Sad powszechny, I ACo 73/16

Sygn. akt I ACo 73/16 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2017 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek (spr) Sędziowie: SSA Grzegorz Krężołek SSA Marek Boniecki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. S. przeciwko M. W. i G. W. o zapłatę toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie pod sygn. akt I C 875/10/K na skutek wniosku pozwanej M. W. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie oraz Sądu Okręgowego w Krakowie a nadto sędziów Sądu Apelacyjnego w Krakowie w osobach SSA A. B. i SSA B. G. oraz w przedmiocie zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2017r. sygn.. akt I A Co 73/16 postanawia:

1. umorzyć postępowanie zażaleniowe;
2. umorzyć postępowanie o wyłączenie SSA B. G. i SSA A. B.
3. umorzyć postępowanie o wyłączenie sędziów SSO A. R. , SSO I. F. , SSO D. P. , SSA B. B. , SSA P. C. , SWSA M. Ł. , SSA B. K. , SSO B. P. , SSO B. A. , SSO W. K. ;
4. oddalić wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Krakowie;
5. w pozostałym zakresie wniosek przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie. SSA Grzegorz Krężołek SSA Wojciech Kościołek SSA Marek Boniecki . Sygn. akt I ACo 73/16 UZASADNIENIE Pozwana M. W. w kwietniu 2016r.. wniosła o wyłączenie od rozpoznania sprawy - z powództwa J. S. o zapłatę - wskazanych z imienia i nazwiska sędziów orzekających we wszystkich Sądach Rejonowych w Krakowie oraz w Sądzie Okręgowym w Krakowie. W uzasadnieniu wniosku podała, że niniejsze postępowanie jest kolejną z serii spraw przeciw niej, w której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie wchodzi w rolę strony, niesymetrycznie traktując strony postępowania i dzięki temu zapewniając sędziemu określone korzyści zawodowe. Pozwana wskazała, że podejmowane w opisanej sprawie eksmisyjnej czynności świadczą o dowolnym manipulowaniu sprawami i zagrażają jej słusznym interesom. W okresie do dnia 24 października 2016r. zbierane były oświadczenia od sędziów, zaś w dniu 26 października 2016r. Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie przedstawił akta Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie. W dniu 2 listopada 2016r. wyznaczono termin posiedzenia Sądu Apelacyjnego w Krakowie celem rozpoznania wniosku na dzień 29 grudnia 2016r. W dniu 27 grudnia 2016r. pozwana złożyła wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w składzie sądu na posiedzeniu w dniu 29 grudnia 2016r. Wobec treści wniosku posiedzenie odroczono wyznaczając termin posiedzenia na 20 lutego 2017r. , kiedy rozpoznano wniosek pozwanej z 27 grudnia 2016r. W dniu 3 kwietnia 2017r. pozwana złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 20 lutego 2017r. domagając się wyłączenia SSA A. K. B. od rozpoznania sprawy. Pomimo wezwania z dnia 7 kwietnia 2017r.. pozwana nie uzupełniła braku formalnego zażalenia, natomiast w związku z wyznaczonym terminem posiedzenia na dzień 25 kwietnia 2017r. złożyła ponowny wniosek o wyłączenie SSA B. G. i SSA A. B. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje; Celem postępowania o wyłączenie sędziego nie jest rozstrzygnięcie istoty sporu łączącego strony (wyrażająca się w zastosowaniu prawa materialnego w relacji do ustalonego stanu faktycznego sprawy), lecz zagadnienie ustrojowe wynikające z konstytucyjnej gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisłego sędziego działającego w ramach niezależnego sądu. Jego gwarancyjny charakter i jednocześnie pomocniczy dla sprawy merytorycznej wszczętej w sądzie obejmującym znaczącą grupę sędziów, orzekających w ramach podziałów czynności w różnych wydziałach i o różnym zakresie obowiązków orzeczniczych, ze swej istoty obejmować może wyłącznie te osoby, które w merytorycznej sprawie