obwinionego teza jest wprawdzie nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano mu udowodnić sprawstwa i winy ( zob. postanowienie SN z 18 grudnia 2008 r., V KK 267/08, Biul. PK 2009, nr 2, poz. 66; tak też: wyrok SN z 28 marca 2008 r., III KK 484/07, LEX nr 370249; podobnie: wyrok SN z 21 listopada 2007 r., V KK 186/07, OSNK 2007, nr 1, poz. 2669, A. Gaberle, Dowody w sądowym postępowaniu karnym. Warszawa 2007 ). Udowodnienie wymaga spełnienia dwóch warunków: 1) obiektywnego, według którego dowody zebrane w sprawie mają taką siłę przekonywania, że eliminują wszelkie racjonalne wątpliwości, tak iż każdy normalnie oceniający człowiek uzna fakt za udowodniony; 2) subiektywnego, według którego zebrane dowody wywołują u organu oceniającego całkowitą pewność, że żadna inna ewentualność nie zachodzi. W przeciwnym razie, dany fakt nie jest udowodniony (zob. M. Cieślak , Zagadnienia dowodowe w procesie karnym, t. I, Warszawa 1955, s. 115-120; wyr. SA w Gdańsku z 30.12.2010 r., II AKa 280/10, POSAG 2011, Nr 2, poz. 134-162; wyr. SA w Katowicach z 13.6.2013 r., II AKa 156/13, Legalis). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją W świetle realiów dowodowych przedmiotowej sprawy, nie sposób ponad wszelką wątpliwość rozstrzygnąć, czy obwiniony popełnił zarzucane mu wykroczenie. Szczegółowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i rozumowania Sądu Rejonowego zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazuje nadto, że sprawie występują istotne wątpliwości, które powinien, a nie powziął Sąd I instancji. Zdaniem Sądu Okręgowego, ocena materiału dowodowego, która legła u podstaw ukarania obwinionego, wykracza poza granice sądowej swobody oceny materiału dowodowego. Zasadnicze zastrzeżenia wzbudza ocena relacji procesowych obwinionego i świadka A. Z. . P. P. został obwiniony o to, że kierując samochodem marki V. (...) o nr rej. (...) przekroczył dopuszczalną prędkość o 32 km/h jadąc z prędkością 82 km/h w miejscu, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. Obwiniony nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, jednak w składanych na rozprawie wyjaśnieniach podał, iż w miejscu kontroli przekroczył prędkość poruszając się z prędkością 55 km/h w miejscu, gdzie obowiązuję ograniczenie prędkości do 50 km/h. Sąd Rejonowy uznał tę część wyjaśnień obwinionego za wiarygodną, czyniąc w oparciu o te wyjaśnienia ustalenia faktyczne niniejszej sprawy poprzez przyjęcie, iż P. P. kierując samochodem marki V. (...) o nr rej. (...) przekroczył dopuszczalną prędkość o 5 km/h jadąc z prędkością 55 km/h w miejscu, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. W ocenie Sądu Odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowody nie pozwala na poczynienie tego rodzaju stanowczych ustaleń. Po pierwsze, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, funkcjonariusz policji A. Z. dokonujący pomiaru prędkości pojazdu kierowanego przez obwinionego, w postępowaniu sądowym nie potrafił w sposób szczegółowy przedstawić przebiegu zdarzenia, w szczególności świadek nie pamiętał, o ile została przekroczona dopuszczalna prędkość pojazdu kierowanego przez obwinionego. Jednocześnie świadek ten podtrzymał odczytane mu zeznania złożone w postępowaniu wyjaśniającym, z których wynikało, iż obwiniony przekroczył dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o 32 km/h. Sąd Rejonowy uznał tę część zeznań świadka za zbyt ogólnikową i mało szczegółową, dając wiarę świadkowi jedynie w zakresie faktu zatrzymania obwinionego do kontroli drogowej z uwagi na przekroczenie prędkości. Zauważyć również należy, iż na szkicu poglądowym miejsca wykonania pomiaru prędkości wykonanym przez Komendę Powiatową Policji w O. , miejsce postoju radiowozu oznaczono jedynie jako „prawdopodobne”. Nie sposób zatem ustalić, czy w niniejszej sprawie pomiar prędkości został dokonany zgodnie z warunkami określonym w instrukcji obsługi urządzenia radarowego I. –
