Sad powszechny, XII C 915/13

(1)/ PESEL: (...) /, I. H. / PESEL: (...) / i K. K. / PESEL: (...) / przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. /KRS: (...) - Oddział (...) w P. o zapłatę I. Zasądza od pozwanego, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, na rzecz: 1/ powódki H. N. kwotę 50.000 zł /pięćdziesiąt tysięcy złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 9 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty, 2/ powoda P. N.

(1)kwotę 10.000 zł /dziesięć tysięcy złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 9 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty. II. W pozostałej części powództwa H. N. i P. N.

(1)oddala. III. Oddala w całości powództwa I. H. i K. K. . IV. Kosztami sądowymi obciąża pozwanego w 71/100 części, nie obciąża kosztami postępowania V. D. w stosunku do której postępowanie zostało już umorzone, powodów K. K. i I. H. obciąża wyłącznie kosztami sądowymi opłaconymi już przez ich poprzedniczkę prawną, powodów H. N. i P. N.

(1)kosztami sądowymi w kwotach już poniesionych przez każde z nich, natomiast od pozwanego nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa /Sądu Okręgowego w Poznaniu/ kwotę 3579 zł /trzy tysiące pięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych/, a także, tytułem rozliczenia kosztów pozasądowych zasądza od pozwanego na rzecz: 1/ powódki H. N. kwotę 3002 zł /trzy tysiące dwa złote/ stanowiącą 83/ 100 poniesionych przez nią tych kosztów, 2/ powoda P. N.

(1)kwotę 1209 zł /jeden tysiąc dwieście dziewięć złotych/ stanowiącą połowę poniesionych przez niego tych kosztów. /-/ E. Hoffa Sygn akt XII C 915/13 UZASADNIENIE Powódka, H. N. , wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i naruszenie dóbr osobistych w kwocie 60.000 zł z odsetkami ustawowymi od 3 sierpnia 2012 r. do dnia zapłaty /k. 2/ Powód, P. N.

(1), wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i naruszenie dóbr osobistych w kwocie 20.000 zł z odsetkami ustawowymi od 3 sierpnia

1. do dnia zapłaty /k.3/. Powódka , J. K. , wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i naruszenie dóbr osobistych w kwocie 5.000 zł z odsetkami ustawowymi od 3 sierpnia
2. do dnia zapłaty /k.3/. Powodowie wnieśli też o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7217 zł na rzecz H. N. , kwoty 4817 zł na rzecz P. N.

(1)i kwoty 1217 zł na rzecz J. K. /k.2 i 3/. W toku postępowania, dnia 3 lipca 2014 r. powódka J. K. zmarła, a Sąd Rejonowy Poznań Grunwald i J. w P. ustalił postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r. wydanym w sprawie IX Ns 112/16, że spadek po niej nabyli z ustawy: H. N. i I. H. po 1/3 części jako córki spadkodawczyni, V. D. i K. K. , jako wnukowie spadkodawczyni po 1/6 części. Powódka I. H. żadnych wniosków w sprawie nie złożyła, powódka H. N. podtrzymali dotychczasowe roszczenia J. K. , a K. K. wniósł też o nieobciążanie go kosztami postępowania /k.254/. Powódka V. K. cofnęła pozew niezwłocznie po zawiadomieniu jej o podjęciu postępowania na co pozwany wyraził zgodę. Postępowanie wobec tej powódki zostało więc umorzone postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. /k.256/. Pozwany, (...) S. A. w W. - Oddział (...) w P. , wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k. 66/. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 13 marca 2007 r. ubezpieczony u pozwanego od odpowiedzialności cywilnej W. Ł. , kierujący (...) o numerze rejestracyjnym (...) z naczepą naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, a mianowicie wykonując manewr skrętu w lewo nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu i doprowadził do zderzenia z jadącym z naprzeciwka samochodem V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) kierowanym przez P. G.

(1). Pasażerka (...) A. N. zmarła na miejscu zdarzenia w wyniku poniesionych obrażeń ciała. P. G.

