← Polska

Sad powszechny, III AUa 883/17

Sygn. akt III AUa 883/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2017 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia S

przywoził z punktów skupu. Otrzymywał dodatek za spedycję oraz za rozładowywanie towarów. W świetle powyższych dowodów Sąd uznał za nieprawdziwy zapis w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 24 listopada 2010 r., że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że J. B. wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego, prace w warunkach szczególnych. Nie świadczył także pracy w warunkach szczególnych od 8 listopada 1979 r. do 31 lipca 1980 r., gdyż był kierowcą samochodu dostawczego „ N. ”. Oceniając tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich przesłanek do uzyskania emerytury określonej w art. 184 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) oraz § 2 ust. 1, § 3, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), stosowanym przez odesłanie zamieszczone w art. 32 ust. 4 ustawy. W ocenie Sądu ubezpieczony nie wykonywał przez co najmniej 15 lat stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnienia w szczególnych warunkach wskazanego w wykazie A dziale VIII, poz. 2, a mianowicie prac kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów. Zdaniem Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że wnioskodawca będąc zatrudnionym w Przedsiębiorstwie (...) poza prowadzeniem samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wykonywał również szereg innych czynności (załadunek i rozładunek towarów, spedycja), co powoduje, iż nie można przyjąć, by stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych. Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477 14 § l kpc , orzekł jak w wyroku. Od powyższego wyroku apelację wywiódł J. B. reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości skarżący zarzucił: I. naruszenie prawa procesowego tj. art. 233 § l kpc poprzez wadliwą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych ustaleń faktycznych, a polegającą na: 1. uznaniu, że nie legitymuje się 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, będącym obligatoryjną przesłanką przyznania jemu emerytury w obniżonym wieku, 2. uznaniu, że załadunek i wyładunek towarów przez kierowcę pojazdu o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, nie jest pracą kierowcy, w sytuacji gdy wykonywany przez kierowcę załadunek i wyładunek towarów przewożonych obsługiwanym przez tego kierowcę samochodem należy do czynności związanych z wykonywaniem przewozu drogowego zaliczanych do czasu pracy kierowcy, 3. błędnym ustaleniu, że z uwagi na wykonywanie czynności związanych z załadunkiem i rozładunkiem towarów przewożonych obsługiwanym przez niego samochodem nie udowodnił, aby wykonywał pracę kierowcy pojazdu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w sposób ciągły i w pełnym wymiarze czasu pracy od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r.; II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1. art. 184 ust 1 - 3 w zw. z art. 32 ust 1,1a i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ,

§ 4ust.

l rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez uznanie, że na dzień l stycznia 1999 r. nie posiadał 15 - letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, gdyż do okresu tego nie można zaliczyć jego pracy w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w L. od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r., gdyż poza kierowaniem pojazdem wykonywał także czynności związane z załadunkiem i rozładunkiem towarów przewożonych obsługiwanym przez niego samochodem, i w związku z tym nie przysługuje mu prawo do emerytury po ukończeniu 60 lat,

  1. § 2 ust l rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i zapisów zawartych w wykazie A dział VIII pkt 2 załącznika do tego rozporządzenia poprzez nieuznanie za pracę w warunkach szczególnych pracy kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w L. od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r. wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na wykonywanie przez niego poza kierowaniem pojazdem także czynności związanych z załadunkiem i rozładunkiem towarów przewożonych obsługiwanym przez niego samochodem,
  2. art. 6 ust l i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (tj. Dz. U. 2012, poz. 1150 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że do czasu pracy kierowcy zalicza, się m. in. załadowywanie i rozładowywanie towarów, nadzór nad załadunkiem i rozładunkiem oraz oczekiwanie na załadunek i rozładunek. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosił o .zmianę zaskarżonego wyroku przez przyznanie prawa do emerytury i zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm prawem przepisanych. Alternatywnie skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wnosił o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację. Sąd wyraził pogląd, że czynności spedycyjne, w tym załadunkowe i wyładunkowe powierzone przez pracodawcę umowami zlecenia nie należą do pracy kierowcy w rozumieniu regulacji zawartej w wykazie A dziale VIII poz. 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Pracą kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony jest wykonywanie przewozu drogowego, polegającego na kierowaniu pojazdem w ruchu drogowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I UK 483/14 – LEX nr 1929076). Wyłącznie tak rozumiana praca kierowcy stanowi pracę w szczególnych warunkach, o ile jest wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy. Praca kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wymaga wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i innych użytkowników ruchu drogowego, ponadto jest też uciążliwa z uwagi na środowisko wykonywanej pracy. Czynniki te niekorzystnie działają na organizm ludzki prowadząc do obniżenia wydolności do pracy zawodowej. Inaczej mówiąc kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, zatrudniony w ramach stosunku pracy jest uważany za pracownika wymienionego w art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Dodatkowe czynności wykonywane przez skarżącego w ramach dobowego dnia pracy nie miały niekorzystnego wpływu organizm ludzki. Z tego powodu nie mogą być traktowane za pracę w szczególnych warunkach w znaczeniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. Czynności ładowania towaru nie są czynnościami integralnie związanymi z pracą kierowcy samochodu ciężarowego. Praca w warunkach szczególnych łączona z takimi czynnościami nie jest wykonywana w pełnym wymiarze i w rezultacie skarżący nie wykonywał pracy kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w pełnym wymiarze czasu pracy. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego ubezpieczony zarzucił naruszenie:
  3. art. 184 ust 1 - 3 w zw. z art. 32 ust 1,1a i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ,