- Tym samym załączony do akt sprawy szkic miejsca zdarzenia nie mógł stać się postawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Ostatecznie zatem Sąd Okręgowy uznał, iż w toku postępowania nie zabezpieczono miarodajnych dowodów wskazujących jednoznacznie na to, że podsądny w inkryminowanym okresie jechał z prędkością 55 km/h, wypełniając tym samym znamiona wykroczenia z art. 92 a k.w. Podsądny w składanych oświadczeniach dowodowych wskazywał wprawdzie na taką prędkość, lecz brak było wiarygodnego materiału dowodowego pozwalającego na zweryfikowanie tych twierdzeń. Ustalenia Sądu I instancji co do prędkości samochodu obwinionego nie mogą być zatem uznane za prawidłowe. Sąd Rejonowy błędnie ustalił prędkość pojazdu obwinionego, opierając się tylko i wyłącznie na wyjaśnieniach obwinionego P. P. . Obwinionemu postawiono zarzut przekroczenia prędkości o 32 km/h jadąc z prędkością 82 km/h w miejscu, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. Wskazanie przez obwinionego, że dopuszczalną prędkość przekroczył jedynie o 5 km/h mogło stanowić jego linię obrony, w celu uzyskania korzystniejszego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Odwoławczego tego rodzaju oświadczenie obwinionego nie może stanowić podstawy dokonania ustaleń faktycznych w niniejszej sprawy w świetle braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających wersję podaną przez obwinionego. Wprawdzie świadek M. P. zeznała, że obwiniony poruszał się z prędkością 55 km/h, jednak słusznie Sąd Rejonowy nie dał tym zeznaniom wiary, gdyż miały one jedynie uwiarygodnić wersję podaną przez obwinionego. Z kolei świadek A. Z. wprawdzie w postępowaniu wyjaśniającym wskazał, iż obwiniony przekroczył dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o 32 km/h, jednak w postępowaniu przed Sądem Rejonowym okoliczności zdarzenia nie pamiętał. Mając na uwadze powyższe Sad Okręgowy uznał, iż brak jest możliwości przypisania obwinionemu P. P. sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92a kw. Zebrane w sprawie dowody nie eliminują wątpliwości co do rzeczywistej prędkości, z jaką poruszał się obwiniony w chwili kontroli drogowej, bowiem odnieść można wrażenie, iż Sąd Rejonowy przyjął w wyroku prędkość podawaną przez obwinionego tylko dlatego, iż żaden z innych dowodów przeprowadzonych przez Sąd nie wskazywał, iż obwiniony poruszał się z prędkością wskazaną we wniosku o ukaranie. Nie ma zatem pewności, że żadna z innych ewentualności w niniejszej sprawie nie zachodzi i że obwiniony w rzeczywistości poruszał się z inną prędkością, niż ostatecznie przyjęta przez Sąd I instancji. Zdaniem Sądu Okręgowego, okoliczność dotycząca prędkości pojazdu obwinionego nie może zatem zostać uznana za udowodnioną. Reasumując, Sąd Odwoławczy, po dokonaniu kontroli instancyjnej podzielił trafnie podniesione zastrzeżenia obwinionego P. P. , przyznając rację zgłoszonym zarzutom i uznał, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie doprowadziło do uzyskania jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy obwiniony w istocie dopuścił się wykroczenia z art. 92a k.w. W tym stanie rzeczy zachodzą ewidentne wątpliwości, których na gruncie zasad wiedzy i doświadczenia życiowego nie sposób rozstrzygnąć inaczej niż w oparciu o dyrektywę art. 5 § 2 k.p.k. W takiej sytuacji należało rozstrzygnąć występujące w sprawie wątpliwości na korzyść obwinionego, zmienić zaskarżony wyrok i uniewinnić obwinionego P. P. od zarzucanego mu wykroczenia z art. 92a k.w. Co prawda nie można w pełni wykluczyć, pomimo wszelkich podniesionych powyżej zastrzeżeń, iż obwiniony istotnie dopuścił się tego czynu. Jednakże jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy, obowiązujący kodeks postępowania karnego nie daje podstaw do alternatywnych ustaleń w zakresie przypisanego w wyroku przestępstwa (wykroczenia), zaś ciążący na sądzie obowiązek czynienia ustaleń zgodnych z prawdą oraz obowiązująca w prawie zasada domniemania niewinności wymagają zawsze pewności stwierdzeń co do winy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 1995 r., I KZP 1/95, OSNKW 1995, z. 5 - 6, poz. 37 ). Sprawstwo czynu winno być dla sądu meriti bezsporne, a nie prawdopodobne, nawet gdy stopień tego prawdopodobieństwa jest duży ( tak. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r., II KK 303/08, LEX nr 507941 ). W niniejszej sprawie, przy tak ustalonym stanie faktycznym oraz w świetle wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, Sąd Okręgowy nie ma takiej pewności co do sprawstwa obwinionego. Na podstawie art. 118 § 2 k.p.w. kosztami procesu za obie instancje Sąd Okręgowy obciążył Skarb Państwa. E. T.