Sad powszechny, VIII Pz 38/17

Sygn. akt VIII Pz 38/17 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka Sędziowie: SSO Grzegorz Tyrka SSR del Magdalena Kimel (spr) po rozpoznaniu sprawy w dniu 29 listopada 2017 w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym w sprawie H. L. przeciwko B. K. ( K. ) o odszkodowanie na skutek zażalenia powódki H. L. od postanowienia zawartego w punkcie drugim wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 4 września 2017 sygn. akt IV P 294/17 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSR del Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia UZASADNIENIE Powódka H. L. pozwem skierowanym przeciwko B. K. domagała się przywrócenia do pracy na dotychczasowym warunkach pracy i płacy w związku z niezgodnym z prawem wypowiedzeniem umowy o pracę. W piśmie z dnia 28 czerwca 2017 r. powódka zmieniła żądanie i wniosła o zasądzenie kwoty 6.000 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę. Wyrokiem z dnia 4 września 2017 r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił powództwo, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę 166,05 zł brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej jako pełnomocnika powódki z urzędu i odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu. Orzeczenie o kosztach pełnomocnika powódki z urzędu Sąd Rejonowy oparł na § 4 ust 2 w zw z §15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie drugim wyroku w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w części niezasądzonej kwoty 1.494,45 zł, wniósł pełnomocnik powódki, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 1.660,50 zł brutto ( w miejsce kwoty 166,05 zł), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej jako pełnomocnika powódki z urzędu i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść postanowienia tj: - § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, poprzez niewłaściwe zastosowanie; - § 15 ust1 pkt 2 w zw z § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powódki podniósł, że w niniejszej sprawie powódce zgodnie z treścią art. 50 § 3 i 4 kp , przysługiwało wyłączenie roszczenie o zapłatę odszkodowania, zatem brak jest podstaw do zastosowania regulacji prawnych dotyczących spraw, w których są lub mogą być rozpatrywane inne roszczenia alternatywne, w tym uregulowania zawartego w § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia. Hipotezą normy zawartej w tym przepisie nie są objęte sprawy o odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego, lub dokonanego z naruszeniem przepisów wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony (uchwała SN a dnia 24.07.2009 r. I PZP 3/09, wyrok SN z dnia 02.03.2011 r. II PZ 2/11). Zdaniem skarżącego, należne pełnomocnikowi powódki wynagrodzenie za prowadzenie sprawy przed Sądem I Instancji winno zostać określone na podstawie § 15 ust 1 pkt 2 rozporządzenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Rozstrzygając o kosztach zastępstwa procesowego prawidłowo Sąd Rejonowy zastosował § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U z 2016 r, poz. 1715) który stanowi, że opłaty wynoszą w sprawach z zakresu prawa pracy o nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy – 90 zł. Postawą zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w rozpoznawanej sprawie nie jest § 15 ust1 pkt 2 w zw z § 8 pkt 4 rozporządzenia. Istotnie w powołanej przez skarżącego uchwale z dnia 24.07.2009 r. (IPZP 3/09) i w wyroku z dnia 02.03.2011 r. ( II PZ 2/11), Sąd Najwyższy przyjął możliwość zasądzenia w sprawie o odszkodowanie, w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej na czas określony, z naruszeniem przepisów o wypowiedzeniu takiej umowy, opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego wg przepisu § 11 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. Sąd rozpoznający tą sprawę nie podziela tego stanowiska. Zdaniem Sądu Okręgowego, nie ma podstaw, aby w przypadku spraw o roszczenia, których źródłem jest naruszające przepisy rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem, wartość minimalnych stawek, według których ustala się wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata była różnicowana i ustalana w oparciu o inne stawki, niż te które przewidziane zostały w sprawach, w których przedmiot roszczenia opisany został w § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia. Koszty zastępstwa procesowego, niezależnie od tego czy pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy i roszczenie alternatywne o odszkodowanie, czy wyłączenie roszczenie o odszkodowanie w związku z wadliwym rozwiązaniem umowy o pracę, powinny być ustalane według tych samych zasad. W każdej z tych spraw, przedmiot powództwa związany jest z faktem bezprawnego rozwiązania umowy o pracę. Istotna jest zatem w tym przypadku identyczność przesłanek materialno-prawnych dochodzonych roszczeń. Zarówno w sprawie dotyczącej niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, jak i w sprawie dotyczącej niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony, ustaleniu podlegają te same okoliczności faktyczne. Ani charakter sprawy, ani niezbędny nakład pracy, ani wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, nie różni się tylko z tego powodu, że pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy i roszczenie alternatywne o odszkodowanie, lub wyłącznie roszczenie o odszkodowanie. Należy podkreślić, że wysokość odszkodowania nie jest istotą tego rodzaju spraw. Formuła odwołania od wypowiedzenia, sprawia, że odwołanie dotyczy w takim samym stopniu uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy jak i odszkodowania. Jest to zatem ten sam rodzaj sprawy, sprowadzający się w istocie do tego samego, niezależnie od roszczeń przysługujących pracownikowi. Skuteczna realizacja roszczenia lub brak podstaw do jego uwzględnienia wiąże się z potrzebą wykazania takich samych podstaw faktycznych, zarówno w sprawach o odszkodowanie jak i w sprawach, gdzie w odwołaniu od wypowiedzenia pracownik żąda przywrócenia do pracy. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku roszczeń opartych na art. 45 czy tez 56 kp , zakres rozpoznania sprawy często jest szerszy, jeśli pracownik kwestionuje także zasadność rozwiązania umowy o pracę. Często sprawy o przywrócenie do pracy są bardziej zawiłe i wymagające większego nakładu pracy pełnomocnika, a nadto mają wyższą wartość przedmiotu sporu. Również zatem wartość majątkowa roszczeń nie uzasadnia zróżnicowania sposobu ustalenia stawki minimalnej w odniesieniu do roszczenia o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony (o przywrócenie do pracy) i o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony. Sprawy o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy są sprawami o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu i wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się wg reguł określonych w art. 23 1 k.p.c. , zaś odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (umowy o pracę na czas nieokreślony), lub za okres do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące (umowy o pracę na czas określony). W konsekwencji wartość przedmiotu sporu ustalona zgodnie z art. 23 1 k.p.c. , może być wielokrotnie wyższa od wartości odszkodowania. Z tego też punktu widzenia nie zachodzą podstawy do różnicowania stawki minimalnej wynagrodzenia w zależności od tego, czy sprawa dotyczy uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne lub przywrócenie do pracy, czy też odszkodowania w związku z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę. Zatem w sprawach, w którym przedmiotem sporu są roszczenie mające podstawę w art. 45 kp , art. 50 kp , art. 56 kp , powinny być stosowane takie same stawki jakie przewidziane są dla spraw z zakresu prawa pracy o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenia do pracy lub ustalenia sposobu ustania stosunku pracy. W uchwale z dnia 24 lutego 2011 r., I PZP 6/10 (OSNP 2011, nr 21-22, poz. 268), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podstawę zasądzenia przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 KP w związku z art. 58 KP , stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zajmując takie stanowisko, Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, iż niska stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w sprawie o przywrócenie do pracy realizuje określone wartości podlegające ochronie. Chodzi o łatwy dostęp do sądu (por. art. 461 § 1 1 KPC ) i tani dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej w sprawach typowych roszczeń pracownika dotyczących rozwiązania stosunku pracy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r., SK 23/05). Nie ma podstaw do kwestionowania zgodności tej regulacji (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) z ustawą i Konstytucją RP . To zaś prowadzi do wniosku, że § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie w zakresie dotyczącym odszkodowania, o którym mowa w art. 56 § 1 KP w związku z art. 58 KP , jest niezgodny z art. 16 ust. 3 Prawa o adwokaturze , gdyż dla takiej sprawy ustala zdecydowanie wyższą stawkę minimalną niż w sprawie o przywrócenie do pracy, która jest tego samego rodzaju, bardziej zawiła i wymagająca większego nakładu pracy adwokata, a nadto ma wyższą wartość przedmiotu sporu (...). Oznacza to, że należy odmówić stosowania § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie w zakresie dotyczącym odszkodowania, o którym mowa w art. 56 § 1 KP w związku z art. 58 KP . Stawkę minimalną wynagrodzenia adwokata w takiej sprawie należy więc ustalić według § 5 rozporządzenia, czyli według stawki w sprawie o najbardziej zbliżonym rodzaju, a taką sprawą niewątpliwie jest sprawa o przywrócenie do pracy, w której stawka minimalna wynagrodzenia adwokata wyznaczona jest przez § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wprawdzie cytowana uchwała dotyczyła stanu faktycznego w którym pracownikowi przysługiwały roszczenia alternatywne: przywrócenie do pracy lub odszkodowanie, niemniej jednak sam fakt, że w rozpoznawanej sprawie zgłoszone ostatecznie roszczenie jest jedynym roszczeniem przysługującym pracownikowi, nie daje podstaw do różnicowania wysokości stawek minimalnych. Należy mieć na uwadze, że w art. 50 § 5 kp , został wprowadzony wyjątek od zasady, że w przypadku umowy na czas określony wypowiedzianej z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu pracownikom przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Pracownikom wymienionym w art. 50 § 5 kp : tj. pracownicy w ciąży, lub w okresie urlopu macierzyńskiego, pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego, pracownikowi w okresie korzystania z ochrony stosunku pracy na podstawie ustawy o związkach zawodowych przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy. Różnicowanie zatem stawek minimalnych tylko ze względu na to czy bezprawne wypowiedzenie dotyczy umowy o pracę zawartej na czas określony czy nieokreślony, nie ma racjonalnych podstaw. Cytowany art. 50 § 3 kp wprowadzałby bowiem dodatkowe rozróżnienie ze względu na podmiot występujący z roszczeniem. W sprawie dotyczącej wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony inna stawka wynagrodzenia przysługiwałaby pełnomocnikowi reprezentującemu pracownika podlegającego ochronie, a inna pełnomocnikowi reprezentującemu pracownika, którego stosunek pracy ochronie nie podlega. Stawka wynagrodzenie pełnomocnika różnicowana byłaby nie tyko z uwagi na przedmiot sprawy ale także z uwagi na podmiot występujący z roszczeniem. Niezależnie zatem od tego, czy przedmiot powództwa oparty jest na art. 45 kp , art. 50 kp czy 56 kp , stawka wynagrodzenia pełnomocnika powinna być ustalona według tych samych zasad. Reasumując, stawkę minimalną wynagrodzenia radcy prawnego w rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd pierwszej instancji ustalił według § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na mocy art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione. (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSR del Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia