Sad powszechny, III RC 172/17

Sygn. akt III RC 172/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Łomży III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący SSR Zenon Milewski Protokolant Emilia Rejnhard po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r., w Ł. , na rozprawie sprawy z powództwa małoletnich M. Z. i W. Z. reprezentowanych przez ojca B. Z. przeciwko A. Z. o podwyższenie alimentów I. Powództwo oddala; II. Odstępuje od obciążania stron dotychczasowymi brakującymi kosztami sądowymi, które ponosi Skarb Państwa. Sygn. akt III RC 172/17 UZASADNIENIE Małoletni powodowie M. Z. i W. Z. , reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego w osobie ojca B. Z. , wnieśli pozew przeciwko swojej matce A. Z. o podwyższenie alimentów. Domagali się nim podwyższenia alimentów, zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Łomży w sprawie I C 194/16, z dotychczasowej kwoty po 50 zł miesięcznie do kwoty po 500 zł miesięcznie na każdą z powódek, łącznie 1.000 zł. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podała, iż pozwana płaci symboliczne alimenty, na które zgodził się ojciec małoletnich B. Z. , gdyż na dzień wyroku rozwodowego pozwana nigdzie nie pracowała. Ojciec małoletnich dowiedział się od kuratora społecznego, że pozwana pracuje zawodowo opiekując się osobami starszymi oraz wyjeżdża w celach zarobkowych do Niemiec, gdzie pracowała przy zbiorach warzyw. Najprawdopodobniej zamieszkuje ona z konkubentem we wsi R. - P. . Jest ona osobą zdolną do pracy i nie ma nikogo oprócz powódek na swoim utrzymaniu. W żaden sposób nie uczestniczy w wychowaniu dzieci i nie przesyła żadnych dodatkowych pieniędzy oraz nie daje dziewczynkom prezentów. Natomiast potrzeby małoletnich powódek zwiększają się. Wskazała także szczegółowo na poszczególne koszty ich utrzymania. Pozwana A. Z. wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniosła, iż nie pracuje, nie ma gdzie mieszkać i została wypędzona przez męża. Dalej mieszka u rodziców. Jej sytuacja finansowa nie zmieniła się od zakończenia sprawy rozwodowej. Pogorszył się jej stan psychiczny z uwagi na brak córek przy niej. Choruje ona na liczne schorzenia. Nie ma natomiast orzeczenia o niepełnosprawności. Wystąpiła ona z wnioskiem o podział majątku wspólnego. Płaci alimenty po 50 zł a pieniądze na to otrzymuje od rodziców i siostry. Czasami nie ma ona pieniędzy na wykupienie sobie leków. Sąd Rejonowy w Łomży ustalił, co następuje : Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Łomży, w sprawie IC 194/16, rozwiązał przez rozwód związek małżeński B. Z. i A. Z. bez orzekania o winie. Sąd ten ograniczył także władzę rodzicielską B. Z. i A. Z. nad ich małoletnimi dziećmi: M. Z. , ur. (...) , i W. Z. , ur. (...) , przez nadzór kuratora, którego zobowiązał do składania sprawozdań co 3 miesiące, a także Sąd ten ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci przy ojcu B. Z. . Wyrokiem tym zobowiązano także B. Z. i A. Z. do podjęcia terapii psychologicznej wraz z córkami M. i W. Z. w Poradni P. -Pedagogicznej w K. – nakierowaną na poprawę relacji córek M. i W. z A. Z. oraz poprawę postaw rodzicielskich obu rodziców i obowiązek ten poddać kontroli kuratora sądowego. Zobowiązano oboje rodziców do składania kuratorowi zaświadczeń z odbytych terapii bądź zaświadczenia o odbywanych terapiach od psychologa co 3 miesiące. Równocześnie zobowiązano oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci i w związku z tym zasądzono, zgodnie z żądaniem B. Z. , od A. Z. na rzecz małoletniej M. Z. alimenty w