§ 4ust.

l rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez uznanie, że na dzień l stycznia 1999 r. nie posiadał 15 - letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, gdyż do okresu tego nie można zaliczyć jego pracy w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w L. od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r., gdyż poza kierowaniem pojazdem wykonywał także czynności związane z załadunkiem i rozładunkiem towarów przewożonych obsługiwanym przez niego samochodem, 2. § 2 ust l rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i zapisów zawartych w wykazie A dział VIII pkt 2 załącznika do tego rozporządzenia poprzez nieuznanie za pracę w warunkach szczególnych pracy kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w L. od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r. wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na wykonywanie przez niego poza kierowaniem pojazdem także czynności związanych z załadunkiem i rozładunkiem towarów przewożonych obsługiwanym przez niego samochodem, Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie odwołania,

o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokiem z 31 sierpnia 2017 roku Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy zaznaczył , że praca kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony jaką świadczył wnioskodawca polega na wykonywaniu przewozu drogowego . Do zadań pracownika należy bezpieczne przetransportowanie określonych towarów z czym wiąże się obowiązek zabezpieczenia przewożonego ładunku co może polegać zarówno na nadzorze nad prawidłowym załadowaniem i rozładowaniem samochodu jak i na osobistym wykonywaniu takich czynności. Wykonywanie takich czynności było i jest integralną częścią obowiązków pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego . W aktualnym stanie prawnym znalazło to potwierdzenie w przepisach ustawy a z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U z 2012 roku poz. 1155 ze zm. ) Zgodnie z art. 6 ust. l pkt 2 oraz w art. 6 ust. 2, czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, która obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem . Skoro zaś czynności polegające na załadowaniu i rozładowaniu ( nadzoru nad załadunkiem i rozładunkiem ) prowadzonego pojazdu są obowiązkami pracowniczymi osoby zatrudnionej na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony , to nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia , że wykonując je świadczy jakąś inną pracę niż pracę kierowcy samochodu wymienioną w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze samochodu wymienioną w stanowiącym załącznik do rozporządzenia wykazie A dział VIII. poz. 2 . Do żadnych innych wniosków nie uprawnia okoliczność , że w punkcie wykazu w którym zakwalifikowano pracę kierowcy ( między innymi samochodu ciężarowego ) do prac w warunkach szczególnych nie wymieniono czynności ładowania towaru , co zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 roku II UK 537/13 ( LEX 1521351). miałoby świadczyć o tym, że nie są to czynności integralnie związane z pracą kierowcy, wobec czego praca w warunkach szczególnych łączona z takimi czynnościami nie jest wykonywana w pełnym wymiarze . Powołany punkt wykazu A nie dotyczy bowiem pracy polegającej na prowadzeniu samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, lecz pracy kierowcy takiego pojazdu z uwzględnieniem jej specyfiki wymuszającej wykonywanie przez pracownika zatrudnionego na takim stanowisku także innych czynności niż samo prowadzenie pojazdu. Oprócz czynności związanych z załadunkiem i rozładunkiem towaru praca kierowcy obejmuje również czynności np. czynności spedycyjne , obsługę codzienną pojazdów i przyczep, inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób pojazdu czy rzeczy niezbędne formalności administracyjne czy utrzymacie pojazdu w czystości . Wszystkie te czynności wpisują się integralnie w zakres pojęcia prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Nie są więc innymi czynnościami łączonymi z pracą kierowcy samochodu ciężarowego w warunkach szczególnych, lecz świadczeniem takiej pracy podobnie jak prowadzenie pojazdu. Tym samym ich wykonywanie nie może prowadzić do stwierdzenia nieświadczenia przez kierowcę w tym charakterze pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Biorąc to pod uwagę, sąd Najwyższy uznał , że Sąd drugiej instancji przyjmując, że w związku z wykonywaniem czynności załadunkowych i rozładunkowych skarżący nie pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony naruszył wskazane w skardze przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy uznał zarzuty kasacyjne za uzasadnione, i na podstawie art. 398 15 § k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 398 21 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny zważył. Apelacja jest zasadna. Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny i został przedstawiony w motywach wyroku Sądu I instancji. J. B. , urodzony (...) , nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Organ rentowy ustalił na dzień 1 stycznia 1999 roku łączny okres podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniom społecznym w wymiarze 26 lat, 6 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 5 lat i 5 dni pracy w szczególnych warunkach. Nie jest sporne, że przyjęcie , że dodatkowy okres jego pracy w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w L. od l sierpnia 1980 r. do 13 lipca 1992 r. (z uwzględnieniem - wyłączeniem urlopu bezpłatnego ) powoduje, że spełnia wszystkie przesłanki przyznania prawa do emerytury w wieku obniżonym. W świetle ustaleń nie budzi wątpliwości, że skarżący w spornym okresie był zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Pismem z dnia 23 lipca 1980 roku wnioskodawcy z dniem 1 sierpnia 1980 roku, powierzono prowadzenie i obsługę samochodu marki S. -Chłodnia o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wnioskodawca, będąc kierowcą samochodu S. , rozwoził razem z konwojentem towar mrożony w postaci lodów, mrożonek i innych produktów garmażerii do sklepów, restauracji położonych w L. , P. , S. , B. . Załadunek odbywał się z rampy w chłodni na samochód. Wnioskodawca zajmował się załadunkiem razem z konwojentem. Po przyjechaniu do sklepu wnioskodawca zajmował się rozładunkiem, wnosił towar do sklepu. Zgodnie z treścią art. 398 20 zd. 1 k.p.c. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Sąd Najwyższy. Oznacza to, że Sąd drugiej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, nie może interpretować ani przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego odmiennie niż to wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego. Wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów została przedstawiona w motywach uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego, nie ma potrzeby jej powielania. Sąd Najwyższy zaznaczył, że praca kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony polega na wykonywaniu przewozu drogowego, co jednak nie może być utożsamiane wyłącznie z kierowaniem pojazdem . Wykonywanie zadań polegających zarówno na nadzorze nad prawidłowym załadowaniem i rozładowaniem samochodu jak i na osobistym wykonywaniu takich czynności jest integralną częścią obowiązków pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. W aktualnym stanie prawnym znalazło to potwierdzenie w przepisach ustawy a z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U z 2012 roku poz. 1155 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. l pkt 2 oraz w art. 6 ust. 2, czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, która obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem. Nie ma więc żadnych podstaw do stwierdzenia, że wykonując te czynności wnioskodawca świadczył jakąś inną pracę niż pracę kierowcy takiego samochodu wymienioną w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykazie A dział VIII. poz. 2 . Powołany punkt wykazu A nie dotyczy bowiem pracy polegającej na prowadzeniu samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, lecz pracy kierowcy takiego pojazdu z uwzględnieniem jej specyfiki wymuszającej wykonywanie przez pracownika zatrudnionego na takim stanowisku także innych czynności niż samo prowadzenie pojazdu. Oprócz czynności związanych z załadunkiem i rozładunkiem towaru praca kierowcy obejmuje również np. czynności spedycyjne, obsługę codzienną pojazdów i przyczep, inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób pojazdu czy rzeczy niezbędne formalności administracyjne czy utrzymacie pojazdu w czystości. Wszystkie te czynności wpisują się integralnie w zakres pojęcia prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Nie są więc innymi czynnościami łączonymi z pracą kierowcy samochodu ciężarowego w warunkach szczególnych, lecz świadczeniem takiej pracy podobnie jak prowadzenie pojazdu. Tym samym ich wykonywanie nie może prowadzić do stwierdzenia nieświadczenia przez kierowcę w tym charakterze pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym stanie rzeczy zasadne są zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 184 ust 1 - 3 w zw. z art. 32 ust 1,1a i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ,

§ 2i 4 ust.

l rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Wnioskodawca spełnia przesłanki określone w powyższych przepisach, co skutkuje przyznaniem mu prawa do emerytury od daty osiągnięcia wieku 60 lat. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z § 13 ust. 1 pkt 2 oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r.) oraz § 10 ust 4 pkt 1 tegoż rozporządzenia.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.