Sad powszechny, XIII GC 708/14

Sygn. akt XIII GC 708/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2016 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi‑Śródmieścia w Łodzi, XIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia S.R. Dariusz Rogala Protokolant:sekretarz sądowy Anna Hodała po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa „ (...) spółka jawna” z siedzibą w Ł. przeciwko (...) z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 8 144,54 złotych 1) oddala powództwo 2) zasądza od „ (...) spółki jawnej” z siedzibą w Ł. na rzecz (...) z siedzibą w W. 1.217 (jednego tysiąca dwustu siedemnastu) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XIII GC 708/14 UZASADNIENIE Pozwem oddanym w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego 22 X 2013 „ (...) spółka jawna” z siedzibą w Ł. wniosła o zasądzenie od pozwanej kwoty 8.144,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa oraz zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma powódka wskazała, że sprzedała pozwanej towar za kwotę 7.562,73 zł, a w niniejszej sprawie dochodzi także skapitalizowanych odsetek (pozew, k. 2 i n.) . W sprzeciwie od wydanego w sprawie w postępowaniu upominawczym NZ, zaskarżając to orzeczenie w całości, (...) z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma pozwana zarzuciła, że powództwo nie jest udowodnione ani co do zasady ani co do wysokości. Pozwana nie była stroną umowy sprzedaży z powódką ani stroną innej umowy. Pozwana także zarzuciła, że powódka nie udowodniła doręczenia pozwanej faktury (pozwana jednocześnie zaprzeczyła, aby ją zaksięgowała) i wezwania do zapłaty (sprzeciw od NZ, k. 25 i n.) . W odpowiedzi na sprzeciw od NZ powódka zaznaczyła, że roszczenie dochodzone w sprawie zostało przez pozwaną uznane poprzez skierowanie do powódki prośby o korektę faktury oraz zapewnienia, że zostanie ona zapłacona; faktura została więc pozwanej również doręczona. Pozwana przed niniejszą sprawą nie kwestionowała zawarcia umowy z powódką (pismo procesowe, k. 31 i n.) . W replice na powyższe pismo pozwana ponowiła zarzut, że nie zawierała umowy z powódką oraz zarzuciła, że przedmiotowe oświetlenie stanowiło własność E. M. i to ona mogła być stroną umowy z powódką (to do niej powódka najpierw wysłała sporną fakturę); jednocześnie przygotowywała ona na zlecenie pozwanej projekt domu pokazowego i w ramach tej umowy lampy pozostawały własnością E. M. . Pozwana zaś nie przejęła długu E. M. ; M. T. nie była umocowana do reprezentacji pozwanej, a nadto umowa o przejęcie długu i zgoda wierzyciela winny być zawarte na piśmie (pismo procesowe, k. 51 i n.) . Wreszcie powódka wskazała, że zachowanie pozwanej może być potraktowane jako uznanie długu (pismo procesowe, k. 97-98) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny 6 IV 2010 E. M. [dalej: (...) ] zawarła z pozwaną umowę, na mocy której zobowiązała się m.in. do przygotowania projektu wnętrza domu pokazowego. W § 3 ust. 7 umowy wskazano, że wyposażenie ruchome (m.in. lampy) pozostają własnością (...) . W § 5 ust. 2 umowy pozwana zobowiązała się do zapłaty (...) kwoty 200 tys. zł netto za elementy wyposażenia nieruchomego, a za elementy wyposażenia ruchomego kwotę uzgodnią między stronami, nie niższą niż 50% ceny zakupu. W załączniku do umowy jako elementy ruchome wskazano oświetlenie S. pochodzące od powódki. W piśmie z 17 VIII 2011 kierowanym do (...) pozwana wskazała, że oświetlenie pochodzące od powódki stanowi rzeczy ruchome które – zgodnie z umową – może być np. oddane (...) (umowa, k. 