kwocie po 50 zł miesięcznie oraz na rzecz małoletniej W. Z. również w kwocie po 50 zł miesięcznie, łącznie w kwocie po 100 zł miesięcznie, płatne do rąk B. Z. do dnia 10-go każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami od dnia opóźnienia każdej raty, aż do dnia zapłaty, obciążając B. Z. pozostałymi kosztami utrzymania dzieci oraz osobistymi staraniami o ich wychowanie. Odstąpiono również tym wyrokiem od ustalania kontaktów A. Z. z małoletnimi dziećmi: M. i W. Z. . Wyrok ten, wobec braku jego zaskarżenia, uprawomocnił się w dniu 8 czerwca 2016 r. W czasie trwania tej sprawy IC 194/16 małoletnia M. Z. miała 13 lat i uczęszczała do I klasy Gimnazjum w L. . Z kolei małoletnia W. Z. miała wówczas 11 lat i była uczennicą V klasy Szkoły Podstawowej w L. . Dzieci te mieszkały wraz z ich ojcem B. Z. na jego gospodarstwie rolnym we wsi K. , gm. K. . Systematycznie realizowały obowiązek szkolny, były zadbane i zdrowe. Korzystały z pomocy psychologicznej, a w szczególności małoletnia M. Z. , która od 2013 r. objęta była pomocą Poradni P. -Pedagogicznej w K. w formie terapii indywidualnej. Wraz z nimi zamieszkiwali jeszcze rodzice B. Z. , którzy byli już emerytami. Pomagali oni synowi w opiece nad jego córkami. Ich ojciec B. Z. miał wówczas 46 lat i średnie wykształcenie. Był zdrowy i pracował na swoim gospodarstwie rolnym o powierzchni około 20 ha, które utrzymywało jego i córki. Nie posiadał nałogów, nigdy nie leczył się odwykowo i psychiatrycznie oraz nie był karany sądownie. Pozwana A. Z. miała wówczas 38 lat i wykształcenie podstawowe. Mieszkała u swoich rodziców i brata w miejscowości T. . Nie miała majątku, nie pracowała i nie miała jakichkolwiek dochodów. Miała migreny i boreliozę oraz zwyrodnienie kręgosłupa, karku, stawów. Od dwóch lat pozostawała pod opieką (...) Centrum (...) w Ł. ul. (...) z powodu depresji. Przyjmowała leki. W ocenie jej męża od dłuższego czasu miała problemy osobowościowe oraz psychiatryczne, a ostatnio jej stan się pogorszył i jej ojciec zabrał ją do siebie. Nie była karana sądownie. Starała się ona kontaktować z córkami mieszkającymi u ojca, ale rzadko dochodziło do tych kontaktów. Obecnie małoletnie powódki M. Z. i W. Z. mają odpowiednio 15 i 13 lat. Dalej uczą się i są pod opieką psychologa. Młodsza z sióstr ma lepsze wyniki w nauce a starsza otworzyła się i jest już wesoła. Pod względem finansowym nic się nie zmieniło w sytuacji tych dzieci. Ojciec małoletnich powódek B. Z. w dalszym ciągu opiekuje się samodzielnie, z pomocą swoich rodziców, córkami. Są one praktycznie na jego wyłącznym utrzymaniu. Jeździ on z córkami do psychologa z (...) w K. . Dalej utrzymuje on rodzinę z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Pozwana A. Z. w dalszym ciągu nie pracuje i mieszka u rodziców. Choruje na dotychczasowe choroby, ale nie ma orzeczonej niezdolności do pracy. Kontaktuje się ona z córkami, ale bardzo rzadko. Płaci zasądzone wcześniej na córki alimenty, a pieniądze na to otrzymuje od swojej rodziny. Nie daje córkom żadnych dodatkowych pieniędzy czy prezentów. W dniu 16 listopada 2016 r. do Sądu Rejonowego w Łomży wpłynął wniosek A. Z. o podział jej majątku wspólnego i byłego męża B. Z. , którego wartość określiła ona na 900.000 zł. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie : - informacji B. Z. (k. 47), - informacyjnych wyjaśnień pozwanej A. Z. (k. 47), - a także dodatkowo: kserokopii zaświadczeń lekarskich (k. 45) oraz z akt sprawy Sądu Okręgowego w Łomży IC 194/16 i Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w Łomży o sygn. I Ns 1119/16, z których dopuszczono dowód. Sąd Rejonowy w Łomży zważył, co następuje : Przedmiotowe powództwo małoletnich M. Z. i W. Z. , reprezentowanych przez ojca B. Z. , przeciwko ich matce A. Z. o podwyższenie alimentów nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu nie zachodzą w niniejszej sprawie wszystkie przesłanki do zastosowania art. 138 kro , na podstawie, którego mogłoby nastąpić ewentualne podwyższenie alimentów. Zgodnie, bowiem z dyspozycją tego przepisu przesłanką zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego jest zmiana stosunków. Pod pojęciem tym należy rozumieć okoliczności istotne z punktu widzenia ustawowych przesłanek obowiązku alimentacyjnego i jego zakresu unormowanego w art. 133 i 135 kro . Stanowią one, iż rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dzieci, które nie są jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, a zakres tych świadczeń zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Za usprawiedliwione potrzeby należy natomiast uznać środki utrzymania i środki wychowania. Potrzeby utrzymania mają charakter konsumpcyjny. Ich zaspokojenie polega bowiem na zapewnieniu uprawnionemu mieszkania, wyżywienia, odzieży, leczenia, pielęgnacji w chorobie itp. Dlatego przy ocenie czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 138 kro należy mieć na uwadze wszystkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a w szczególności możliwości i sytuację majątkową stron stosunku alimentacyjnego. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie bezsprzecznie wynika, że małoletnie powódki M. Z. i W. Z. w dalszym ciągu nie mogą samodzielnie się utrzymywać albowiem mają dopiero 15 i 13 lat, a nie posiadają przy tym własnego majątku, z którego dochód pozwoliłby im na samodzielne utrzymanie. Bezsprzecznie potrzebna jest im w dalszym ciągu pomoc ze strony ich rodziców. Pozwana nie kwestionowała tego faktu, lecz nie godziła się na jakiekolwiek podwyższenie alimentów, wskazując, że nie pracuje i nie ma gdzie mieszkać. Alimenty na rzecz małoletnich M. Z. i W. Z. po raz ostatni ustalono w wyroku Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 17 maja 2016 r. w sprawie I C 194/16, który uprawomocnił się w dniu 8 czerwca 2016 r. Zatem przedmiotem rozpoznania i badania w niniejszej sprawie jest ustalenie zmian i ich wpływu na sytuację stron w okresie od daty tego orzeczenia do chwili obecnej. Okoliczności ustalone w tej ostatniej sprawie dotyczącej tych przedmiotowych alimentów legły u podstaw takiego ukształtowania obowiązku alimentacyjnego jakiemu Sąd dał wyraz w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie IC 194/

1. Nie można natomiast obecnie dokonywać ponownej oceny materiału dowodowego i sytuacji stron z tej sprawy, gdyż byłoby to niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując zatem obecnie ustalenia zmian w sytuacji obu stron tego przedmiotowego obowiązku alimentacyjnego Sąd doszedł do przekonania, że w ciągu tak krótkiego okresu czasu nie zaszły w sytuacji stron takie zmiany, które uzasadniałyby konieczność zmiany wysokości alimentów poprzez ich podwyższenie i to aż dziesięciokrotnie, jak tego domaga się strona powodowa. Reprezentujący w niniejszej sprawie małoletnie powódki ich ojciec B. Z. w uzasadnieniu pozwu wskazał, że potrzeby małoletnich córek zwiększają się i obecne średnie miesięczne koszty utrzymania córki M. wynoszą około 2.000 zł a córki W. około 1.200 zł. Jednak w czasie rozprawy w dniu 12 października 2017 r. wskazał on, że w sytuacji córek zmieniło się dużo, gdyż