Sygn. akt I ACa 1799/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Andrzej Struzik Sędziowie: SSA Paweł Rygiel (spr.) SSA Grzegorz Krężołek Protokolant: st.sekr.sądowy Urszula Kłosińska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. w K. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w Ł. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt IX GC 447/15
- oddala apelację;
- zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 5 400zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Paweł Rygiel SSA Andrzej Struzik SSA Grzegorz Krężołek sygn. akt I ACa 1799/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej (...) Spółki z o.o. spółki komandytowej w Ł. na rzecz strony powodowej (...) Spółki z o.o. w K. kwotę 93.519,08 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 marca 2015 r., wraz z kosztami procesu. Zgodnie z podstawą faktyczną zakreśloną w pozwie, dochodzona w sprawie kwota stanowi sumę należności z tytułu trzeciej raty wynagrodzenia umownego (77.770,99 zł) oraz skapitalizowanych odsetek od tej kwoty za okres od dnia 16 lipca 2013 r. do dnia 19 marca 2015 r. (15.748,09 zł.) Sąd I instancji ustalił, że strony zawarły w dniu 2 czerwca 2012 r. umowę, aneksowaną w dniu 22 czerwca 2012 r., o świadczenie usług doradczych w zakresie pozyskiwania środków unijnych, na mocy której strona powodowa miała opracować wniosek o dofinansowanie przedsięwzięcia pozwanej pn. „Budowa instalacji do produkcji biogazu w C. ”, a to w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (...) . W § (...) umowy wskazano, że w przypadku otrzymania dofinansowania strona powodowa otrzyma wynagrodzenie od sukcesu w wysokości: - 2,25% kwoty dotacji wynikającej z decyzji o przyznaniu dotacji (netto plus 23% podatku VAT) płatne w ciągu 14 dni od daty uzyskania informacji o przyznanej dotacji (płatne w terminie do 28 czerwca 2012 r.); - 0,75% kwoty dotacji wynikającej z decyzji o przyznaniu dotacji (netto plus 23% podatku VAT) płatne w terminie do 31 sierpnia 2012 r.; - 0,5% kwoty dotacji wynikającej z decyzji o przyznaniu dotacji (netto plus 23% podatku VAT) płatne w ciągu 14 dni od daty wpływu na rachunek Spółki pierwszej płatności środków unijnych; - 0,5% kwoty dotacji wynikającej z decyzji o przyznaniu dotacji (netto plus 23% podatku VAT) płatne w ciągu 14 dni od daty wpływu na rachunek Spółki ostatniej płatności środków unijnych. Strona powodowa opracowała wniosek, na podstawie którego strona pozwana zawarła w dniu 5 czerwca 2013 roku umowę o dofinansowanie projektu pn. „Produkcja nowych wysokozmineralizowanych nawozów organicznych dzięki wdrożeniu innowacyjnej technologii prośrodowiskowej, na kwotę 12 645 690 zł. Sąd ustalił także, że pozwana,. pismem z dnia 22 stycznia 2014 r., oświadczyła, że rozwiązuje umowę ze stroną powodową, a to z uwagi na nienależyte wykonanie umowy, liczne zaniedbania oraz nieprawidłowości zarówno w wykonywaniu umowy jak i we wniosku aplikacyjnym. Nadto, po złożeniu wniosku, a przed przystąpieniem do realizacji inwestycji strona pozwana zmieniła lokalizację projektu z miejscowości S. w woj. (...) do miejscowości D. w woj. (...) na co Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wyraziła zgodę. Wreszcie Sąd wskazał, że zgodnie z umową strona pozwana zapłaciła powodowej spółce, w dniu 29 czerwca 2012 r., pierwszą ratę wynagrodzenia w wysokości 349.969,47 zł. Druga rata wynagrodzenia, określona w fakturze VAT nr (...) w wysokości 116.656,50 zł, została zapłacona częściowo do wysokości 50 000 zł. Pozostała część do zapłaty za drugą ratę wynagrodzenia w wysokości 66 656 zł została potwierdzona przez stronę pozwaną w potwierdzeniu salda, a następnie zasądzona na rzecz strony powodowej przez Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 roku. W dniu 19 lutego 2014 r. powodowa spółka wystawiła fakturę VAT za 3 ratę wynagrodzenia opiewającą na kwotę 77.770,99 zł. W odpowiedzi pozwana spółka odesłała niezaksięgowaną fakturę. