Sad powszechny, VI GC 853/17

Sygn. akt VI GC 853/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2017 roku Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie: Przewodniczący: SSR Justyna Supińska Protokolant: sekr. sąd. Dorota Moszyk po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 roku w Gdyni na rozprawie sprawy z powództwa N. O. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. o zapłatę I. oddala powództwo; II. kosztami procesu obciąża powódkę N. O. uznając je za uiszczone. Sygn. akt VI GC 853/17 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 26 października 2016 roku powódka N. O. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwoty 8 252,99 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także kosztów procesu. W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu 31 sierpnia 2016 roku zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą (...) , w związku z czym w dniu 01 września 2016 roku została wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W dniach 19 września 2015 roku i 21 września 2015 roku na stacji paliw należącej do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. dwie osoby dokonały bezgotówkowego zatankowania pojazdów na kwotę 1 233,78 złotych oraz na kwotę 3 035,65 złotych, tj. łącznie na kwotę 4 269,43 złotych. W dniu 28 września 2015 roku dokonano kolejnego tankowania na kwotę 2 224,25 złotych. Za powyższe tankowanie pozwany wystawił dwie faktury VAT obciążając nimi powódkę. Powódka podniosła, że obie faktury VAT bezpodstawnie zostały wystawione na dane prowadzonej ówcześnie przez nią działalności gospodarczej pod firmą (...) . Dane do faktury podane zostały przez osoby nie będące pracownikami powódki, nieuprawnione i w żaden inny sposób nie związane z firmą powódki. Po otrzymaniu wezwania do zapłaty z dnia 16 listopada 2015 roku powódka wielokrotnie kontaktowała się z pozwanym celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i informowała pozwanego o fakcie, że żaden z pracowników powódki nie dokonywał zakupu paliwa na stacji paliw należącej do spółki, a wystawione faktury VAT zostały podpisane przez osoby nieupoważnione. Powódka poinformowała pozwanego o nieuznaniu roszczenia, podkreślając fakt pozostawania stron w stałej współpracy gospodarczej, w ramach której pozwany sprzedawał powódce paliwo, wobec czego pracownicy pozwanego znali pracowników powódki, wiedząc, że nigdy nie dokonywali zakupu paliwa w tak dużych ilościach i na tak wysokie kwoty. W konsekwencji błędnie wystawionych faktur VAT obciążających powódkę, pozwany w dniu 19 listopada 2015 roku skierował pozew o zapłatę, w wyniku czego wydany został nakaz zapłaty oraz wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne przeciwko powódce. W wyniku tego postępowania wyegzekwowano od powódki kwotę 8 252,99 złotych. Powódka wskazała przy tym, że w wyniku niezawinionego przez powódkę nieodebrania nakazu zapłaty, niemożliwym stało się złożenie sprzeciwu w terminie. W rejestrze Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako adres do doręczeń powódki wskazany był adres R. , ulica (...) . Pozwany w pozwie z dnia 19 listopada 2015 roku wskazał błędny adres do doręczeń powódki. Pozwany wiedząc, że osoby dokonujące tankowania paliwa w dniach 19 września 2015 roku i 21 września 2015 roku, podając dane firmy powódki były do tego nieuprawnione, umożliwił im tankowanie. Mimo podejrzeń, jakie wzbudził ten fakt oraz późniejszego poinformowania przez powódkę pozwanego o nieuznaniu roszczenia, pozwany nie tylko nie skorygował wystawionych faktur, ale także wystąpił z powództwem o zapłatę przeciwko powódce. Na skutek powyższych działań pozwanego powódka poniosła szkodę w wysokości 8 252,99 złotych. Na wskazaną kwotę składają się kwoty wskazane w fakturach VAT, koszty postępowania sądowego oraz koszty postępowania egzekucyjnego. W oparciu o treść art. 415 k.c. z uwagi na zaniechanie skorygowania błędnie wystawionych faktur VAT oraz podjęcie działań skutkujących egzekucją skierowaną przeciw powódce, pozwany spowodował po stronie powódki szkodę majątkową w wysokości dochodzonej pozwem. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 05 kwietnia 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VI GNc 5277/16 referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że powódka prowadziła działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, a zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pisma sądowe oraz wszelką korespondencję dla przedsiębiorców będących osobami fizycznymi doręcza się według zasad przewidzianych dla osób fizycznych, a więc w myśl art. 135 k.p.c. , zgodnie z którym w tej sytuacji doręczeń dokonuje się w miejscu zamieszkania, miejscu pracy lub tam gdzie się adresata zastanie. Zatem jeżeli powódka w ewidencji o działalności gospodarczej wskazała adres w R. przy ulicy (...) oraz ulicę (...) jako miejsce wykonywania działalności, z tego względu należy uznać, że adres wskazany przez pozwanego (...) spółkę z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w