otworzyły się i są weselsze, ale pod względem finansowym nic się nie zmieniło w ich sytuacji. Po chwili jednak dodał, że od rozwodu jeździ z córką G. do psychologa do K. dwa razy w tygodniu, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na niego w wyroku rozwodowym, co powoduje wzrost wydatków na nią o 200 zł. W ocenie Sądu trudno jednak to ostatnie oświadczenie przedstawiciela strony powodowej uznać za rzeczywiście zwiększające koszty utrzymania małoletniej M. Z. albowiem z akt sprawy rozwodowej wnika, że już w trakcie trwania tej sprawy dzieci korzystały z pomocy psychologa z Poradni P. -Pedagogicznej w K. a z urzędu Sądowi wiadomo (w sprawie I. O. 34/16), że oboje rodzice ukończyli w tej Poradni cykl spotkań przeznaczonych dla rodziców. Należy tu również podkreślić, iż zgodnie z pkt. III wyroku rozwodowego zobowiązano B. Z. i A. Z. do podjęcia terapii psychologicznej wraz z córkami M. i W. Z. w Poradni P. -Pedagogicznej w K. – nakierowaną na poprawę relacji córek M. i W. z A. Z. oraz poprawę postaw rodzicielskich obu rodziców, co wskazuje na fakt konieczności wspólnej terapii rodziców z dziećmi. Tymczasem zgodnie z twierdzeniem pozwanej A. Z. po raz ostatni była ona na tej terapii z córkami w październiku 2016 r. Zatem obecne wyjazdy B. Z. z dziećmi do psychologa nie stanowią już realizacji zobowiązania sądowego. Z urzędu Sądowi wiadomym jest natomiast, iż zgodnie z ustaleniami kuratora prowadzącego nadzór w tej rodzinie małoletnie powódki uczęszczają na terapie jednie jeden raz w miesiącu. Ponieważ strona powodowa nie wskazała na inne okoliczności zmieniające dotychczasową sytuację małoletnich powodów Sąd uznać, że w sytuacji tych powodów nie zaszły w międzyczasie tego typu zmiany, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany wysokości dotychczasowego przedmiotowego obowiązku alimentacyjnego. Warto w tym miejscu jedynie podkreślić, iż w ocenie Sądu za całkowicie nieodpowiadające prawdzie należy uznać twierdzenia strony powodowej co do średnich miesięcznych kosztów utrzymania małoletnich powódek. Zdaniem tej strony wynoszą one w przypadku małoletniej M. Z. około 2.000 zł a w przypadku małoletniej W. Z. około 1.200 zł. Dziewczynki te mają bowiem obecnie zaledwie odpowiednio 15 i 13 lat, nie chorują na przewlekłe choroby i mieszkają w środowisku wiejskim, gdzie wiele produktów żywnościowych pozyskiwanych jest po znacznie niższych kosztach niż ma to miejsce w sytuacji osób mieszkających w mieście. Nadto tak wysokie koszty utrzymania tych powódek nie znajdują odzwierciedlenia w dochodach ich ojca, który musi jeszcze utrzymać także i siebie oraz dom, w którym wszyscy zamieszkują. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w sprawie rozwodowej ojciec dziewczynek B. Z. , który nota bene sam wystąpił z pozwem rozwodowym, już w tym pozwie wnosząc o powierzenie obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej nad ich córkami i ustalenie miejsca tych dzieci przy nim wnosił o „odstąpienie od obciążania pozwanej alimentami na rzecz małoletnich dzieci”. W późniejszym czasie w tej samej sprawie wnosił natomiast kilkakrotnie o zasądzenie alimentów jedynie w kwotach po 50 zł miesięcznie od matki na rzecz każdej z córek. Zatem B. Z. już w sprawie rozwodowej musiał zdawać sobie sprawę z braku możliwości finansowych swojej ówczesnej żony do wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem jej dzieci. Obecnie nie wskazał on natomiast na wystąpienie na tyle nowych okoliczności i zmian w sytuacji stron tego obowiązku alimentacyjnego, które uzasadniałyby