Sad powszechny, II Ca 369/13

Sygn. akt II Ca 369/13 POSTANOWIENIE Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Borodziuk Sędziowie: SO Janusz Kasnowski SO Aurelia Pietrzak (spr.) Protokolant sekr. sądowy Tomasz Rapacewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z wniosku E. W. z udziałem G. W. o podział majątku wspólnego na skutek apelacji uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt. II Ns 637/10 p o s t a n a w i a : I zmienić zaskarżone postanowienie:

1. a)w punkcie 1.1 w ten sposób, że wniosek w tej części oddalić ;
2. b)w punkcie 2.1 w ten sposób, że wniosek w tej części oddalić; II oddalić apelację w pozostałej części; III oddalić wniosek uczestnika o zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 369/13 UZASADNIENIE E. W. wniosła o podział majątku wspólnego jej i jej byłego męża G. W. . Zwróciła się o ustalenie, iż w skład tego majątku wchodzi prawo najmu lokalu mieszkalnego o powierzchni 82 m 2 położonego w B. przy ul. (...) , przyznanie tego prawa uczestnikowi G. W. z obowiązkiem spłaty na jej rzecz kwotą 132.000 zł. W odpowiedzi na wniosek G. W. domagał się jego oddalenia oraz zasądzenia od wnioskodawczyni na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. uczestnik złożył oświadczenie, iż jest skłonny przekazać ruchomości na rzecz wnioskodawczyni bez obowiązku spłaty. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 r. ustalił, iż w skład majątku wspólnego byłych małżonków E. W. i G. W. wchodzą: równowartość prawa najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w B. przy ul. (...) znajdującego się w zasobach (...) Agencji (...) o wartości 17.700 zł; ruchomości w postaci: kompletu wypoczynkowego o wartości 1.200 zł, sofy, dwóch foteli, dwóch puf, kompletu mebli koloru czarnego o wartości 2.000 zł, dywanu o wartości 300 zł, lampy stojącej o wartości 250 zł, łóżeczka, wózka dla dziecka o wartości 500 zł. Sąd dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków E. W. i G. W. w ten sposób, iż zasądził tytułem spłaty prawa najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w B. przy ul. (...) od uczestnika G. W. na rzecz wnioskodawczyni E. W. kwotę 8.850 zł płatną w trzech równych 3-miesięcznych ratach po 2.950 zł każda, przy czym pierwsza z rat płatna w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia w sprawie; przyznał wnioskodawczyni E. W. na wyłączną własność ruchomości opisane w punkcie 1.2 bez obowiązku spłaty. Nadto Sąd orzekł o kosztach postępowania i kosztach sądowych. Sąd Rejonowy poczynił następujące ustalenia faktyczne i prawne: E. W. i G. W. zawarli związek małżeński dnia 29 października 1996 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. . W małżeństwie uczesrtników obowiązywał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Nie były zawierane umowy majątkowe małżeńskie, nie była zniesiona wspólność majątkowa. Z małżeństwa pochodzi jeden syn. Małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 27 kwietnia 2006 r., prawomocnym z dniem 14 grudnia 2006 r., z winy pozwanego. W trakcie trwania małżeństwa G. W. oraz członkowie jego rodziny E. W. i syn S. W. w dniu 3 października 1997 r. uzyskali prawo do kwatery zastępczej znajdującej się w zasobach (...) Agencji (...) , położonej w B. przy ul. (...) . W dniu 29 września 2010 r. uczestnik G. W. przekazał protokolarnie dotychczas zajmowane mieszkanie w G. przy ul. (...) . Wartość prawa najmu lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. (...) za okres czterech lat wynosi 17.700 zł. W trakcie małżeństwa strony nabyły: komplet wypoczynkowy o wartości 1.200 zł, sofę, dwa fotele, dwie pufy, komplet mebli koloru czarnego o wartości 2.000 zł, dywan o wartości 300 zł, lampę stojącą o wartości 250 zł, łóżeczko i wózek dla dziecka o wartości 500 zł. Sąd Rejonowy wskazał, że w zakresie ustalenia składu majątku wspólnego oparł swoje rozstrzygnięcie