53; załącznik, k. 58; pismo, k. 59 i n.; zeznania świadka M. T. , k. 111) . (...) , którzy projektowali salon na zlecenie (...) zwrócili się do powódki, która następnie 18 X 2010 bezpłatnie użyczyła (...) oświetlenie, początkowo na okres 1 roku, ale potem okres ten przedłużono; była to dla powódki forma reklamy. Ostatecznie powódka oświetlenie odebrała 24 V 2012, lecz nie dotyczyło to 3 uszkodzonych elementów. Przy czym powódka umówiła się z (...) , że jeśli coś zostanie uszkodzone, to zostanie zafakturowane na pozwaną (protokół, k. 108; zeznania świadka A. B. , k. 109v; zeznania świadka M. T. , k. 111; przesłuchanie wspólnika powódki- K. B. w charakterze strony, k. 129v) . W konsekwencji stron nie łączyła żądna umowa. Pozwana nie przejęła też długu (...) (zeznania świadka M. T. , k. 111v) . 5 III 2013 przedstawiciel (...) zapowiedział pozwanej, że 7 III 2013 r. na ekspozycji pojawi się ekipa przeprowadzkowa celem wywiezienia elementów ruchomych; jednocześnie zaproponowano pozwanej kupo elementów z 50% rabatem od ceny początkowej (e-mail, k. 36) . Już ówcześnie powódka wystawiła fakturę na E. za ww. 3 uszkodzone elementy; w odpowiedzi 5 III 2013 (...) odesłała powódce fakturę za zniszczone oświetlenie, wnosząc o obciążenie tymi kosztami pozwanej. Tego samego dnia pracownik powódki – A. B. wysłała wiadomość do (...) , w którym wskazała, że dla powódki stroną jest (...) , a jeśli ma wystawić fakturę na innego przedsiębiorcę, to konieczne jest potwierdzenie ze strony pozwanej, że przyjmą ciężar płatności. 7 III 2013 pracownik (...) poinformował powódkę, że pozwana obiecała uregulować należność za uszkodzone elementy, a (...) postawiła pozwanej warunek, że w przeciwnym wypadku zabierze rzeczy, na których pozwanej zależy. 7 III 2013 powódka poinformowała pozwaną, że obciąży ją kosztami towaru zniszczonego/uszkodzonego na ekspozycji; jednocześnie zwróciła się o wysłanie danych księgowych pozwanej (e-maile, k. 35, 37 i 68; zeznania świadka A. B. , k. 110) . 11 III 2013, z tytułu sprzedaży tego samego dnia trzech elementów (były to te 3 uszkodzone elementy), powódka wystawiła na pozwaną fakturę (...) na kwotę 7.562,73 zł płatną w terminie 7 dni; (faktura, k. 17; zeznania świadka A. B. , k. 110) . Następnie ponownie powódka przesłała powyższą fakturę pozwanej, zaś później tę samą skorygowaną fakturę z innym adresem pozwanej (e-maile, k. 34, 41) . Pracownik pozwanej – M. T. w wiadomościach poczty elektronicznej zapewniała powódkę, że płatność za sporną fakturę na pewno dojdzie do powódki; przekazała ona tę fakturę do księgowości pozwanej, lecz księgowość (i zarząd) pozwanej uznali, że nie będą płacili tej faktury, bo za wszystko zapłacili już (...) . Przy czym powódka nie sprawdzała, czy M. T. (dyrektor ds. marketingu i sprzedaży pozwanej) jest upoważniona do reprezentacji pozwanej; z drugiej strony również M. T. nie informowała powódki, że nie jest upoważniona do reprezentacji pozwanej i że w sprawie akceptacji faktur należy się kontaktować z inną osobą (e-maile, k. 38 i 74; zeznania świadka A. B. , k. 110-110v) . Pismem z 24 IX 2913, w tym samym dniu nadanym, powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 7.562,73 zł z tytułu powyższej faktury, w terminie 3 dni pod rygorem m.in. skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego (wezwanie, k. 18; pocztowa książka nadawcza, k. 18) . Mimo powyższego pozwana nie zapłaciła powódce dochodzonej w sprawie kwoty (okoliczność bezsporna) . Na rozprawie z 13 X 2016 powódka wniosła o udzielenie terminu celem złożenia umowy między powódka a (...) ; jednocześnie powódka wskazała, że nikt na wcześniejszym etapie procesu nie powoływał się na pisemną umowę między powódką a (...) (k. 129v) . Należy tu jednak wskazać, że już w piśmie procesowym z 11 XII 2014 to pozwana wnosiła o zobowiązanie powódki do przedstawienia wszystkich dokumentów, na podstawie których powódka współpracowała z (...) (k. 84) ; w odpowiedzi to powódka – w piśmie z 11 III 2015 – „oponowała przeciw przerzuceniu na stronę powodową przez pozwaną ciężaru dowodzenia w postaci wniosku o zobowiązanie powódki do przedstawienia wszystkich dokumentów dotyczących współpracy między powódką a (...) ”, a jednocześnie powódka wskazała, że nie można jej czynić zarzutu, że nie poszukuje dowodów w interesie strony przeciwnej (k. 96-97) . Z tych względów dla sądu oczywiste jest, że potrzeba zgłoszenia wniosku dowodowego z tej umowy wynikła już na wcześniejszym etapie postępowania. Wręcz potrzeba taka wynikła na etapie składania pozwu, mając na uwadze, że – jak wyjaśniała przesłuchiwana w charakterze strony wspólnik powódki – powódka umówiła się z (...) , że za uszkodzony towar obciążana będzie pozwana. Nadto jest oczywiste, że można przypisać winę powódce za niezgłoszenie wcześniejsze tego wniosku dowodowego, albowiem jest to dokument którym dysponuje w ramach swojego przedsiębiorstwa (pochodzący ze sfery przez nią kontrolowanej). Wreszcie należy wskazać, że uwzględnienie tego wniosku dowodowego spowodowałoby zwłokę w rozpoznaniu sprawy (na etapie rozprawy z 13 X 2016 sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia, o czym najlepiej świadczy zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku w tym dniu {k. 130} , zaś uwzględnienie tego wniosku dowodowego musiałoby skutkować odroczeniem rozprawy); nadto nie występując w sprawie żadne inne wyjątkowe okoliczności (w szczególności należy wskazać, że powódka przez całe postępowanie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego). Zgodnie zaś z art. 207 § 6 KPC sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności (por. również art. 217 § 2 KPC ). Z tych względów sąd, postanowieniem z 13 X 2016, oddalił powyższy wniosek dowodowy powódki (k .130) . W piśmie procesowym z 18 IX 2015 pełnomocnik powódki cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka G. G. (k. 114) . Na rozprawie z 14 IX 2015 pełnomocnik pozwanej oświadczył, że nie wnosi o przesłuchanie pozwanej (k. 111v) . Stąd sąd ograniczył dowód z przesłuchania stron do obecnej na rozprawie z 13 X 2016 wspólnika powódki (k. 129) . Na rozprawie z 13 X 2016 strony zgodnie oświadczyły, że materiał dowodowy został wyczerpany (k. 130) . Sąd Okręgowy zważył, co następuje Powództwo, jako nieusprawiedliwione co do zasady, podlega oddaleniu w całości. Przede wszystkim należy wskazać, że nawet jeśli dostrzec wady formalne w zakresie dokumentu pełnomocnictwa procesowego po stronie powodowej złożonego w niniejszej sprawie (fotokopia nie została uwierzytelniona {k. 127} ), to z całą mocą należy zaznaczyć, że orzecznictwo jednoznacznie wskazuje, iż brak uwierzytelnienia kopii pełnomocnictwa jest wyłącznie brakiem formalnym i nie oznacza braku umocowania (a więc nie skutkuje nieważnością postępowania), a przeciwne stanowisko nie może być zaakceptowane, bowiem nienależyte umocowanie pełnomocnika i niewłaściwe wykazanie tego umocowania nie są pojęciami tożsamymi. O nieważności postępowania decyduje wyłącznie nienależyte umocowanie pełnomocnika, co wprost wynika z treści art. 379 pkt 2 KPC ; zaś uchybienie polegające na braku uwierzytelnienia kopii pełnomocnictwa nie