Sad powszechny, IV Ka 938/17

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny–Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Hanna Bartkowiak Protokolant: st. sekr. sąd. Aleksandra Langocz przy udziale A. Z. Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. w P. po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy M. S. oskarżonej z art. 284 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w P. z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt VIII K 330/17

1. Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że stosując art. 4 § 1 kk , za podstawę orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności z pkt 2 przyjmuje, art. 69 § 1 i 2 kk oraz art. 70 § 1 pkt 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.
2. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.
3. Zwalnia oskarżoną z obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze. H. B. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w P. , wyrokiem z dnia 30 czerwca 2017 r. wydanym w postępowaniu o sygn. akt VIII K 330/17, uznał oskarżoną M. S. za winną tego, że w dniu 29 marca 2012 r. w P. przywłaszczyła sobie prawo majątkowe w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 10 000 zł w ten sposób, że wypłaciła ze swojego rachunku bankowego o numerze (...) pieniądze, które niezasadnie zostały przekazane na to konto, czym działała na szkodę (...) , tj. przestępstwa z art. 284 § 1 kk i za to na podstawie przywołanego przepisu wymierzył jej karę 1 roku pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk w zw. z art. 70 § 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 kk zobowiązano oskarżoną do informowania Sądu o przebiegu okresu próby. Na podstawie art. 46 § 1 kk Sąd zobowiązał oskarżoną do naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 10 000 zł na rzecz pokrzywdzonego (...) . (...) A. Netherlands. Na podstawie art. 627 kpk Sąd zasądził od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 1.090,57 zł oraz wymierzył jej opłatę w kwocie 180 zł (k.201-202). Powyższy wyrok zaskarżył prokurator w części odnoszącej się do kary, na korzyść oskarżonej . Zarzucił orzeczeniu obrazę przepisów prawa materialnego – art. 4 § 1 kk . Podnosząc tak, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze poprzez wskazanie w punkcie 2 wyroku jako podstawy warunkowego zawieszenia wykonania kary art. 69 § 1 i 2 i art. 70 § 1 pkt 1 w zw. z art. 4 § 1 kk (k. 211-212v). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora była zasadna i doprowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia, choć de facto zgłoszony zarzut odwoławczy należało ocenić jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 413 § 1 pkt 6 kpk polegający na nie powołaniu w wyroku zastosowanych przepisów ustawy karnej. Sąd Okręgowy podzielił zarzut oskarżyciela publicznego, że Sąd Rejonowy powinien powołać art. 4 § 1 kk w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia albowiem ustawa obowiązująca w chwili popełnienia czynu była względniejsza dla oskarżonej. Brak tego przepisu sugerowałby naruszenie art. 69 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, poprzez zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności pomimo zaistnienia przesłanki negatywnej. Przepis art. 4 § 1 kk rozstrzyga, która ustawa winna być stosowana wobec oskarżonego w przypadku, gdy w chwili orzekania obowiązuje inna ustawa aniżeli w chwili popełnienia czynu. Zgodnie z przytoczonym przepisem co do zasady stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa obowiązująca w chwili popełnienia czynu jest względniejsza dla sprawcy. W konsekwencji przepis art. 4 § 1 kk w sytuacji zmiany ustawy po popełnieniu przez sprawcę czynu wymaga zawsze od sądu wydającego orzeczenie w sprawie porównania przepisów obowiązujących w czasie popełnienia przez sprawcę czynu oraz przepisów obowiązujących w czasie orzekania ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 października 2001 r., SK 8/00, OTK 2001, Nr 7, poz. 211 ) i wybrania ustawy względniejszej dla sprawcy jako ustawy, na podstawie której nastąpi orzekanie w sprawie. Dla uznania jednej z wymienionych w art. 4 § 1 kk ustaw za względniejszą koniecznym jest przede wszystkim zbadanie konkretnej sytuacji prawnej sprawcy czynu zabronionego na tle innych ustaw, czyli ustalenie całokształtu konsekwencji, jakie pociąga za sobą zastosowanie każdej z konkurujących ze sobą ustaw ( A. Zoll, w Zoll (red.), Kodeks karny, t. I, 2007, s. 82 ). Niewątpliwym jest, że M. S. w chwili popełnienia czynu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, a więc w dniu 29 marca 2012 r., była prawomocnie skazana wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 6 maja 2011 r. za czyny z art. 286 § 1 kk na karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby. Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 69 § 1 kk jedną z przesłanek negatywnych uniemożliwiających zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary jest zaś uprzednia karalność oskarżonego na karę pozbawienia wolności w czasie popełnienia przestępstwa. Jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. „ustanowiony w przepisie art. 69 §1 kk , w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. obowiązującą od 1 lipca 2015 r., warunek braku skazania na „karę pozbawienia wolności” odczytywać należy jako obejmujący zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia wolności, jak i na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania” ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r., V KK 42/17, Legalis nr 1591435 ). W konsekwencji powyższego zastosowanie wobec M. S. środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów w tej kwestii byłoby niemożliwe. Zgodnie natomiast z art. 69 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym w chwili popełnienia przez oskarżoną zarzuconego jej czynu sąd mógł warunkowo zawiesić wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 2 lat, kary ograniczenia wolności lub grzywny orzeczonej jako kara samoistna, uznawszy że będzie to wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym ustawa nie przewidywała negatywnej przesłanki warunkowego zawieszenia kary w postaci uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności. Skoro zatem Sąd I instancji powołał art. 69 § 1 i 2 kk , decydując o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności wobec oskarżonej M. S. , należy wnosić, że de facto stosował ustawę karną sprzed nowelizacji z dnia 1 lipca 2015 r. Aby jednak rozstrzygnięcie w tym zakresie było spójne i jasne, należało wskazać odpowiedni przepis z art. 70 kk , określający okres próby oraz powołać brakujący art. 4 § 1 kk . Błąd Sądu Rejonowego nie polegał zatem na tym, że wydał niedopuszczalne rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia o karze, bo jak wyżej wskazano, miał taką możliwość stosując określone przepisy prawa materialnego. Uchybienie tego organu miało zaś charakter procesowy, gdyż przepis art. 4 § 1 kk , umożliwiający zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia kary wobec oskarżonej nie znalazł się w orzeczeniu kończącym. Mając na uwadze powyższe należało za prokuratorem uznać konieczność wyraźnego wskazania w zaskarżonym wyroku, że ustawą względniejszą dla oskarżonej jest ustawa obowiązująca w chwili popełnienia przez nią czynu. W konsekwencji takich ustaleń Sąd II instancji zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że stosując art. 4 § 1kk , za podstawę orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności z pkt 2 przyjął art. 69 § 1 i 2 kk oraz art. 70 § 1 pkt 1 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. (pkt 1 wyroku). Mając na uwadze zakres i kierunek wniesionego środka odwoławczego, Sąd Okręgowy w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt 2 wyroku). W pkt 3 orzeczono zaś o kosztach postępowania odwoławczego. Na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk Sąd Okręgowy zwolnił oskarżoną z obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze. Sąd II instancji uznał, że w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze zostało wywołane wyłącznie z powodu niedopatrzenia Sądu Rejonowego, względy słuszności przemawiały za zwolnieniem M. S. z kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. H. B.