Sad powszechny, III AUa 818/12

Sygn. akt III AUa 818/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Monika Kowalska (spr.) Sędziowie: SSA Maria Szaroma SSA Iwona Łuka-Kliszcz Protokolant: st.sekr.sądowy Monika Ziarko po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. w Krakowie sprawy z wniosku R. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawcy R. G. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VII Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt VII U 1810/11 o d d a l a apelację. Sygn. akt III AUa 818/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił odwołanie R. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z dnia 13 lipca 2011 roku, którą odmówiono mu prawa do emerytury. Sąd I instancji ustalił, że wnioskodawca, urodzony (...) , legitymuje się łącznym stażem pracy w wymiarze 34 lat, 8 miesięcy i 2 dni, w tym 30 lat, 7 miesięcy i 7 dni okresów składkowych oraz 4 lata i 25 dni okresów nieskładkowych. Udowodnił również 19 lat, 4 miesiące i 7 dni pracy nauczycielskiej, a ponadto rozwiązał umowę o pracę. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Przytaczając treść art. 88 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006 roku, nr 97, poz. 674) oraz art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dodany z dniem 1 lipca 2004 roku) uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej. Wykazany przez niego staż pracy nauczycielskiej przypadający w okresie od 1 września 1978 roku do 11 kwietnia 2007 roku wyniósł 19 lat, 4 miesiące i 7 dni. Przed dniem 1 lipca 2004 roku, tj. przed wejściem w życie art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , nie zostały spełnione wszystkie warunki prowadzące do nabycia przez niego wcześniejszej emerytury na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, w związku z czym okres przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia od 18 sierpnia 1999 roku do 18 lutego 2000 roku nie podlega zaliczeniu do okresu pracy w szczególnym charakterze. Na poparcie tego stanowiska Sąd I instancji powołał pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 22 lutego 2008 roku (sygn. I UK 228/07) oraz z dnia 17 września 2007 roku (sygn. II UK 51/07). Odnosząc się natomiast do okresu odbywania przez wnioskodawcę wojskowego przeszkolenia studentów, o którym mowa w § 4 uchwały nr 135 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 roku w sprawie szczególnych uprawnień osób objętych szkoleniem wojskowym studentów (Monitor Polski nr 22 poz. 128), przypadającego od 4 lipca 1977 roku do 30 czerwca 1978 roku, Sąd Okręgowy wskazując na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2005 roku (sygn. akt II UK 122/04) stwierdził, że okres ten nie podlega wliczeniu do okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela, gdyż powyższa uchwała utraciła moc w dniu 1 września 1979 roku, a organ rentowy wydaje decyzję biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dniu jej wydania i dlatego zastosował obowiązujący w tym czasie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , nakazujący uwzględnianie okresu przeszkolenia wojskowego po studiach jedynie w ogólnym stażu emerytalnym jako okres składkowy, ale nie jako okres pracy w szczególnym charakterze nauczyciela. Co się natomiast tyczy wykonywanych przez wnioskodawcę obowiązków instruktora W-F, to nie został wykazany stosownymi dowodami wymiar czasu pracy konieczny do zaliczenia tego okresu jako pracy nauczycielskiej świadczonej co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru zajęć. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że złożone przez wnioskodawcę odwołanie jest nieuzasadnione w świetle przytoczonych wyżej przepisów i podlega oddaleniu na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. Apelację W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie wnioskodawcy emerytury oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, że Sąd Okręgowy błędnie nie zaliczył do dwudziestoletniego okres wykonywania przez niego pracy w szczególnym charakterze nauczyciela okresu pełnienia czynnej służby wojskowej w Wyższej Szkole (...) od dnia 4 lipca 1977 roku do 30 czerwca 1978 roku oraz okresu przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia od dnia 18 sierpnia 1999 roku do 18 lutego 2000 roku. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku judykaty Sądu Najwyższego nie zapadły w identycznym stanie faktycznym i prawnym i nie uwzględniają specyfiki niniejszej sprawy. Apelujący powołał się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005 roku (sygn. akt: II UK 219/04), z którego wynika, że do okresu pracy w szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, wlicza się okresy niezdolności do pracy z powodu choroby i macierzyństwa oraz okresy urlopu udzielanego dla poratowania zdrowia sprzed 1 lipca 2004 roku, to jest sprzed dnia wejścia w życie art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W oparciu o powyższe orzeczenie skarżący stwierdził, że urlop dla poratowania zdrowia przypadający przed dniem 1 lipca 2004 roku powinien zostać mu zaliczony do okresu wykonywania pracy nauczycielskiej. Odnośnie do okresu służby w Wyższej Szkole (...) wnioskodawca podniósł, iż wprawdzie uchwała Rady Ministrów nr 135 z dnia 31 maja 1974 roku utraciła moc 1 września 1979 roku, niemniej jednak pełnił on służbę przed tą datą, a zatem w chwili obowiązywania uchwały, co sprawia, że nabył uprawnienie do zaliczenia tego okresu. Późniejsza zmiana regulacji prawnych nie ma zdaniem skarżącego znaczenia. Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje . Apelacja wnioskodawcy nie jest zasadna. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczył prawa wnioskodawcy do emerytury nauczycielskiej i sprowadzał się do wyjaśnienia kwestii, czy okres urlopu dla poratowania zdrowia, z którego wnioskodawca korzystał od 18 sierpnia 1999 roku do 18 lutego 2000 roku oraz okres odbywania wojskowego przeszkolenia studentów od 4 lipca 1977 roku do 30 czerwca 1978 roku podlegają uwzględnieniu do okresu pracy wykonywanej w szczególnym charakterze (pracy nauczycielskiej). Sąd Apelacyjny w całości podziela poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, które w zasadzie nie były sporne, a także przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentację prawną. Nie ma racji skarżący formułując w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego. Sąd Okręgowy zastosował właściwe przepisy prawne, odpowiednie do zgłoszonego przez wnioskodawcę roszczenia i przedmiotu rozstrzygnięcia, oraz dokonał prawidłowej interpretacji powołanych unormowań. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż uprawnienia emerytalne wnioskodawcy podlegają ocenie w kontekście regulacji zamieszczonej w art. 88 ust.1 i ust.2 a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006 roku, nr 97, poz. 674 ze zm.), która uzależnia nabycie prawa do emerytury nauczycielskiej między innymi od wymogu posiadania 20 – letniego okresu pracy w szczególnym charakterze, do której na podstawie art. 86 ww. ustawy zaliczana jest praca nauczycielska. Ze zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca nie legitymuje się 20 – letnim okresem pracy nauczycielskiej, gdyż wykazał okres zatrudnienia w tym charakterze w wymiarze 19 lat, 4 miesięcy i 7 dni, co nie jest wystarczające do nabycia prawa do emerytury na podstawie ww. regulacji. Trafnie Sąd Okręgowy przyjął, że do okresu pracy w szczególnym charakterze nie może zostać zaliczony okres odbywanego przez wnioskodawcę przeszkolenia wojskowego od 4 lipca 1977 roku do 30 czerwca 1978 roku. Przewidująca tego rodzaju uprawnienie uchwała nr 135 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 roku w sprawie szczególnych uprawnień osób objętych szkoleniem wojskowym studentów (M. P. Nr 22, poz. 128) utraciła moc prawną w dniu 1 września 1979 roku i w chwili obecnej nie może zostać uwzględniona przy ustalaniu stażu pracy nauczycielskiej. Zagadnienie związane z wliczaniem do okresu pracy nauczycielskiej okresu odbywania wojskowego przeszkolenia studentów było zresztą przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 13 stycznia 2005 roku (II UK 122/04) przyjął, że okres odbywania wojskowego przeszkolenia studentów zgodnie z § 4 uchwały nr 135 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 roku w sprawie szczególnych uprawnień osób objętych szkoleniem wojskowym studentów nie