oznacza, że pełnomocnik strony nie był należycie umocowany (tylko z wyroków SN vide: 13 lutego 2013 r. I UK 494/12, OSNAPiUS 2013/23-24/285; 22 marca 2016 r. II UK 105/15, Legalis 1442872). Nie można więc pomijać, że na rozprawie z 13 X 2016 obecna była, obok zawodowego pełnomocnika profesjonalnego, również wspólnik powódki upoważniona do jednoosobowej reprezentacji (k. 123v i 129-129v) . Można więc pokusić się o tezę, że obecna na rozprawie powódka akceptowała i potwierdzała wszelkie czynności zawodowego pełnomocnika na tejże rozprawie (por. art. 97 § 2 zd. I oraz a contrario art. 93 KPC ). Wreszcie – w ocenie Sądu Rejonowego – ewentualne powoływanie się przez stronę (występującego w jej imieniu zawodowego pełnomocnika procesowego) w dalszym toku postępowania na niepoświadczenie kopii pełnomocnictwa udzielonego zawodowemu pełnomocnikowi procesowemu tejże strony (który mógł być pełnomocnikiem procesowym i został prawidłowo umocowany do działania), jest sprzeczne z zasadą estoppel ( non concedit venire contra factum proprium ) i jako takie zarzut ten nie powinien być skuteczny. Szczególnie że przywołane powyżej orzeczenia wskazują, że do przedmiotowego uchybienia zastosowanie znajduje art. 162 KPC (zaś w niniejszej sprawie zastrzeżenia brak). Już w pozwie powódka explicite wskazała, że „sprzedała pozwanej” towar, na co wystawiła fakturę, za co dochodzi zapłaty (k. 4) . W trakcie procesu powódka nie zmieniła podstawy faktycznej swojego roszczenia; niezależnie od braku takiego oświadczenia w niniejszej sprawie, rozpoznawanej – zgodnie z art. 505 1 pkt 1 KPC – w odrębnym postępowaniu uproszczonym (k. 1) , zmiana powództwa byłaby niedopuszczalna (por. art. 505 4 § 1 zd. I KPC ). Zwrócić więc uwagę należy, że aktualnie przyjmuje się, iż art. 321 § 1 KPC , określając granice wyrokowania, wskazuje, że nie można wyrokować co do rzeczy która nie była przedmiotem żądania, czyli zasądzić czegoś innego niż strona żądała i w konsekwencji żądanie powództwa określa nie tylko jego przedmiot (kwota), lecz również jego podstawa faktyczna. Z tego względu oparcie wyroku na podstawie faktycznej niepowołanej przez powoda, w tym zasądzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieści się w granicach kwotowych powództwa, lecz z innej postawy faktycznej, jest orzeczeniem ponad żądanie w rozumieniu art. 321 KPC (vide przykładowo: wyrok SN z 18 marca 2005 r. II CK 556/04, OSNC 2006/2/38; wyrok SN z 7 listopada 2007 r. II CSK 344/07, Lex 388844). Powyższe oznacza, że podstawą uwzględnienia powództwa w niniejszej sprawie mógł być tylko art. 535 KC (powódka w pozwie żąda od pozwanej zapłaty ceny z umowy sprzedaży). Zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Warunkiem koniecznych żądania ceny z umowy sprzedaży jest zatem związanie stron procesu umową sprzedaży. Atoli z ustalonego stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że stron takowa umowa nie wiązała (wręcz wyjaśniała tak przesłuchiwana w charakterze strony wspólnik powódki {k. 129v} ). Umowy wiązały: pierwsza powódkę z (...) i druga (...) z pozwaną, lecz żadna umowa nie wiązała powódki z pozwaną. Już z tego prostego względu roszczenie zasądzenia ceny z umowy sprzedaży było niezasadne. W niniejszej sprawie w kolejnych pismach powódka powoływała się na uznanie długu przez pracownika pozwanej, zaś pozwana z ostrożności przeczyła przejęciu długu. Ad primo , już abstrahując od treści art. 505 4 § 1 zd. I KPC , należy wskazać, że powódka nie wykazała, aby ów pracownik pozwanej który miał uznać dług, był upoważniony do reprezentacji spółki; cały