Sad powszechny, I C 517/16

Sygn. akt: I C 517/16 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2017r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Tomasz Cichocki Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Bukiejko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. w K. sprawy z powództwa Towarzystwa (...) z siedzibą w W. przeciwko M. B. o zapłatę I. powództwo oddala w całości; II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę (...) ,48 (trzy tysiące sto czterdzieści dwa i 48/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, tj. kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Powód Towarzystwo (...) z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego M. B. kwoty 8 500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 30.10.2014r. do dnia zapłaty na podstawie art. 444§1 kc oraz kosztami procesu. Podniósł, że na podstawie umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC zawartej z D. T. dnia 02.10. (...) . ochroną ubezpieczeniową objęty był pojazd URSUS nr rej. (...) w okresie od 02.10.2013r. – 01.10.2014r. W dniu 03.12.2013r. doszło do kolizji drogowej pomiędzy tym pojazdem a pojazdem D. (...) . Sprawcą kolizji był M. B. , który nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem. Wskutek kolizji pasażerki D. (...) doznały obrażeń, co skutkowało wypłatą odszkodowania przez powoda w łącznej kwocie 8500,00 zł. Na podstawie art. 43 pkt 3 ustawy z dnia 22.05.2013r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 8500,00 zł. Pozwany w zakreślonym terminie nie dokonał zapłaty. Nakazem zapłaty z dnia 18.03.2016r. w sprawie VI Nc-e (...) Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie uwzględnił powództwo. Pozwany M. B. wniósł sprzeciw od tego nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa. Podniósł, że pozwany w dacie zdarzenia objęty był ochroną ubezpieczeniowa z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego zawartej przez D. T. . Podniósł, że zdarzenie z dnia 03.10.2013r. będące źródłem szkody miało miejsce podczas prac polowych wykonywanych przez pozwanego na rzecz D. T. w związku z posiadaniem przez niego gospodarstwa rolnego. Kolizja miała miejsce podczas przejeżdżania z jednego z pól D. T. na drugie. Pozwany pracował w gospodarstwie rolnym (...) od dłuższego czasu, wobec czego w dniu zdarzenia należał do kręgu osób wymienionych w art. 50 ust.1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Okoliczność ta była znana powodowi, albowiem umowa obowiązkowego ubezpieczenia rolnika z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego została zawarta przez D. T. również z powodem. W tej sytuacji, pomimo zawarcia przez D. T. umowy ubezpieczenia ciągnika, który prowadził pozwany w chwili zdarzenia brak było podstaw do wyłączenia ochrony ubezpieczeniowej z tytułu ubezpieczenia OC rolników za szkodę wyrządzoną spornym ciągnikiem. Tym samym nie było podstaw do stosowania w okolicznościach sprawy wobec pozwanego regulacji z art. 43 ustawy. Z kolei, mający zastosowanie art. 58 w zw. z art. 98ust. 2 pkt 1 ustawy, nie daje powodowi uprawnienia do dochodzenia od sprawcy szkody zwrotu wypłaconego odszkodowania. Sąd ustalił, co następuje: D. T. prowadzi gospodarstwo rolne w S. . Z tego tytułu zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia rolników na okres od 19.09.2013r. do 18.09.2014r. w Towarzystwie (...) z siedzibą w W. . (d.: polisa – k. 46 ) W ramach prowadzenia gospodarstwa rolnego (...) jest posiadaczem ciągnika rolniczego U. 914 nr rej. (...) . W związku z posiadaniem tego pojazdu zawarł z Towarzystwem (...) z siedzibą w W. umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych na okres 02.10.2013r. do 01.10.2014r. nr polisy (...) . (d.: bezsporne, polisa w aktach szkody powoda 504/13/33/44 ) W dniu 03.10.2013r. D. T. użyczył pojazd M. B. , który w ramach pomocy sąsiedzkiej za kilka worków zboża wykonywał na jego rzecz od kilku dni prace w gospodarstwie. Ciągnik został użyczony celem wykonania prac polowych przez pozwanego M. B. . Po wykonaniu prac na jednym z pól D. T. pozwany M. B. przejeżdżał ciągnikiem wyposażonym w brony na drugie z pól D. T. , na którym miał kontynuować prace. Przejazd wykonywał po drodze publicznej z kierunku N. do S. . W momencie, kiedy zaczynał skręcać na pole znajdujące się po lewej stronie drogi, doszło do zderzenia ciągnika z jadącym w tę samą stronę samochodem D. (...) nr rej. (...) prowadzonym przez B. G. , który zamierzał wyprzedzić ciągnik. Pasażerkami samochodu były m.in. D. K. i K. G. . Na miejsce zdarzenia została wezwana Policja oraz karetka pogotowia. M. B. został przez funkcjonariuszy Policji uznany za sprawcę wypadku i został wymierzony mu mandat karny, który pozwany przyjął. Policjanci stwierdzili, iż pozwany nie posiadał uprawnienia do kierowania ciągnikiem. (d.: bezsporne, zeznania D. T. – k. 53v, zeznania pozwanego M. B. – k. 66-66v, oświadczenie o użyczeniu pojazdu i notatka informacyjna z Systemu Ewidencji Wypadków i Kolizji w aktach szkody 504/13/33/44/EK ) Powód jako ubezpieczyciel pojazdu sprawcy szkody wypłacił poszkodowanym w wyniku wypadku: D. K. kwotę 7000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia oraz K. G. kwotę 1500 zł tytułem zadośćuczynienia. (d.: bezsporne, dowody wypłaty w aktach szkody 504/13/33/44/EK i 15/14/33/44/EK ) Pismem z dnia 21.10.2014r. powód wystąpił do pozwanego o zapłatę kwoty łącznie 8 500,00 zł z tytułu wypłaconych świadczeń w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Wezwanie zostało doręczone pozwanemu w dniu 22.10.2014r. (d.: pismo z dnia 21.10.2014r., potwierdzenie doręczenia – akta szkody 504/13/33/44/EK ) Pozwany nie zapłacił żądanej kwoty na rzecz powoda. ( bezsporne ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne. Stan faktyczny sprawy był pomiędzy stronami bezsporny. W szczególności bezsporne były okoliczności zdarzenia powodującego szkodę, fakt wypłaty oraz wysokość świadczeń wypłaconych przez powoda poszkodowanym w wypadku: D. K. i K. G. , ponadto fakt zawarcia przez D. T. z powodem umów obowiązkowego ubezpieczenia OC z tytułu poosiadania gospodarstwa rolnego oraz ciągnika URSUS 914 nr rej. (...) , a także fakt przyjęcia przez pozwanego odpowiedzialności za spowodowanie wypadku. Spór stron dotyczył natomiast okoliczności czy pozwany w dacie zdarzenia był osobą objętą zawartym przez D. T. ubezpieczeniem gospodarstwa rolnego i czy powodowi przysługuje w stosunku do pozwanego regres ubezpieczeniowy na podstawie art. 43 pkt 3 Ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). Stosownie do art. 44 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) rolnik jest obowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Stosownie do art. 50 ust. 1 tej ustawy, z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie, jeżeli rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w jego gospodarstwie rolnym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Natomiast, zgodnie z art. 51 ustawy, ubezpieczeniem OC rolników jest objęta odpowiedzialność cywilna rolnika oraz każdej osoby, która pracując w gospodarstwie rolnym w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego. Z cytowanych przepisów wynika wprost, że ubezpieczenie OC rolnicze obejmuje rolnika, osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz osoby pracujące w gospodarstwie rolnym rolnika, a odszkodowanie z ubezpieczenia OC rolników należy się w sytuacji, gdy któraś z powyżej wskazanych osób ponosi osobiście odpowiedzialność cywilną za szkodę związaną z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego. Sformułowanie „wyrządziła szkodę w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego” należy przy tym rozumieć w ten sposób, iż działanie lub zaniechanie osób wymienionych we wskazanych przepisach, z którego wynika szkoda musi pozostawać w związku przyczynowo – skutkowym z faktem prowadzenia gospodarstwa rolnego przez ubezpieczającego. We świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, które sąd podziela ( vide - m.in. wyrok SN z 05.06.2014r., IV CSK 581/13, LEX nr 1498823, wyrok s.apel. w Białymstoku z 17.11.2016r., I ACa 504/16, LEX nr 2172482 ) nie ulega przy tym wątpliwości, że ochrona ubezpieczeniowa, wynikającą z powyżej cytowanych przepisów objęte są także osoby pracujące w ubezpieczonym gospodarstwie rolnym w ramach pomocy sąsiedzkiej. Wynika to przy tym wprost z dyspozycji art. 51 ustawy, który stanowi, że ubezpieczeniem jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby pracującej w gospodarstwie, z czego wynika, iż przesłanką objęcia ubezpieczeniem jest związek funkcjonalny wykonywanej pracy z prowadzeniem gospodarstwa, a nie forma stosunku prawnego na którego podstawie praca jest wykonywana. Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że M. B. w zamian za zboże otrzymane od D. T. wykonywał na jego rzecz prace polowe. Prace te wykonywane były przy pomocy sprzętu użyczonego przez D. T. , na polach należących do jego gospodarstwa, za jego zgodą i na jego polecenie czyli również pod jego kierownictwem. Z kolei do zdarzenia powodującego szkodę doszło w trakcie przemieszczania się pozwanego z jednego pola D. T. na kolejne celem kontynuacji prac polowych. Z powyższego wynika zatem wniosek, iż pozwany w chwili wyrządzenia szkody był osobą pracującą w gospodarstwie rolnym (...) , a samo zdarzenie powodujące szkodę pozostawało w związku przyczynowo - skutkowym z faktem posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego przez D. T. . Stąd należało przyjąć, iż w dacie zdarzenia pozwany był objęty ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej wynikającym z umowy ubezpieczenia OC rolników zawartej przez D. T. z powodem. Poza