na bezspornym stanowisku stron w zakresie ruchomości i oświadczeniu uczestnika G. W. o przekazaniu ich na rzecz wnioskodawczyni bez obowiązku spłaty. W części zaś określenia przynależności prawa najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w B. , Sąd miał na względzie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie III CZP 96/09, zgodnie z którym prawo do korzystania z osobnej kwatery stałej, przyznanej decyzją Dyrektora Oddziału (...) małżonkowi będącemu żołnierzem zawodowym, które nie jest prawem niezbywalnym mogącym przysługiwać tylko jednej osobie w rozumieniu art. 33 pkt 5 (uprzednio przed 20 stycznia 2005 r.- pkt 6 k.r. io.), i nie jest objęte katalogiem składników majątku osobistego (uprzednio odrębnego) wymienionych w art. 33 kro , stanowi składnik majątku wspólnego małżonków i podlega postępowaniu o jego podział. Sąd zaznaczył, że wskazane postanowienie odnosi się do kwatery stałej, zaś w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z kwaterą tymczasową, jednakże w ocenie Sądu teza zawarta w cytowanym orzeczeniu winna być w drodze analogii zastosowana w przedmiotowej sprawie. Sąd zauważył, że poza sporem między stronami była okoliczność, iż w czasie trwania związku małżeńskiego uzyskali prawo do lokalu przy ul. (...) . Przy określeniu powierzchni jaka została przyznana uczestnikowi jako zawodowemu wojskowemu, uwzględniono również członków jego rodziny. Uczestnik w dniu 17 marca 2004 r., a więc jeszcze w trakcie trwania związku małżeńskiego zainteresowanych, wystąpił o przydzielenie osobnej kwatery stałej. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, iż prawo najmu lokalu położonego w B. przy ul. (...) miało swoją kontynuację w postaci kwatery stałej w G. przy ul. (...) . Sądu Rejonowy, dokonując podziału majątku wspólnego stron wziął się pod uwagę stan majątku, jaki istniał w momencie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron. Okoliczność, iż prawo najmu lokalu wygasło po rozwiązaniu małżeństwa, a przed wydaniem postanowienia przez Sąd I instancji, nie może skutkować oddaleniem wniosku. Sąd ustalając skład majątku wspólnego wskazuje jedynie, iż w skład majątku wspólnego wchodziła równowartość prawa najmu, gdyż ono w chwili obecnej nie istnieje, ale istniało w momencie prawomocnego orzeczenia rozwodu. Ponadto Sąd stwierdził, że poza jego kognicją było badanie okoliczności aktualnego zamieszkiwania przez wnioskodawczynię we wskazanym lokalu i toczącego się postępowania administracyjnego z (...) Agencją (...) w tym zakresie. Określając wartość prawa najmu lokalu mieszkalnego Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego R. G. . Biegły wyliczył prawdopodobne pożytki możliwe do uzyskania z w/w lokalu jako prawa najmu pozostającego w zasobach (...) Agencji (...) , przy założeniu 10-letniego czasu trwania stosunku najmu. W ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie prawdopodobny okres trwania umowy najmu wynosił 4 lata, tj. od roku 2006, kiedy to zapadło prawomocne postanowienie orzekające rozwód stron, do roku 2010, kiedy to uczestnik zdał zajmowany lokal mieszkalny w G. . Mając powyższe na uwadze biegły R. G. w informacji z dnia 14 lutego 2013 r. określił, w oparciu o swoją opinię z dnia 2 kwietnia 2012 r., wartość przedmiotowego prawa najmu za wskazany 4-letni okres na kwotę 17.700 zł. Dokonując podziału wskazanej równowartości prawa najmu, Sąd Rejonowy podzielił ją na dwie równe części, w oparciu o normę art. 43 § 1 k.r. io. i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 8.850 zł tytułem spłaty. Podstawą takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż to uczestnik korzystał na podstawie tytułu prawnego z prawa najmu lokalu mieszkalnego, natomiast wnioskodawczyni od momentu przyznania uczestnikowi lokalu w G. zajmuje lokal w B. bez tytułu prawnego. Określając sposób spłaty wskazanej kwoty 