Sad powszechny, I Ns 1230/13

(1), S. Z.

(1), P. Z. , J. Z. , B. M.

(1), A. M. , S. W. , B. M.

(2), A. W. , V. Z. , S. M.

(1), M. M. , K. Z.

(2)o stwierdzenie nabycia spadku po L. Z. stwierdza, że spadek po L. Z. , zmarłym w dniu 12 lutego 2012r. w N. , ostatnio zamieszkałym w K. , na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza, nabyły wnuki: 1) P. Z. , syn W. L. i B. W. – w 3/24 części; 2) V. Z. , córka W. L. i I. – w 3/24 części; 3) B. M.

(1), syn S. I B. E. – w 2/24 części; 4) A. M. , córka S. i B. E. – w 2/24 części; 5) S. M.

(1), syn S. I B. E. – w 2/24 części; 6) J. Z. , syn S. M.

(2)i K. – w 3/24 części; 7) A. W. , córka S. i K. – 3/24 części; 8) K. Z.

(2), syn K. P. i S. – w 6/24 części. UZASADNIENIE W. Z. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu L. Z. , zmarłym w dniu 12 lutego 2012r. w N. , ostatnio zamieszkałym w K. . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawca L. Z. , ostatnio zamieszkały w K. , zmarł w dniu 12 lutego 2012r. w N. . Zmarł jako wdowiec. Pozostawił po sobie pięcioro dzieci: W. Z. , S. W. , B. M.

(2), S. Z.

(1)i K. Z.

(1). Dowód: odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy (k-27) odpis zupełny aktu urodzenia W. Z. (k-25) odpis aktu małżeństwa S. W. (k-132) odpis aktu urodzenia S. Z.

(1)(k-176) odpis aktu urodzenia K. Z.

(1)(k-177) odpis aktu małżeństwa B. M.

(2)(k-178) zapewnienie spadkowe C. Z. (k-284) W dniu 5 września 2006r. spadkodawca sporządził testament notarialny Rep. A nr (...) przed notariuszem B. J. w Kancelarii Notarialnej w K. , powołując do spadku swoją bratową C. Z. . Dowód: testament notarialny Rep. A nr (...) (k-80) W dniu 1 marca 2007r. spadkodawca sporządził testament notarialny Rep. A nr (...) przed notariuszem B. J. w Kancelarii Notarialnej w K. , uzupełniając w.w. testament, w ten sposób, że dodał oświadczenie, iż wydziedzicza syna W. Z. , ur. 1.06.1960r., z powodu postępowania w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Dowód: testament notarialny Rep. A nr (...) (k-16). W dniu 15 maja 2007r. spadkodawca sporządził testament notarialny Rep. A nr (...) przed notariuszem B. J. w Kancelarii Notarialnej w K. , uzupełniając w.w. testament notarialny Rep. A nr (...) z dnia 1.03.2007r., w ten sposób, że dodał oświadczenie, iż wydziedzicza - z powodu postępowania w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego – dzieci: S. Z.

(2), S. Z.

(1), B. Z. i K. Z.

(1). Dowód: testament notarialny Rep. A nr (...) (k-16). W tym samym dniu 15 maja 2007r. spadkodawca sporządził testament notarialny Rep. A nr (...) przed notariuszem B. J. w Kancelarii Notarialnej w K. , oświadczając, że: - odwołuje w całości wszystkie testamenty dotąd sporządzone, w tym także testament, sporządzony dnia 15.05.2007r. Rep. A nr (...) ; - powołuje do spadku swoją bratową C. Z. , ur. (...) , w całości; - i zarazem wydziedzicza - z powodu postępowania w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego – dzieci: W. Z. , S. Z.

(2), S. Z.

(1), B. Z. i K. Z.

(1). Dowód: testament notarialny Rep. A nr (...) (k-16) Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 7 grudnia 2011r. spadkodawca L. Z. został całkowicie ubezwłasnowolniony, z powodu zaawansowanego procesu otępiennego. Dowód: postanowienie SO w Świdnicy z dnia 7.12.2011r., k- 46 w aktach sprawy o sygn. (...) . Powołana w testamencie C. Z. odrzuciła spadek w dniu 11 kwietnia 2012r. Dowód: oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przed notariuszem J. R. w Kancelarii Notarialnej we W. Rep. A nr (...) (w aktach sprawy tut. Sądu (...) ) Wydziedziczony syn spadkodawcy W. Z. miał dwoje dzieci: P. Z. i V. Z. (...) Dowód: odpis skrócony aktu urodzenia P. Z. (k-399); odpis aktu urodzenia V. Z. (k-417) Wydziedziczona córka spadkodawcy S. W. miała jedną córkę M. M. , która w dniu 5 maja 2017r. odrzuciła spadek po L. Z. . Jej dwóch synów B. M.