posiadają uprawnienia do jej prowadzenia. Powyższy środek prawny nie posiada zatem u swych podstaw aksjologicznych założenia umożliwiającego stronie wydłużania przebiegu postępowania przez objęcie wnioskiem sędziów nie orzekających we właściwym dla rozpoznania sprawy sądzie, a nawet sędziów nie związanych z prowadzoną sprawą. Zwrócenie uwagi na powyższe posiada znaczenie z uwagi na dwie okoliczności . Po pierwsze w granicach zainteresowania pozwanej - składającej wniosek o wyłączenie sędziów z generalnych przyczyn wskazanych we wniosku - mogli pozostawać wyłącznie sędziowie wydziału, w którym prowadzonej jest postępowanie, a co najwyżej sędziowie tego sądu. Żadna bowiem faktyczna, jak i prawna okoliczność nie wskazywała, by na tym etapie postępowania w kręgu osób mogących rozstrzygać zawisły przed sądem spór mogli pozostawać sędziowie innych sądów rejonowych z siedzibą w K. . Po drugie uwzględniając granice przedmiotowe wniosku o wyłączenie sędziego w sądzie okręgowym, jako przełożonym, które jedynie pośrednio łączą się z istotą sprawy macierzystej, to wniosek ów dotykać mógłby tych sędziów, którzy również z racji pełnionych obowiązków orzeczniczych mogliby rozpoznawać sprawę co do jej istoty, chyba, że w stosunku do innych sędziów spoza wydziału i z racji dokonania im przydziału sprawy, poza zakresem ich stałych powinności zawodowych, istniałyby indywidualne podstawy dla uznania podejrzenia o braku bezstronności. Procedura cywilna nie zna bowiem instytucji wyłączenia sądu, lecz orzekającego sędziego w sprawie merytorycznej. W tym kontekście – pozostawiając na marginesie kwestie związane z istotą samego wniosku – uznał Sąd Apelacyjny, że przyjęta przez pozwaną forma i zakres czynności procesowej stanowi nadużycie prawa procesowego. Nie ma żadnych racjonalnych podstaw, by uznawać za usprawiedliwione żądania wyłączenia sędziów, którzy nie pozostają w realnym zawodowym związku ze sprawą, w której procesową rolą wnioskodawczyni jest rola pozwanej. Stąd też wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w ich znaczącej części (związane z sędziami nie orzekającymi w wydziałach cywilnych) nie posiadały żadnego uzasadnienia, zwłaszcza w sytuacji wieloosobowej obsady sędziowskiej w wydziałach cywilnych i przy skonstruowanej przez wnioskodawczynię podstawie wniosku o wyłączenie sędziów. Twierdzenie bowiem, że - sięgającą znaczną wartość - grupę sędziów sądu okręgowego łączy tożsama sytuacja faktyczna dla braku ich bezstronności w rozpoznaniu jednostkowej sprawy jest pozbawione racjonalnych podstaw. Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. Sąd Apelacyjny w Krakowie jest sądem przełożonym nad Sądem Okręgowym w Krakowie ( w rozumieniu art. 52 § 1 k.p.c. ) i w odniesieniu wyłącznie do sędziów orzekających w tym właśnie Sądzie jest właściwy kompetencyjnie do rozpoznania wniosku pozwanej. W tym zakresie należy zaznaczyć, że w odniesieniu do kilkorga sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Krakowie postępowanie należy umorzyć. Wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania sędziowie ci nawet potencjalnie nie mogą zostać wyznaczeni do orzekania w niniejszej sprawie z racji delegowania ich do innych czynności, bądź też z uwagi na przejście w stan spoczynku albo do pracy w innych sądach.. W odniesieniu do wymienionych sędziów należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. Taką samą decyzję podjęto w przedmiocie zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2017r. W szczególności pozwana po wniesieniu zażalenia ponowiła swój wniosek o wyłączenie SSA A. B. i rozszerzyła o osobę SSA B. G. w kolejnym piśmie procesowym. I jakkolwiek skutkiem tego wniosku jest konieczność wyznaczenia kolejnego składu sądu dla rozpoznania ostatniego wniosku, to w