8.850,00 zł, Sąd wziął pod uwagę aktualne możliwości finansowe uczestnika, które również zostały przedstawione w związku ze złożeniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji, Sąd podzielił wskazaną kwotę na trzy równie 3-miesięczne raty po 2.950,00 każda, przy czym pierwsza z rat płatna w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia w sprawie. O kosztach sąd orzekł na zasadzie art. 520 § 1 kpc . Apelację od tego postanowienia złożył uczestnik zaskarżając go w części co do pkt 1.1, 2.1 3 i 4, wnosząc o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części poprzez oddalenie wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na jego rzecz kosztów postępowania za I i II instancję według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: - art. 33 pkt 5 k.r. io. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zaliczeniu prawa do kwatery zastępczej jako składnika majątku wspólnego, - art. 5 kc poprzez jego niezastosowanie w części dotyczącej zasądzenia od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni spłaty w kwocie 8.850 zł tytułem prawa najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w B. przy ul. (...) w sytuacji korzystania wyłącznie przez wnioskodawczynię z w/w prawa, a co za tym idzie również z regulowanego czynszu wynikającego z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej , - art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie przy ustalaniu wartości prawa najmu, - art. 233 kpc i art. 232 kpc przez nienależyte rozważenie dowodu z zeznań uczestników i ich twierdzeń co do zamieszkiwania wyłącznie przez wnioskodawczynię w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w B. przy ul. (...) w okresie od 2006 r. do 2010 r. - art. 233 kc poprzez nienależyte rozważenie dowodu z opinii biegłego R. G. z dnia 2 kwietnia 2012 r. w części dotyczącej okresu od 29 maja 2008 r. do 29 września 2010 r., albowiem w/w opinia dotyczyła wartości czynszu rynkowego lokalu mieszkalnego położonego w B. , a uczestnik w tym okresie zajmował lokal mieszkalny w G. , - art. 328 § 2 kpc poprzez nie uzasadnienie sposobu obliczenia wartości prawa najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w B. przy ul. (...) , - art. 227 kpc przez nie przeprowadzenie dowodów z protokołów rozpraw i wyroku w sprawie V RC 1310/09 Sądu Rejonowego w Bydgoszczy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestnika w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 r. Sądu Rejonowego w Bydgoszczy w punktach: 1.1 (ustalenia składu majątku wspólnego uczestników) i 2.1. (zasądzenia spłaty) była zasadna i podlegała uwzględnieniu. Natomiast apelacja w zakresie kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych, nie zasługiwała na uwzględnienie. W zakresie ustalenia składu majątku wspólnego uczestników w postaci ruchomości stan faktyczny był bezsporny. Sporna była okoliczność dotycząca składu majątku wspólnego w postaci prawa do kwatery tymczasowej. Rację ma Sąd I instancji, iż co do zasady prawo do kwatery stałej (jego równowartość) może wchodzić w skąd majątku wspólnego byłych małżonków, o czym mowa jest w powołanym przez Sąd Rejonowy postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r. III CZP 96/09. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy stwierdził, że prawo do korzystania z osobnej kwatery stałej, przyznanej decyzją Dyrektora Oddziału (...) małżonkowi będącemu żołnierzem zawodowym, które nie jest prawem niezbywalnym mogącym przysługiwać tylko jednej osobie w rozumieniu art. 33 pkt 5 (uprzednio przed 20 stycznia 2005 r.- pkt 6 k.r.o. ), i nie jest objęte katalogiem składników majątku osobistego (uprzednio odrębnego) wymienionych w art. 33 k.r.o. , stanowi składnik majątku wspólnego małżonków i podlega postępowaniu o jego podział. Za taką jego przynależnością przemawiać może także w drodze analogii legis brzmienie art. 680