(3)i Ł. musiał również odrzucili spadek, składając oświadczenia w dniu 5 maja 2017r. Nie mięli dzieci. Dowód: odpis aktu małżeństwa M. M. (k-657) zapewnienie spadkowe S. W. (k-646) oświadczenia o odrzuceniu spadku w aktach sprawy tut. Sądu sygn. (...) Wydziedziczona córka spadkodawcy B. M.

(2)miała sześcioro dzieci: B. M.

(1), A. M. , S. M.

(3), S. M.

(1), G. S. i R. M. . S. M.

(3)odrzuciła spadek po L. Z. . Nie miała zstępnych. G. S. odrzuciła spadek po L. Z. w swoim imieniu oraz w imieniu dwóch małoletnich synów M. S. i D. S. . R. M. odrzucił spadek po L. Z. . Nie miał zstępnych. Dowód: odpis aktu urodzenia B. M.

(1)(k-554) odpis aktu małżeństwa A. M. (k-551) odpis aktu małżeństwa S. M.

(1)(k-552) oświadczenie S. M.

(3)o odrzuceniu spadku w aktach sprawy tut. Sądu sygn. (...) oświadczenia G. S. o odrzuceniu spadku w aktach sprawy tut. Sądu sygn. (...) odpis aktu urodzenia D. S. (k-481) odpis aktu urodzenia M. S. (k-486) oświadczenie R. M. o odrzuceniu spadku w aktach sprawy tut. Sądu sygn. (...) Wydziedziczony syn spadkodawcy S. Z.

(1)miał dwoje dzieci: J. Z. i A. W. . Dowód: odpis aktu urodzenia J. Z. (k-553) odpis aktu małżeństwa A. W. (k-543). Wydziedziczony syn spadkodawcy K. Z.

(1)miał jednego syna K. Z.

(2). Dowód: odpis aktu urodzenia K. Z.

(2)(k-656) zapewnienie spadkowe K. Z.

(1)(k-646). Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 922 § 1 kc , prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów księgi IV kodeksu cywilnego . Otwarcie spadku następuje zawsze w chwili śmierci osoby fizycznej, z tą też chwilą spadkobierca nabywa spadek. Z chwilą otwarcia spadku określone prawa i obowiązki wchodzą do majątku spadkobierców ( art. 925 kc ), stając się prawami i obowiązkami tych osób. W myśl przepisu art. 926 § 1 kc , powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą ( § 2 ). Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament ( art. 941 kc ). Spadkodawca może w każdej chwili odwołać testament ( art. 943 kc ). Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień ( art. 946 kc ). Spadkodawca L. Z. sporządził cztery wyżej opisane testamenty, sporządzone w formie aktów notarialnych ( art. 950 kc ). W ostatnim testamencie notarialnym z dnia 15 maja 2007r. - Rep. A nr (...) (k-16) - spadkodawca odwołał w całości wszystkie testamenty dotąd sporządzone, powołał do spadku swoją bratową C. Z. , i zarazem wydziedziczył wszystkie swoje dzieci: W. Z. , S. Z.

(2), S. Z.

(1), B. Z. i K. Z.

(1). Brak było zarazem uzasadnionych podstaw do kwestionowania ważności tego testamentu ( art. 945 § 1 kc ). W toku postępowania ustalono, w oparciu o dowody z jednoznacznych opinii biegłych sądowych: psychiatry M. Ż. (k-330-334) i psychologa L. K. (k-301-304), że testament nie został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji lub wyrażenie woli. Opinie te Sąd ocenił, jako wiarygodne, sporządzone w sposób jasny, fachowy i rzetelny. Powołana w testamencie C. Z. złożyła w terminie skuteczne oświadczenie o odrzuceniu spadku po L. Z. ( art. 1015 § 1 kc , art. 1018 § 3 kc ). W tej sytuacji nastąpiło dziedziczenie ustawowe co do całości spadku ( art. 926 § 2 kc ). Zarazem wydziedziczone dzieci spadkodawcy zostały potraktowane tak samo jak osoby, które nie dożyły chwili otwarcia spadku. Wydziedziczenie pozbawia bowiem nie tylko praw do zachowku ( art. 1008 kc ), pozbawia również powołania do spadku (zdolności do dziedziczenia po określonym spadkodawcy). Przyjmuje się, że w drodze wydziedziczenia spadkodawca skutecznie obala ustawowy tytuł powołania do dziedziczenia. Badanie, czy istniała w rzeczywistości przyczyna wydziedziczenia – wskazana przez spadkodawcę w testamencie ( art. 1008 pkt 1 kc - postępowanie uporczywe w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego) następuje dopiero na etapie zgłoszenia roszczenia o zachowek. Wobec powyższego, Sąd wezwał do udziału w sprawie dalszych zstępnych spadkodawcy. Zgodnie z art. 931 § 1 kc , w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Spadkodawca zmarł, jako wdowiec. Pozostawił pięcioro dzieci, które wydziedziczył, a zatem powinny być potraktowane, tak jakby nie dożyły chwili otwarcia spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych ( art. 931 § 2 kc ). Wydziedziczony syn spadkodawcy W. Z. miał dwoje dzieci: P. Z. i V. Z. ( (...) – małoletnią w chwili otwarcia spadku). Nie złożyli przed sądem ani przed notariuszem (w P. ) oświadczeń spadkowych. W szczególności nie można uznać za skuteczne oświadczenia V. Z. z dnia 8.10.2015r., że przyjmuje spadek po zmarłym, poświadczonego przez notariusza w K. (k-490, 505). Zgodnie bowiem z art. 1018 § 3 kpc , oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem (w P. ). Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym. Podpis na takim dokumencie może poświadczyć notariusz (w P. ) lub konsul RP (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015r. Prawo konsularne). Zgodnie z art. 1015 § 1 kc , oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie (zgodnie z przepisem, obowiązującym w chwili otwarcia spadku) był jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą była osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie był jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (§ 2). Zarazem, jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza ( art. 1016 kc ). Wydziedziczona córka spadkodawcy S. W. miała jedną córkę M. M. , która skutecznie odrzuciła spadek po L. Z. , podobnie, jak jej dwóch synów B. M.