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał zgłoszone roszczenie za uzasadnione w całości. Strony łączyła umowa o świadczenie usług, w rozumieniu art. 750 k.c. , a powodowa spółka wykonała w całości świadczenie, za które należało się jej wynagrodzenie. Sąd wskazał, że roszczenie zgłoszone w pozwie, obejmujące trzecią część umówionego wynagrodzenia, stało się wymagalne i winno być spełnione zanim strona pozwana złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy. Tym samym pozwana spółka nie może skutecznie uchylić się od zapłaty wynagrodzenia. Sąd podkreślił przy tym, że strony umówiły się na wynagrodzenie „success fee”, zależne od wyniku sprawy, a wynikiem tym było uzyskanie przez pozwana dofinansowania. Skoro zatem oczekiwany rezultat nastąpił, bo pozwana podpisała umowę o dofinansowanie i wypłacono jej stosowne środki, to powodowej spółce należy się wynagrodzenie określone w § (...) ust. (...) umowy. W ocenie Sądu bezzasadny był zarzut pozwanej obniżenia wynagrodzenia – zdaniem Sądu pozwana poszukuje jedynie pretekstów do uniknięcia zapłaty. Podobnie, jako nieuzasadniony uznał Sąd zarzut pozwanej odwołujący się do art. 5 k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Od powyższego orzeczenia apelację wniosła pozwana (...) Spółka z o.o. spółka komandytowa w Ł. , zarzucając: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pozwany nie wykazał okoliczności uzasadniających przyjęcie, że powód wadliwie wykonał obowiązki wynikające z łączącej strony umowy, podczas gdy ze stanowiska pozwanej wynikało niezbicie, iż istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że powód dopuścił się licznych naruszeń warunków umowy; - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, co doprowadziło do przyjęcia, że zarzuty strony pozwanej są bezzasadne, podczas gdy z całokształtu zebranych w sprawie dowodów wynika, iż powód dopuścił się naruszeń zawartej umowy; - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 217 § 3 w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominiecie dowodów wnioskowanych przez pozwanego, a to dowodu z przesłuchania strony, podczas gdy okoliczności te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a okoliczności sporne nie zostały w toku sprawy dostatecznie wyjaśnione; - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie rozstrzygnięcie sprawy w sposób rażąco sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. W uwzględnieniu podniesionych zarzutów strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu oraz o zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja strony pozwanej jest bezzasadna. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 217 § 3 w zw. z art. 227 k.p.c. Wobec prawidłowego wezwania przedstawiciela strony pozwanej na rozprawę wyznaczoną na dzień 18 lutego 2016 r. celem przesłuchania (k. 121 i 124 akt) i jego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa, Sąd I instancji miał podstawy i był uprawniony do pominięcia dowodu z przesłuchania strony pozwanej. Zważyć przy tym należy, że wniosek o usprawiedliwienie tej nieobecności wpłynął do Sądu już po rozprawie (pismo wpłynęło do Sądu w dniu rozprawy o godz. 13
(10)– k. 133), a sam wniosek nie był zasadny. Jakkolwiek bowiem we wniosku strona pozwana powołuje się na kolizję ze sprawą prowadzoną przed Sądem Okręgowym we W. i fakt wyznaczenia w tamtej sprawie rozprawy na ten sam dzień, to wnioskujący nie wykazał, że obecność osoby uprawnionej do reprezentacji pozwanej spółki przed Sądem Okręgowym we W. było obowiązkowa. W konsekwencji, pomijając dowód z przesłuchania przedstawiciela strony pozwanej Sąd nie naruszył przepisu art. 214 i 216 k.p.c. Ustalenia dokonane w pierwszej instancji są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Dokonane zostały w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody, których ocena mieści się w granicach wyznaczonych art. 233 § 1 k.p.c. Przede wszystkim odnotować należy, że w sprawie poza sporem pozostaje fakt zawarcia przez strony umowy w dniu 2 