(2)był współsprawcą wypadku, bowiem prowadził samochód istotnie przekraczając dozwoloną w tym miejscu prędkość. Ubezpieczyciel właściciela w/w (...) S. A. nie przystąpił do postępowania mimo, że został o nim zawiadomiony /k.105 i 108/. Wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. Sąd Rejonowy w G. W. skazał obu sprawców wypadku drogowego i wyrok ten jest prawomocny od 17 lutego 2009 r. /dokumenty w aktach sprawy II K Sądu Rejonowego w G. W. w szczególności wyroki sądów obu instancji z uzasadnieniami/. A. N. w dacie wypadku miała 27 lat /kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu w aktach szkodowych/. Była niezamężna i bezdzietna. Pracowała w firmie (...) zajmującej się ochroną i konwojowaniem przesyłek pieniężnych, podejmowała prace zlecone dla L. Ł. . Dokształcała się też w szkole fitnesu i rehabilitacji planując w przyszłości prowadzenie tego rodzaju działalności gospodarczej. Powódka H. N. w marcu 2007 r. była bezrobotna i utrzymywała się z zasiłku w kwocie 600 zł. Mieszkała z córka A. N. i synem P. N.

(2)prowadząc gospodarstwo domowe. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania ponosiła w całości A. N. , kupowała też żywność dla całej rodziny. Powód P. N.

(1)miał w marcu 2007 r. 20 lat i uczył się zaocznie w Liceum Ogólnokształcącym. Pozostawał na utrzymaniu matki i siostry, bowiem ustał obowiązek alimentacyjny jego ojca. Rodzina w zasadzie żyła w zgodzie. J. K. - matka H. N. , a babcia A. N. i P. N.

(1)nie mieszkała z nimi, była w marcu 2007 r. kobietą schorowaną i wymagającą pomocy. Ze względu na znaczne obciążenie pracą zawodową i nauką A. N. nie była w stanie utrzymywać z babcią częstych kontaktów, a opieką nad J. K. zajmowała się, w zakresie ograniczonym stanem zdrowia, H. N. . Następcy prawni J. K. , poza H. N. , nie utrzymywali kontaktów rodzinnych i osobistych z A. N. /bezsporne/. Pozwany, wraz z (...) S. A. , przyznał i wypłacił, w trzech transzach, H. N. odszkodowanie za znaczne pogorszenie warunków życiowych w łącznej kwocie 30.000 zł, a także zrekompensował koszty pogrzebu i część kosztów nagrobka /akta szkodowe- zawiadomienie o wymiarze odszkodowań z dnia 21 stycznia 2010 r., k.23- 25- pismo z dnia 23 sierpnia 2012 r. odmawiające zapłaty odszkodowania w szerszym zakresie, oraz odmawiające wypłaty kwot zadośćuczynienia za doznaną krzywdę/. Ponadto (...) wypłacił powódce H. N. odszkodowanie w kwocie 20.000 zł, przyznał jej też rentę rodzinną w kwocie po 820 zł miesięcznie, która wypłacana jest do chwili obecnej /k. 123- zeznania powódki, k.32- oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach/. Ani pozwany P. N.

(1), ani J. K. nie otrzymali żadnych kwot z tytułu odszkodowania, lub zadośćuczynienia, bowiem ubezpieczyciele i ZUS ocenili, że nie mają uprawnień do takich świadczeń. Wypłacone odszkodowanie i renta zrekompensowały znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powódki po śmierci córki głównie w zakresie warunków materialnych. Przedwczesna śmierć A. N. wywołała jednak również konkretne skutki niematerialne, przede wszystkim dla H. N. , które częściowo tylko zostały uwzględnione przy określaniu odszkodowania według ówcześnie obowiązujących przepisów. Od 2001 r. powódka leczyła się w Poradni Psychiatrycznej ze względu na zaburzenia lękowe, a od 2004 r. kontynuowała leczenie ze względu na zaburzenia neurasteniczne. Od około 1996 r. cierpiała na cukrzycę, nadciśnienie i żylaki, oraz osteoporozę /k.280, 282 i 283- opinia biegłej K. O. , k. 26 pierwsza strona kserokopii historii choroby z Poradni Psychiatrycznej/. Po śmierci córki powódka załamała się i przetrwała głównie dzięki pomocy sąsiadek, które ją dożywiały i spędzały z nią czas /k.284 i 286- opinia psychiatryczna/. Nie była w stanie spać, miała zaburzenia nastroju, popadała w apatię, rozpaczała. Wystąpiła u niej powikłana reakcja żałoby w postaci epizodu depresyjnego reaktywnego /k.285- w/w opinii/. W pół roku po wypadku , czyli około września 2007 r., powód P. N.