(3)i Ł. M. , którzy nie mięli dalszych zstępnych. Zgodnie z art. 1020 kc , spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Wydziedziczona córka spadkodawcy B. M.

(2)miała sześcioro dzieci: B. M.

(1), A. M. , S. M.

(3), S. M.

(1), G. S. i R. M. . S. M.

(3)i R. M. skutecznie odrzucili spadek po L. Z. . Nie mieli zstępnych. Również G. S. skutecznie odrzuciła spadek po L. Z. w swoim imieniu oraz w imieniu dwóch małoletnich synów M. S. i D. S. (po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego – art. 101 § 3 kro ). A. M. złożyła bezskuteczne oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, na piśmie z dnia 12.08.2015r. (k-445) i z dnia 17.09.2015r. (k-471) bez urzędowego poświadczenia podpisu. Zgodnie z art. 1018 § 3 zd. 2 kc , oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym, o czym uczestniczka została pouczona. Pozostałe dzieci wydziedziczonej córki spadkodawcy B. M.

(2): B. M.

(1)i S. M.

(1)nie złożyli w terminie żadnych świadczeń. Wydziedziczony syn spadkodawcy S. Z.

(1)miał dwoje dzieci: J. Z. i A. W. , którzy, pomimo zawiadomienia, nie złożyli żadnych oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku. Wydziedziczony syn spadkodawcy K. Z.

(1)miał jednego syna K. Z.

(2), który również, pomimo zawiadomienia, nie złożył żadnych oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku. Wobec powyższego, spadek po L. Z. , na podstawie ustawy, nabyły wnuki: P. Z. i (małoletnia) V. Z. – dzieci W. (1/4 x /1/2 = 1/8); B. M.

(1), A. M. i S. M.

(1)– dzieci B. (1/4 x 1/3 = 1/12); J. Z. i A. W. – dzieci S. (1/4 x 1/2 = 1/8); K. Z.

(2), syn K. (1/4). Zgodnie ponadto z powołanymi wyżej przepisami art. 1015 § 2 zd. 2 kc i art. 1016 kc , wobec tego, że spadkobiercą była małoletnia (nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych – art. 11 kc ) V. Z. , która (wobec braku oświadczenia) przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, także inni spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów w zw. z art. 677 § 1 kpc , Sąd stwierdził nabycie spadku na rzecz spadkobierców ustawowych wymienionych w sentencji. Odnosząc się na marginesie do stanowiska pełnomocnika wnioskodawcy, zawartego w jego piśmie z dnia 20.12.2017r. (k-698), że uczestniczka V. Z. nie ustanowiła Jej swoim pełnomocnikiem w sprawie, należy zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 9.10.2015r. (złożonym do akt w języku angielskim, a następnie przetłumaczonym na język polski – k- 489, 504) uczestniczka – mieszkająca w K. - wyraziła wolę, aby „pełnomocnik jej ojca reprezentował jej interesy w P. w zakresie spadku po jej dziadku L. Z. zmarłym w 2012 roku”, nie wskazała zarazem, pomimo pouczenia o treści art. 1135

(5)kpc , innego pełnomocnika do doręczeń w P. . Ponadto, od marca 2016r. pełnomocnik wnioskodawcy odbierała korespondencję sądową dla uczestniczki V. Z. (k-523, 653), wysyłaną na podstawie w.w. pełnomocnictwa, i jak dotąd nie zawiadamiała o braku umocowania.