tak znaczne, bo aż dziesięciokrotne, podwyższenie tych alimentów, zgodnie z żądaniem strony powodowej. Wprawdzie niektórzy mogliby przypuszczać, iż takie stanowisko B. Z. w kwestii alimentów w sprawie rozwodowej podyktowane było przede wszystkim przekonaniem jego żony do ustąpienia w kwestii rozwodu i ustalenia miejsca pobytu dzieci przy nim, lecz ponieważ w sprawie rozwodowej B. Z. opisywał siebie jako wspaniałego ojca i człowieka to trudno uznać, aby w taki sposób chciał „kupić” sobie przychylność żony. Tym nie mniej, tak jak to już wcześniej wskazano, najistotniejsza w tego typu sprawach jest kwestia wystąpienia zmian w sytuacji stron obowiązku alimentacyjnego oraz możliwości wpływy tych zmian na zmianę wysokości dotychczasowego obowiązku alimentacyjnego. Natomiast analiza zmian sytuacji strony powodowej, wskazana i opisana przez tą stronę, nie wskazuje na wystąpienie na tyle istotnych zmian w sytuacji tej strony, które wskazywałyby na potrzebę zmiany dotychczasowej wysokości tego obowiązku alimentacyjnego. Strona powodowa wskazała także w niniejszej sprawie na wystąpienie jednej zmiany w sytuacji ojca małoletnich powódek, która spowodowała zmniejszenie się jego dochodów. Okolicznością tą były wyjazdy z dziećmi do psychologa, które rzekomo odrywały go od pracy w gospodarstwie i powodowały zmniejszenie produkcji mleka, czego przykładem było dostanie przez niego ostatnio za mleko 900 zł. W ocenie Sądu okoliczność ta wydaje się być jednak mało prawdopodobna albowiem trudno uznać za wiarygodne zmniejszenie się produkcji mleka w gospodarstwie rolnym (...) absencją jego w gospodarstwie przez zaledwie 3-5 godzin w tygodniu. Warto tu także zwrócić uwagę na fakt braku przedstawiła przez stronę powodową jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie tej okoliczności a także wskazania przez nią potrzeby korzystania z dzieci z takich form pomocy. Reasumując stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uznania, iż w sytuacji ojca powódek zaszły w międzyczasie jakiekolwiek istotne zmiany. Z porównania materiału dowodowego z obu ostatnich spraw dotyczących tych przedmiotowych alimentów wynika także, iż w międzyczasie nie uległa zmianie sytuacja pozwanej A. Z. . Wprawdzie strona powodowa w uzasadnieniu pozwu twierdziła, że pozwana A. Z. pracuje zawodowo, wyjeżdża zarobkowo do Niemiec i najprawdopodobniej mieszka u konkubenta, lecz już w trakcie rozprawy w dniu 12 października 2017 r. B. Z. stwierdził, że nie wie co się zmieniło w sytuacji byłej żony, gdyż nie ma z nią kontaktu (k. 47). Z kolei pozwana A. Z. zaprzeczyła twierdzeniu strony powodowej z uzasadnienia pozwu jakoby pracowała i nie mieszkała u rodziców. Wobec zatem braku dowodów świadczących o prawdziwości twierdzeń strony powodowej w tym zakresie trudno uznać je za udowodnione i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponieważ pozwana wskazała, że w jej sytuacji finansowej nic się nie zmieniło od czasu zakończenia sprawy rozwodowej a strona przeciwna nie przedstawiła dowodów, które by temu przeczyły, nie sposób jest nie dać wiary temu twierdzeniu tej strony. Na marginesie należy jedynie podkreślić, iż z urzędu Sądowi wiadomym jest także, że powyższe twierdzenia strony powodowej nie znajdują także potwierdzenia w ostatnim wywiadzie kuratora sądowego w sprawie I. O. 34/
2. Z tych względów, na podstawie powyżej powołanych przepisów prawnych, orzeczono o oddaleniu powództwa w niniejszej sprawie. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 102 kpc z uwagi na treść rozstrzygnięcia i sytuację stron.