(1)wyprowadził się od matki i zamieszkał w kolegi w najętym mieszkaniu, ponieważ źle znosił okazywane przez nią przejawy żałoby, ciągłe wspominanie córki i jej żądania, aby spędzał z nią więcej czasu Od 1 października 2007 r. powódka rozpoczęła leczenie u specjalisty psychiatry, a zakończyło się one po około 2 latach /k.27- 29- słabo czytelna kserokopia części dokumentacji medycznej, k.280- 282- opis przebiegu leczenia w opinii/. Powódka doznała długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wynoszącego 10%, a istotne pogorszenie stanu zdrowia trwało przez 1- 2 lat od czasu wypadku. Obecnie powódka nadal doświadcza skutków wydarzenia z 13 marca 2007 r., ale nie spełniają one kryteriów istotnych objawów psychopatologicznych w sensie zespołu chorobowego. Powódka nie wymaga pomocy psychiatrycznej, nie stroni od kontaktów ze znajomymi, podjęła pracę w ograniczonym wymiarze czasu i normalnie funkcjonuje. Zamieszkał u niej 31- letni powód P. N.

(1), bowiem pokłócił się z dziewczyną. /k. 283 i 288- opinia biegłej/. Śmierć córki wywołała u powódki długotrwały uszczerbek na zdrowiu, pozbawiła ją towarzystwa córki zapewniającej bezpieczeństwo materialne, wsparcie psychiczne, oraz przywiązanie uczuciowe. Powód P. N.

(1), jako dorosły człowiek, był w mniejszym stopniu uczuciowo związany z siostrą. Pozostawał na utrzymaniu jej i matki, korzystał z ich pomocy materialnej, , ale była to sytuacja przejściowa. Żałobę przeżył bez zaburzeń. Po skończeniu nauki podjął pracę jako kierowca i wyprowadził się. Wprawdzie nie zerwał kontaktów z matką, ale niewątpliwie dążył do usamodzielnienia się i oczywiste jest, że opuściłby dom rodzinny po skończeniu nauki również w sytuacji gdyby A. N. żyła. Ze względu na niewielkie rozmiary mieszkania zmuszony był mieszkać z siostrą w jednym pokoju Istotnym naruszeniem dobra osobistego powoda była utrata dobrego przykładu, bowiem siostra, jako osoba pracowita i zaradna, mobilizowała go do nauki, ćwiczeń fizycznych i aktywności życiowej. Mimo, że wypadek nastąpił przed dniem wejścia w życie art. 446§1 k.c. , a powodowie wystąpili z pozwem 6 lat po wypadku naruszenie dóbr osobistych powódki było do tego stopnia znaczne, ze należało zasądzić od pozwanego na jej rzecz kwotę po 50.000 zł, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a kwotę 10.000 zł na rzecz powoda z wyżej wskazanej obiektywnie istotnej dla niego przyczyny. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie w/w dokumentów złożonych w poświadczonych kserokopiach. Treść tych dokumentów nie budziła wątpliwości, a strony ich nie kwestionowały. Opinię biegłej K. O. - specjalisty psychiatry z dnia 12 czerwca 2017 r. /k.279- 288/ ocenił jako konkretną precyzyjną, pozbawioną wewnętrznych sprzeczności i wysoce przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponieważ strony nie wnosiły o przesłuchanie biegłej sąd zaniechał takiego przesłuchania z urzędu w sytuacji, gdy opinię bardzo wysoko ocenił i uznał za w pełni zrozumiałą. Zeznaniom stron: H. N. /k.162- 163, oraz k.122- 123- zeznania informacyjne/, P. N.