czerwca 2012 r. i treści tej umowy, w tym postanowienia, że powód zobowiązał się do przygotowania oznaczonego wniosku celem otrzymania przez pozwaną spółkę dofinansowania, jak też, że strona powodowa wniosek sporządziła i wniosek ten był podstawą wydania decyzji o dofinansowaniu i zawarcia przez pozwaną umowy o dofinansowanie. Niespornym także pozostaje, że powódce należało się wynagrodzenie wynikające z efektu, jakim było uzyskanie przez pozwaną dofinansowania, w tym trzecia transza wynagrodzenia stawała się wymagalna w terminie 14 dni od daty wpływu na rachunek pozwanej spółki środków unijnych. Pozwana nie kwestionuje także, że stosowne środki unijne otrzymała w dniu 11 lipca 2013 r., a w związku z tym roszczenie strony powodowej stało się wymagalne po upływie 14 dni od tej daty. Te bezsporne okoliczności przesądzają o zasadności dochodzonego w sprawie roszczenia. Strona pozwana swoją obronę opierała na twierdzeniu, że powodowa spółka wykonała swoje obowiązki nieprawidłowo. Pozwana wskazywała na konieczność wykonania samodzielnie części czynności objętych umową, inne zaniechania w realizacji umowy oraz brak działań powodowej spółki w działaniach mających na celu poprawę wniosku i otrzymanie dofinansowanie, gdyż - jak wskazała - wniosek wykonany przez powoda nie doprowadził do uzyskania wymaganej liczby punktów do uzyskania dofinansowania. Jak zasadnie ocenił to Sąd Okręgowy, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie ustaleń faktycznych zgodnych z wyżej powołanymi twierdzeniami pozwanej. W tym zakresie wskazać należy, że pozwana spółka, powołując się na rzekome zaniedbania strony powodowej, odwołuje się do dokumentów pochodzących z 2010 r. w sytuacji, gdy podstawą zgłoszonego w sprawie roszczenia jest umowa zawarta 2 lata później, sporny wniosek był sporządzony na podstawie tej umowy a dofinansowanie udzielone na skutek tego wniosku. Można się jedynie domyślać, że strony pozostawały w relacjach gospodarczych jeszcze przed zawarciem umowy. Nie sposób jednak rozstrzygnąć, jakie znaczenie dla realizacji umowy z dnia 2 czerwca 2012 r. miały wcześniejsze wydarzenia, w tym kontrowersje mające miejsce w 2010 r. Strona pozwana nie dość, że nie wykazała przedmiotowych faktów, to nawet nie objęła swymi twierdzeniami okoliczności wyjaśniających wpływ zdarzeń wynikających z korespondencji z 2010 r. na zakres obowiązków stron wynikających z umowy z 2012 r. oraz ocenę sposobu wykonania zobowiązania przez stronę pozwaną. W tych okolicznościach, przy spełnieniu przez stronę pozwaną obowiązku zapłaty wynagrodzenia z 2-ch pierwszych transz, zasadnie ocenił Sąd i instancji, że złożenie przez pozwaną w 2014 r. oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz powołanie się na rzekome nieprawidłowości w postępowaniu strony powodowej wynikają wyłącznie z potrzeby taktycznej i stanowią pretekst do uniknięcia zapłaty. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w pełni podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 5 k.c. Wyżej przedstawione rozważania w oczywisty sposób wskazują na brak podstaw do przyjęcia, że zgłoszenie przez stronę powodową objętego żądaniem pozwu roszczenia narusza zasady współżycia społecznego. Nadto z wywodów apelującego w tym zakresie nie wynika, jakie reguły uczciwości w obrocie gospodarczym miałaby naruszyć powodowa spółka. Sam fakt, że – zdaniem pozwanej – roszczenie jest nieuzasadnione z uwagi na uchybienia i naruszenia powódki w wykonaniu jej zobowiązania, nie może uzasadniać oceny zgłoszonego żądania w świetle instytucji nadużycia prawa. Argumentacja ta może prowadzić do oceny nieistnienia roszczenia strony powodowej, czego pozwana nie wykazała. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik ( art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ). Na zasądzone koszty składa się opłata od wynagrodzenia pełnomocnika, ustalona zgodnie z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667). SSA Paweł Rygiel SSA Andrzej Struzik SSA Grzegorz Krężołek