G. w pozwie był prawidłowy. Wobec powyższego nieuprawniona jest ocena przez powódkę tego rodzaju działania pozwanego jako bezprawnego i nie pozostaje ono w żadnym normalnym związku przyczynowym ze szkodą, której jakoby powódka miała doznać. Pozwany wskazał nadto, że w pismach kierowanych do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. powódka sama wskazywała adres przy ulicy (...) jako miejsce zamieszkania, jak również przy prowadzeniu działalności gospodarczej posługiwała się pieczęcią o treści (...) ulica (...) . Z tych względów należy uznać, że (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wskazał prawidłowy adres pozwanej N. O. , a powódka bezpodstawnie powołuje się na to, że nakazu zapłaty jej nie doręczono i dlatego nie złożyła od niego sprzeciwu. Powódka mimo, że wiedziała o wydaniu nakazu zapłaty i wszczęciu egzekucji w sprawie o sygn. akt Km 184/16, w toku której komornik wyegzekwował zasądzone nakazem kwoty, nie wystąpiła do Sądu o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty, nie złożyła pozwu o pozbawienie tytułu egzekucyjnego wykonalności i nie podjęła jakichkolwiek działań celem jego obalenia, a więc nie odpadła podstawa prawna świadczenia i powódce w niniejszym postępowaniu nie przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia wyegzekwowanego i przekazanego wierzycielowi (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. . Nadto, pozwany wskazał, że powódka nie wykazała winy sprawcy szkody, gdyż co do zasady nie jest czynem sprzecznym z prawem wykonywanie przez wierzyciela uprawnień wynikających ze skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji. Okoliczności sprawy, twierdzenia powódki i zgłoszone przez nią dowody wskazują na próbę uczynienia przez powódkę ze swego roszczenia odszkodowawczego użytku, który jest sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i zasadami współżycia społecznego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: N. O. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą (...) . W dniu 31 sierpnia 2016 roku N. O. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i w dniu 01 września 2016 roku została wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. niesporne (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wystawił N. O. z tytułu zakupu oleju napędowego faktury VAT: numer (...) na łączną kwotę 4 269,43 złotych oraz numer (...) na kwotę 2 224,25 złotych. faktury VAT – k. 13, 14 akt Po otrzymaniu wezwania do zapłaty z dnia 16 listopada 2015 roku N. O. poinformowała (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , że żaden z jej pracowników nie otrzymał od niej zgody na tankowanie paliwa w takich ilościach i nigdy żaden pojedynczy pojazd z pojazdów, których używała do działalności gospodarczej nie tankował takiej ilości paliwa jednorazowo. wezwanie do zapłaty – k. 15 akt, odpowiedź na wezwanie do zapłaty – k. 16 akt Po ponownym wezwaniu do zapłaty, pismem z dnia 19 listopada 2015 roku N. O. wystąpiła do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. o wystawienie faktur korygujących do wystawionych na jej dane faktur VAT i obciążenie przedmiotową należnością T. S. . ponowne wezwanie do zapłaty – k. 17-19 akt, pismo – k. 18 akt (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w dniu 19 listopada 2015 roku skierował przeciwko N. O. pozew o zapłatę kwoty 6 493,68 złotych w oparciu o niezapłacone faktury VAT numer (...) wskazując jako adres pozwanej R. , ulica (...) . W dniu 01 grudnia 2015 roku referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym uwzgledniający żądanie pozwu w całości oraz zasądzający kwotę 63 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższy nakaz zapłaty uprawomocnił się. W wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie o sygn. akt Km 184/16 na podstawie przedmiotowego nakazu zapłaty wyegzekwowano od N. O. kwotę 8 252,99 złotych. pozew – k. 5-6 akt sprawy o sygn. akt VI GNc 5549/15, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – k. 18 akt sprawy o sygn. akt VI GNc 5549/15, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji w sprawie o sygn. akt Km 184/16 – k. 23 akt, zaświadczenie o dokonanych wpłatach – k. 24 akt, z.p.o. – k. 23 akt sprawy o sygn. akt VI GNc 5549/15 Pismem z dnia 19 września 2016 roku N. O. wezwała (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. do zapłaty kwoty 8 252,99 złotych w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. wezwanie do zapłaty – k. 25 akt Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny w niniejszej sprawie, który w dużej mierze pozostawał bezsporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron w zakresie, w jakim nie były one kwestionowane przez stronę przeciwną. Sąd uwzględnił także zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gdyni w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15, albowiem ich autentyczność i prawdziwość nie była przez strony kwestionowana, wobec czego również i Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności oraz wartości i mocy dowodowej. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 roku wydanym na rozprawie Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z monitoringu pozwanego oraz dowodu z zeznań stron, mając na uwadze, że okoliczności, na które miałyby być przeprowadzone te dowody nie podlegają ponownemu badaniu przez Sąd w niniejszej sprawie, gdyż były przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/