sporem było również w okolicznościach sprawy, iż D. T. w związku z posiadaniem ciągnika U. 914 nr rej. (...) zawarł z powodem umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów. W tej sytuacji doszło zatem do krzyżowania się zakresów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i OC rolników. Sytuacja ta nie wyklucza jednak, że szkoda wyrządzona ciągnikiem objętym ubezpieczeniem obowiązkowym posiadaczy pojazdów mechanicznych w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego przez rolnika lub osobę pracującą w gospodarstwie rolnym, będzie objęta ochroną ubezpieczeniową wynikającą z OC rolników. Należy przy tym mieć na uwadze, iż przepisy regulujące ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie stanowią lex specialis w stosunku do przepisów OC rolników, w związku z czym nie wyłączają ich stosowania ( vide - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.11.2005 r., III CK 235/05, LEX nr 369423 oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12.02.2002 r., I CKN 1483/99, OSNC 2003, z. 1, poz. 9, tak też s.apel. w Lublinie w wyroku z 04.09.2013r., IACa 284/13, (...) L. ). Brak przy tym jakichkolwiek podstaw, by zakład ubezpieczeń w takiej sytuacji stosował korzystniejsze dla siebie przepisy lub reżim odpowiedzialności sprawcy szkody, odmawiając mu jednocześnie ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z właściwych dla tego zdarzenia regulacji. Podstawy takie nie wynikają w szczególności z przepisów Ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). Brak również podstaw, w szczególności wynikających z przepisów powołanej ustawy, by w sytuacji krzyżowania się zakresów obydwu ubezpieczeń o ich zastosowaniu decydowało miejsce zaistnienia szkody, tj. jak w okolicznościach sprawy fakt, iż doszło do niej na drodze publicznej. Podstawy do takiej interpretacji nie dają bowiem ani dyspozycja art. 50 i 51 Ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) ani też art. 34 i 35 tej ustawy , które takiej przesłanki nie formułują. Natomiast, jak już wyżej wskazano, o przyjęciu, iż zdarzenie powodujące szkodę i jego sprawca objęci byli ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej rolników decyduje fakt, iż do tego zdarzenia doszło podczas i w związku z pracami wykonywanymi w związku z prowadzeniem ubezpieczonego gospodarstwa. Brak również jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, iż ubezpieczeniem rolniczym objęte zostały tylko szkody spowodowane przez pojazdy wolnobieżne w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym , w szczególności nie daje ich dyspozycja art. 50 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych . R. legis tego przepisu było bowiem udzielenie ochrony ubezpieczeniowej rolnikowi (jak też poszkodowanym) również w sytuacji wyrządzenia szkody w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych, które mogą wchodzić w skład gospodarstwa, a z racji tego, iż w rozumienia prawa o ruchu drogowym nie są pojazdami mechanicznymi nie podlegały innemu obowiązkowemu ubezpieczeniu. Z czego wynika, iż chodziło o rozszerzenie zakresu ubezpieczenia OC rolników a nie jego zawężenie. Mając powyższe na uwadze należało zatem stwierdzić, iż pozwany w dacie wyrządzenia szkody był objęty ochroną ubezpieczeniową OC rolników określoną w art. 50 i 51 Ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) , wynikająca z umowy ubezpieczenia zawartej przez D. T. z powodowym Towarzystwem (...) z siedzibą w W. na okres od 19.09.2013r. do 18.09.2014r. W tej sytuacji nie było podstaw prawnych do zastosowania wobec pozwanego regulacji z art. 43 ustawy i wystąpienia z roszczeniem regresowy opartym na dyspozycji tego przepisu. Instytucję regresu przy ubezpieczeniach OC rolników reguluje natomiast art. 58 Ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) (Dz.U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). , z którego wynika, że zakładowi ubezpieczeń przysługuje uprawnienie do dochodzenia od sprawcy szkody zwrotu wypłaconego odszkodowania, jeżeli wyrządził on szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii. Dyspozycja powołanego przepisu nie przewiduje natomiast regresu w sytuacji, gdy szkoda została spowodowana przez sprawcę, który nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym. Z kolei z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, by pozwany swoim zachowaniem wypełnił którąkolwiek z przesłanek regresu wskazanych w art. 58 ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał powództwo za niezasadne i jako takie oddalił w całości. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98§1 i 3 kpc w zw. z §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.z 2015r., poz. 1800) w zw. z §2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016r., poz. 1668) i spisem kosztów złożonym przez pełnomocnika pozwanego (k. 63).