tok niniejszego procesu i stanowisko zajmowane przez pozwaną najlepiej świadczą o braku woli pozwanej potwierdzenia czynności jej pracownika (por. art. 103 § 1 KC ). Jednocześnie nie sposób przyjąć, aby osoba zatrudniona na stanowisku dyrektora ds. marketingu i sprzedaży była upoważniona – por. art. 97 KC – do akceptowania zobowiązań w imieniu pracodawcy (lapidarnie można to ująć, że była ona dyrektorem ds. sprzedaży, nie zaś kupna). Niezależnie od tego należy z całą mocą zaznaczyć, że nawet uznanie właściwe długu nie stanowi samoistnego tytułu prawnego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej (vide wyrok SN z 2 grudnia 1997 r. I PKN 411/97, OSNAPiUS 1998/20/593). Nawet więc abstrahując od kwestii uznania długu, zasadne zarzuty pozwanej w tym zakresie musiały skutkować oddaleniem powództwa. Ad secundo zasadnie zarzuca pozwana, że ewentualna umowa o przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie ( art. 522 zd. I KC ). Z urzędu można zaś dodać, że jeśli rzeczywiście powódka umówiła się z (...) , że za uszkodzony towar zapłaci pozwana (jak wyjaśniała wspólnik powódki przesłuchiwana w charakterze strony), to nie rodziło to jeszcze zobowiązania pozwanej wobec powódki; w takim bowiem wypadku powódka wydawała się dysponować jedynie roszczeniem odszkodowawczym wobec (...) , która mogła się zwolnić od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie (por. art. 391 KC ). Na fakt, iż właściwym adresatem roszczeń w niniejszej sprawie byłaby (...) (nie zaś pozwana) wskazuje jeszcze jedna okoliczność. Mianowicie jeśli powódka sprzęt oświetleniowy użyczyła (...) , to od niej mogła żądać odszkodowania (por. art. 471 i 714 KC ). Dostrzegając zaś treść art. 717 KC z całą mocą należy zaznaczyć, że powódka nie podnosiła ani nie udowodniła, żeby pozwana była współużyczającą w rozumieniu tego przepisu; przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko do osób, które wspólnie zawierają umowę użyczenia jako współużyczający, nie zaś do osób faktycznie korzystających z rzeczy, którą jedna osoba dostała na bezpłatne używanie na podstawie umowy użyczenia (por. teza 1 do art. 717 [w:] K. Pietrzykowski {red.}, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450–1088 , 2015, wyd. 8, Legalis ). Nie można wykluczyć również, że po stronie powódki powstało roszczenie odszkodowawcze ex delicto wobec pozwanej, lecz – jak już wskazane – takie roszczenie nie było objęte przedmiotowymi granicami sprawy (m.in. można tu podnieść, że powódka nie wystawiła noty księgowej, lecz fakturę). Już powyższe zważenie, z uwagi na materialną akcesoryjność wierzytelności o odsetki względem należności głównej (por. art. 481 § 1 KC ), jest wystarczające również do oddalenia powództwa w zakresie żądania odsetek od roszczenia głównego ( accessorium sequitur principale ), zarówno tych skapitalizowanych dochodzonych w ramach roszczenia głównego, jak i dalszych otwartych odsetek od roszczenia głównego. Mając na uwadze powyższe – na podstawie przywołanych przepisów – należało orzec jak w pkt. 1 sentencji wyroku i powództwo oddalić w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu, zawarte w pkt. 2 sentencji wyroku, zostało sprostowane mocą postanowienia z 13 X 2016 (k. 130 i 132) . Jako że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia dotyczy wyroku (nie zaś postanowienia), a także fakt, że postanowienie o sprostowaniu podlega odrębnemu zaskarżeniu (por. art. 394 § 1 pkt 8 KPC ), w niniejszym uzasadnieniu sąd pominął pkt. 2 sentencji (jako sprostowany de iure nieistniejący). ZARZĄDZENIE (...)