1. W niniejszej sprawie powódka N. O. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwoty 8 252,99 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, swoje roszczenie wywodząc z treści art. 415 k.c. , z uwagi na zaniechanie przez pozwanego skorygowania błędnie wystawionych faktur VAT oraz podjęcie działań skutkujących egzekucją skierowaną przeciwko powódce, które spowodowały po jej stronie szkodę majątkową w wysokości dochodzonej pozwem, a stanowiącą kwotę wyegzekwowaną przez komornika sądowego. Przesłankami odpowiedzialności opartej na podstawie art. 415 k.c. są: szkoda, czyn sprawcy noszący znamiona winy oraz związek przyczynowy pomiędzy tymże czynem a szkodą. Obowiązek wykazania powyższych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, w myśl art. 6 k.c. , spoczywał na powódce N. O. , przy czym należy mieć na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, a mianowicie, że postępowanie egzekucyjne (w wyniku którego powódka miała ponieść szkodę w wysokości kwoty wyegzekwowanej w toku tego postępowania) prowadzone było przeciwko powódce na podstawie tytułu egzekucyjnego – prawomocnego nakazu zapłaty w postepowaniu upominawczym zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, które to orzeczenie nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego (na chwilę orzekania w niniejszej sprawie). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 września 2008 roku (w sprawie o sygn. akt II CSK 200/08) co do zasady wszczęcie i prowadzenie przez wierzyciela egzekucji przeciwko dłużnikowi na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego orzeczenia sądu zapatrzonego w klauzulę wykonalności, nie może być uznane za czyn niedozwolony uzasadniający odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 415 k.c. Warunkiem bowiem odpowiedzialności na podstawie tego przepisu jest wykazanie winy sprawcy szkody. W pojęciu winy w szerokim znaczeniu mieści się element obiektywny (przedmiotowy), tj. to, aby czyn, który spowodował szkodę miał charakter bezprawny oraz element subiektywny (podmiotowy, wina w ścisłym znaczeniu), tj. to, aby sprawcy czynu można postawić zarzut podjęcia negatywnej decyzji – co do przewidywania i woli – odnoszącej się do czynu bezprawnego i jego skutków. Także w przypadku ujęcia winy w wąskim znaczeniu, odpowiedzialność na podstawie art. 415 k.c. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy czyn ma charakter bezprawny, przez którą należy rozumieć sprzeczność czynu z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa albo z zasadami współżycia społecznego (tamże). W ocenie Sądu nie jest czynem sprzecznym z prawem bądź zasadami współżycia społecznego wykonywanie przez wierzyciela uprawnień wynikających z tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, gdy dłużnik nie stosuje się do treści tego tytułu. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku, przede wszystkim nie może być uznane za sprzeczne z prawem bądź zasadami współżycia społecznego samo wystąpienie na drogę sądową z żądaniem rozstrzygnięcia określonego sporu o charakterze cywilnoprawnym, chociażby powództwo (wniosek) było oczywiście bezzasadne. Takie postępowanie jest bowiem realizacją prawa do sądu wynikającego z normy konstytucyjnej zawartej w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz normach regulujących właściwość sądów powszechnych do rozstrzygania spraw o charakterze cywilnym ( art. 2 § 1 k.p.c. ). Strona inicjująca postępowanie sądowe dotyczące określonego stosunku prawnego o charakterze cywilnym czyni to na podstawie i w formie przewidzianej przepisami prawa. Swoje żądanie zawarte w pozwie, czy wniosku, poddaje pod osąd niezawisłego i bezstronnego sądu. Inicjujący bezpodstawnie postępowanie sądowe naraża się nie tylko na przegranie sprawy, ale także negatywne konsekwencje związane z możliwością ponoszenia kosztów postępowania nie tylko własnych, ale i przeciwnika procesowego. W ramach sądowego postępowania rozpoznawczego pozwany (uczestnik) ma możliwość podniesienia wszelkich zarzutów przeciwko bezzasadnemu żądaniu zawartemu w pozwie (wniosku), w tym może podnieść zarzut spełnienia świadczenia żądanego w pozwie (wniosku). Uprawomocnienie się orzeczenia uwzględniającego zgłoszone przez powoda (wnioskodawcę) żądanie ma jednak istotne konsekwencje prawne w postaci mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia ( art. 365 k.p.c. ). Prawomocne orzeczenie między stronami stwarza stan rzeczy osądzonej ( art. 366 k.p.c. ). Związanie stron prawomocnym orzeczeniem polega zaś na związaniu tych osób dyspozycją zawartą