(1)/k.163, oraz k.123- zeznania informacyjne następnie podtrzymane/, oraz K. K. /k.254- 255/ sąd dał wiarę w takiej części w jakiej były zgodne z pozostałym materiałem dowodowym przyjętymi za podstawę ustaleń i ze sobą wzajemnie Dla porównania i sprawdzenia obrazu stosunków rodzinnych sąd wziął też pod uwagę dane z wywiadu osobowego wskazane w w/w opinii. Nie były one sprzeczne z informacjami pozyskanymi w toku postępowania. Sąd zważył co następuje: Ponieważ sprawcy wypadku odpowiadają solidarnie, solidarna jest również odpowiedzialność cywilna ubezpieczycieli na podstawie art. 441§ 1 k.c. w związku z art. 822§ 1, 2 i 4 k.c. Powodowie mogli więc skutecznie pozwać ubezpieczyciela jednego ze sprawców co do całości odszkodowania, lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę ma na celu zrekompensowanie pogorszenia sytuacji życiowej, a mianowicie szkód trudnych do konkretnego ustalenia jak cierpienia wynikające z utraty członka najbliższej rodziny, poczucie krzywdy wynikające z nagłej i niespodziewanej śmierci w rodzinie, uczucie osamotnienia i żalu. Na skutek wypadku życie rodzinne powodów uległo gwałtownej zmianie, zostali pozbawieni wsparcia i pomocy A. N. , a przede wszystkim jej osobistej obecności. Szczególnie dotkliwie odczuła to powódka, bardzo blisko związana uczuciowo z córką i z nią zaprzyjaźniona. Powodowie wystąpili z roszczeniem o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę po około 5 latach od daty wypadku, a z niniejszym pozwem po 6 latach od daty wypadku i śmierci A. N. . Należało przyjąć, że minął już wtedy okres żałoby i najbliższa rodzina przystosowała się do zmienionych warunków, ale brak córki nadal jest dla powódki dolegliwością i uszczerbkiem dla w/w dobra osobistego- życia w serdecznych kontaktach rodzinnych z najbliższą krewną. Również dla powoda brak kontaktów z siostrą, jej rad, dobrego przykładu i ewentualnego wsparcia stanowi naruszenie dobra osobistego, aczkolwiek w istotnie mniejszym stopniu niż dotyczy to powódki. Jako człowiek dążący do samodzielności i życia na własną rękę, bardziej odporny psychicznie i mający własną grupę znajomych był osobą bardziej autonomiczną wobec rodziny niż powódka. Mimo, że zgon A. N. nastąpił 13 marca 2007 r., czyli ponad rok przed wejściem w życie art. 446§4 k.c. uchwały Sądu Najwyższego dopuszczają zastosowanie art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. w przypadkach, gdy z roszczeniami o zadośćuczynienie występują członkowie najbliższej rodziny, a doznana krzywda i naruszenie dóbr osobistych o istotnym znaczeniu są ewidentne / np. uchwała S.N. z 20.12.2012 r. o sygn. III CZP 93/12/. Rozważając wysokość zadośćuczynienia sąd wziął pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności. Oczywiste było oddalenie powództwa w stosunku do I. H. i K. K. , bowiem śmierć A. N. nie spowodowała naruszenia jakiegokolwiek ich dobra osobistego. Nie zostało też naruszone jakiekolwiek dobro osobiste ich poprzedniczki prawnej, która nie mieszkała ze zmarłą, a ich kontakt był ograniczony. Powodowie doznali straty osobistej i naruszenia, o różnym stopniu natężenia, w/w dóbr osobistych wiążących się z życiem rodzinnym i uczuciowym. Powódka doznała ponadto długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Zasądzane na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. i 24 k.c. i art. 822 k.c. zadośćuczynienie nie powinno przekraczać rozsądnych granic, gdyż jego celem nie jest wzbogacenie powodów, lecz stosowna kompensata. Kompensata ta, z natury swojej, jest częściowa zawsze niedostateczna, ponieważ krzywda doznana przez powodów jest niewymierna, a śmierć dobrej córki i życzliwej siostry nie może być w pełni zrekompensowana żadną kwotą pieniężną. Według oceny Sądu, przy uwzględnieniu całokształtu wyżej opisanych okoliczności sprawy, zadośćuczynienie to nie powinno przekroczyć 50.000 zł w przypadku powódki, a 10.000 zł w przypadku powoda. Istotne pogorszenie sytuacji życiowej powódki zostało już częściowo uwzględnione przy wypłacaniu powódce odszkodowania przez ubezpieczycieli, a do końca życia powódce będzie wypłacana renta rodzinna jako niezawodne wsparcie finansowe. Podczas postępowania likwidacji szkód prowadzonego przez powoda nie obowiązywał art. 446§4 k.c. , ani uchwały Sądu Najwyższego dotyczące możliwości zasądzania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z zastosowaniem przepisów o ochronie dóbr osobistych do skutków zejść śmiertelnych sprzed 3 sierpnia 2008 r. Żadne przepisy nie obligowały ubezpieczycieli do kontynuacji postępowań zakończonych przyznaniem i wypłatą świadczeń. Wezwaniem pozwanego do spełnienia świadczeń dochodzonym niniejszym pozwem nie były więc żądania zgłoszone do akt szkodowych, lecz doręczenie odpisu pozwu co nastąpiło dnia 16 sierpnia 2013 r. /k.64- zwrotne poświadczenie odbioru/. Ocena okoliczności istotnych dla meritum sprawy była możliwa po zakończeniu postępowania dowodowego i w przeważającej części sprowadzała się do analizy zeznań osób wysoce zainteresowanych wynikiem sprawy w zestawieniu z w/w dokumentami. Pozwany nie ponosi za to odpowiedzialności, jak również za to, że ustalenie spadkobierców ustawowych J. K. nastąpiło po 2 latach od czasu jej śmierci i dopiero po podjęciu postępowania możliwa była kontynuacja postępowania dowodowego w szczególności przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego po zawiadomieniu następców prawnych J. K. . Ponadto pozwany, po wypłacie odszkodowania z zastosowaniem art. 446§3 k.c. i w okresie gdy przepis ten obejmował też roszczenia niematerialne, miał podstawy do trwania w przekonaniu, że wszelkie świadczenia należne powodom już spełnił, lub skutecznie się od nich uchylił. Z tych przyczyn sąd ocenił, że pozwany powinien spełnić zasądzone świadczenie po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie i orzekł o odsetkach za opóźnienie od 9 stycznia 2017 r. na podstawie art. 476 k.c. w związku z art. 481§1 i 2 k.c. Sąd oddalił, z wyżej wskazanych przyczyn, powództwa o zadośćuczynienie przekraczające kwoty zasądzone w punkcie I wyroku. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r. /k.50/ zostali częściowo zwolnieni od kosztów sądowych, a mianowicie A. N. od opłaty od pozwu przekraczającej kwotę 500 zł, a P. N.