podlega wliczeniu do okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela, warunkującego uprawnienie do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 88 ustawy - Karta Nauczyciela. Podstawy do zastosowania unormowań ww. uchwały nie stanowi również akcentowana w apelacji zasada ochrony praw nabytych. W okresie odbywania przeszkolenia wojskowego studentów oraz obowiązywania uchwały wnioskodawca nie nabył uprawnień emerytalnych, gdyż nie spełniał warunków nabycia prawa do emerytury, choćby z racji młodego wieku i niewielkiego stażu ubezpieczeniowego. Ponadto w tym czasie nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy - Karta Nauczyciela, uchwalonej w dniu 26 stycznia 1982 roku, w oparciu o które wnioskodawca domaga się przyznania emerytury. W takiej sytuacji nie może być mowy o nabyciu jakichkolwiek uprawnień prowadzących do przyznania emerytury nauczycielskiej. Zasadę ochrony praw nabytych można rozważać jedynie w takiej sytuacji, gdy ubezpieczony spełnia wszystkie przesłanki nabycia prawa do świadczenia emerytalno - rentowego przed zmianą regulacji prawnych i jedynie wniosek o przyznanie świadczenia składa po dokonanej nowelizacji. W rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Zdaniem Sądu Apelacyjnego analogicznie należy ocenić wpływ zmiany ustawodawczej dotyczącej art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dokonanej z dniem 1 lipca 2004 roku) na możliwość uwzględnienia okresu przebywania przez wnioskodawcę na urlopie dla poratowania zdrowia przy ustalaniu okresu pracy nauczycielskiej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd - na co słusznie zwracał uwagę Sąd I instancji – iż okres przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nie podlega zaliczeniu do 20 - letniego okresu wykonywania pracy w szczególnym charakterze, chyba że warunki niezbędne do nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej zostały spełnione przed dniem 1 lipca 2004 roku tj. przed dniem wejścia w życie przepisu art.32 ust.1 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie nie tylko w przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniach Sądu Najwyższego, ale także w nowszym orzecznictwie, z którego przykładowo można wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 roku (I UK 250/09, LEX nr 585726 ) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2011 roku (I UK 82/11, LEX nr 1102995 ). Odmienny pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w wyroku z dnia 5 maja 2005 roku (II UK 219/04), na który skarżący powołuje się w apelacji, ma charakter odosobniony. Zasadnie zatem Sąd Okręgowy przyjął, że skoro wnioskodawca przed dniem 1 lipca 2004 roku nie spełnił wszystkich warunków wymaganych do nabycia świadczenia emerytalnego, określonych w art.88 ust.1 i ust.2 a ustawy - Karta Nauczyciela, a zatem nie nabył prawa do emerytury nauczycielskiej, to przy ustalaniu okresu wykonywania przez niego pracy w szczególnym charakterze zastosowanie znajdzie obowiązujący od ww. daty przepis art.32 ust.1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wyłączający możliwość zaliczenia okresu urlopu dla poratowania zdrowia do okresu pracy nauczycielskiej. Przy ustalaniu uprawnień emerytalnych organ rentowy uwzględnia co do zasady stan prawny obowiązujący w dacie złożenia wniosku o emeryturę, co ma na uwadze również sąd rozpoznający odwołanie od decyzji, gdyż kontroluje jej prawidłowość według stanu z daty jej wydania. Nieobowiązujące w tym czasie regulacje prawne podlegają uwzględnieniu tylko wówczas, gdy na ich podstawie doszło do nabycia uprawnień do konkretnego świadczenia emerytalno – rentowego. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie może powoływać się na zasadę ochrony praw nabytych, gdyż takowych nie nabył, ani pod rządem ww. uchwały nr 135 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 roku w sprawie szczególnych uprawnień osób objętych szkoleniem wojskowym studentów, ani przed wejściem w życie art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz.U. z 2009 roku nr 153, poz. 1227 ze zm.). Zaskarżony wyrok jest prawidłowy. Sąd Okręgowy wydając rozstrzygnięcie nie naruszył wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.