w sentencji wyroku skonkretyzowanej i zindywidualizowanej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm o charakterze generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawa przy uwzględnieniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie w chwili wydania orzeczenia – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Strony sporu sądowego powinny zastosować się do rozstrzygnięć zawartych w prawomocnym orzeczeniu sądu. W przeciwnym wypadku, gdy prawomocne orzeczenie sądu nadaje się do egzekucji, jest ono wykonalne i stanowi, zgodnie z treścią art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. tytuł egzekucyjny uprawniający do nadania mu klauzuli wykonalności, a następnie wszczęcia przez wierzyciela egzekucji ( art. 776 k.p.c. ). Postępowanie wierzyciela polegające na wykonywaniu swoich uprawnień wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu jest zgodne z przepisami prawa i nie narusza zasad współżycia społecznego, jeżeli pomiędzy powstaniem tytułu egzekucyjnego a skierowaniem tego tytułu do egzekucji po wcześniejszym nadaniu mu klauzuli wykonalności, nie nastąpiły żadne zdarzenia mające wpływ na treść obowiązku dłużnika wynikającego z tytułu wykonawczego, wskutek których wygasłby, czy uległ ograniczeniu ten obowiązek (tamże). Z dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń wynika, że pozwana w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15 N. O. (powódka w sprawie niniejszej) nie wniosła przeciwko wydanemu nakazowi zapłaty w postępowaniu upominawczym środka zaskarżenia (sprzeciwu), wskutek czego orzeczenie to uprawomocniło się i zgodnie z treścią art. 504 § 2 k.p.c. ma skutki prawomocnego wyroku. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przy tym okoliczność, że przyczyną uprawomocnienia się nakazu zapłaty było niepodjęcie przez powódkę (pozwaną w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15) pisma sądowego zawierającego odpis wydanego przez Sąd nakazu zapłaty, przy czym Sąd zważył, że pomimo podnoszonych argumentów dotyczących wskazania przez pozwanego w niniejszej sprawie jakoby niewłaściwego adresu powódki, pod który skierowano odpis pozwu i nakaz zapłaty, powódka jako pozwana w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15 nie wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu, nie wnosiła skargi o wznowienie postępowania, nie wnosiła o pobawienie wykonalności tytułu wykonawczego, czy też nie korzystała z żadnych innych środków mających na celu wzruszenie wydanego przeciwko niej nakazu zapłaty. Jednocześnie Sąd zważył, że wniesienie pozwu w sprawie o sygn. akt VI GNc 5549/15 związane było z istnieniem sporu pomiędzy stronami o zapłatę za zakupione paliwo i poprzez wydanie nakazu zapłaty w tej sprawie, a następnie jego uprawomocnienie się, spór ten został już rozstrzygnięty między stronami. Niedopuszczalne jest więc ponowne badanie tej kwestii, jak również rozstrzyganie w ramach przedmiotowego postępowania o prawidłowości bądź nieprawidłowości w zakresie doręczenia przedmiotowego nakazu zapłaty w kontekście wskazanego przez pozwanego adresu powódki. W tych okolicznościach nie można uznać zachowania pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , który skierował do egzekucji prawomocny nakaz zapłaty po nadaniu mu klauzuli wykonalności i nie odstąpił od prowadzenia przeciwko powódce jako dłużnikowi egzekucji (tym bardziej, że nie nastąpiły w tym czasie żadne zdarzenia pozwalające przyjąć, że obowiązek dłużniczki N. O. wygasł, czy uległ ograniczeniu), za działanie mające cechy czynu bezprawnego (podobne stanowisko zawarte zostało w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 07 marca 2007 roku, sygn. akt II CSK 478/06). Rozważając natomiast ewentualną odpowiedzialność pozwanego na zasadzie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. Sąd zważył, że prawomocne orzeczenie sądowe tworzy tytuł prawny wyłączający przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia oraz nienależnego świadczenia (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 maja 2003 roku, sygn. akt III CKN 1211/00). W niniejszej sprawie w dalszym ciągu istnieje prawomocny nakaz zapłaty stanowiący podstawę świadczenia przez powódkę na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. i z tych względów nie sposób przyjąć, aby powódka udowodniła, że pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wyegzekwował od niej nienależne świadczenie, nie udowodniła bowiem odpadnięcia podstawy prawnej jej świadczenia. Wobec powyższego świadczenie spełnione przez powódkę na podstawie tytułu wykonawczego nie mogło być świadczeniem nienależnym i jako takie podlegać zwrotowi. W świetle powyższego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 6 k.c. stosowanych a contrario. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. obciążając nimi powódkę jako stronę, która postępowanie to przegrała i uznając je za uiszczone. ZARZĄDZENIE
2. (...)
3. (...)
4. (...) SSR Justyna Supińska Gdynia, dnia 02 stycznia 2018 roku