warunkach, w których efektem czynności procesowej pozwanej stało się odsunięcie obu sędziów od rozstrzygania wniosku o wyłączenie, to z racji przedłużającego się toku tego akcesoryjnego postępowania uznano brak potrzeby wydawania postanowienia w przedmiocie zażalenia oraz w przedmiocie wyłączenia obu wskazanych sędziów sadu apelacyjnego (skoro ci nie uczestniczą w posiedzeniu). Akceptacja dla dotychczasowych praktyk procesowych pozwanej nie tylko zagraża biegowi tego postępowania, lecz nade wszystko zagraża ogólnemu dobru związanemu z powagą sądu. Odnoszący się do pozostałych sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Krakowie wniosek pozwanej podlega oddaleniu. Sytuacje, gdy ze względu na związek z przedmiotem bądź podmiotami postępowania sędzia nie powinien brać udziału w sprawie, regulują art. 48 k.p.c. i art. 49 k.p.c. Artykuł 48 k.p.c. określa enumeratywnie przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy, zaś art. 49 k.p.c. stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c. , sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W świetle art. 49 k.p.c. podstawą wyłączenia sędziego mogą stać się nie tylko stosunki o charakterze osobistym, to jednak w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż instytucja wyłączenia sędziego na wniosek związana jest nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się wątpliwości obiektywnie uzasadnionych – przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której samo złożenie przez stronę opartego na art. 49 k.p.c. wniosku oznaczałoby konieczność każdorazowej zmiany składu orzekającego. Odczucie strony, co do tych wątpliwości, musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy, a ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego. Samo zatem subiektywne przeświadczenie tej strony o negatywnym nastawieniu sędziego do niej nie uzasadnia jego wyłączenia. W stosunku do żadnego z pozostałych (nie wymienionych w zakresie umorzonego postepowania) sędziów Sądu Okręgowego w Krakowie, których dotyczy wniosek, nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do ich bezstronności. Sama pozwana – na której ciążył ciężar uprawdopodobnienia przesłanki, o której mowa w art. 49 k.p.c. – wskazuje jedynie, iż domaga się wyłączenia sędziów z uwagi na występujące jej zdaniem powiązania pomiędzy pracownikami sądów, a powodem oraz komornikiem D. U. , oraz z tego, że jest traktowana przez sądy w sposób podrzędny. Podstawa wniosków pozwanej nie przemawia za wyłączeniem od orzekania sędziów Sądu Okręgowego w opisanej sprawie, zwłaszcza w świetle oświadczeń złożonych przez sędziów. Wnioski pozwanej oparte są na jej subiektywnym przekonaniu, niepopartym żadnymi weryfikowalnymi okolicznościami. Twierdzenia pozwanej o „wyłudzeniu orzeczenia” uznać należy za gołosłowne i niewiarygodne – tym bardziej, że wszyscy sędziowie, co do których czynione są niniejsze rozważania, oświadczyli iż nie są im znane żadne okoliczności, które uzasadniałyby wniosek o istnieniu okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Nie ma zatem podstaw dla uwzględnienia wniosku pozwanej o wyłączenie sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Krakowie, co do których nie umorzono postępowania wywołanego wnioskiem. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny postanowił jak sentencji, na zasadzie art. 49 k.p.c. a contrario . Konsekwencją stwierdzenia braku podstaw dla wyłączenia sędziów Sądu Okręgowego jest przekazanie temu Sądowi dalszych wniosków pozwanej, a dotyczących żądania wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie, Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie oraz w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie. SSA Marek Boniecki SSA Wojciech Kościołek SSA Grzegorz Krężołek