(1)od opłaty przekraczającej 200 zł. Kwoty te zapłacili /k.56 i 58/. Ponadto H. N. uiściła 400 zł zaliczki /k.168/. Łączna opłata od żądań pozwu wynosi 4250 zł, a koszty opinii biegłej, to kwota 790 zł /k.289/. W sumie koszty sądowe wynoszą 5040 zł. J. K. uiściła w całości opłatę od pozwu w przypadającej na nią części /k.60- dowód wpłaty w kwocie 250 zł /. Pozwany żadnej części kosztów dotąd nie poniósł, a przegrał sprawę w 71/100 części. Powinien zapłacić na rzecz Skarbu Państwa /Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 3579 zł /5040x0,71/. Zapłacone przez powodów koszty sądowe są kwotowo zbliżone do 29% tych kosztów wobec tego niecelowe jest zasądzanie od nich tak drobnych kwot. Strony reprezentowane były przez pełnomocników, których wynagrodzenia wynoszą 7217 zł i 2417 zł /§6 pkt. 5 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... – Dz. U. Nr 163 poz.1349, oraz §6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie …Dz. U. Nr 163 poz.1348/. Ani stopień skomplikowania sprawy, ani większy niż zazwyczaj zakres czynności w postępowaniu nie uzasadniają w niniejszym postępowaniu zasądzenia od przeciwnika wielokrotności stawki urzędowej. Wynagrodzenie dotyczące J. K. nie obciąża pozwanego w żadnej części, bowiem jej powództwo, w zakresie podtrzymanym przez następców prawnych zostało oddalone, a częściowo cofnięte. Powódka H. N. wygrała sprawę w 83/100 części wobec czego pozwany powinien jej zwrócić kwotę 3002 zł /3617x0,83/. Powód P. N.

(1)wygrał sprawę co do ½ swego roszczenia, więc pozwany powinien mu zwrócić kwotę 1209 zł /2417x0,50/. Tytułem zwrotu kosztów pozasądowych kwoty te zasądzono od pozwanego na rzecz obojga powodów. Ze względu na to, że udział w sprawie J. K. i jej następców prawnych nie generował dodatkowych działań pełnomocnika pozwanego sąd nie obciążył tych osób kosztami pozasądowymi. Podstawą prawną orzeczenia o kosztach postępowania jest art. 100 k.p.c. , /-/ E. Hoffa