Sad powszechny, III Ca 1228/17

Sygn. akt III Ca 1228/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Mirella Szpyrka Sędzia SO Magdalena Balion - Hajduk (spr.) SO Roman Troll Protokolant Marzena Makoś po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa Gminy Ś. przeciwko Ł. W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II C 953/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. SSO Roman Troll SSO Mirella Szpyrka SSO Magdalena Balion-Hajduk Sygn. akt: III Ca 1228/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Rybniku oddalił powództwo Gminy Ś. przeciwko Ł. W. o zasądzenie kwoty 2030,28 zł wraz ustawowymi odsetkami od dnia 15 listopada 2014 r. i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany Ł. W. był zatrudniony w okresie od lipca 2003r. do 31 grudnia 2004r. w Gminnym Zakładzie (...) w Ś. na stanowisku robotnika drogowego. Jednocześnie realizował umowę zlecenia z dnia 31 grudnia 2003r. , której przedmiotem były czynności kierowcy mechanika w OSP w J. . Urząd Gminy Ś. odprowadzał za pozwanego składki do ZUS z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę i z tytułu zadań podjętych na podstawie umowy zlecenia. Faktycznie umowa zlecenia była zawierana tak , że na jednej stronie kartki znajdowała się treść umowy zlecenia , a na drugiej stronie rachunek na kwotę wskazaną w umowie. Co miesiąc pozwany składał kserokopię tej umowy do księgowości Gminy Ś. i na podstawie tak złożonych dokumentów Gmina wypłacała wynagrodzenie. Umowa zlecenia z dnia 31 grudnia 2003r. była pierwszą umową zlecenia jaką zawierał pozwany. Oświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia z dnia 2 stycznia 2004r. pozwany podpisał po przedłożeniu mu druku, w dniu w którym zawierał kolejną umowę o pracę z Zakładem (...) w Ś. i był przekonany, że uzyskuje dochód odpowiadający najniższemu wynagrodzeniu krajowemu, chociaż nie wiedział ile ono wynosi. Pozwany w 2004r. zarabiał w Zakładzie (...) w Ś. najniższe krajowe wynagrodzenie i 420 zł z tytułu umowy zlecenia. Wszystkie środki uzyskane za pracę zużywał na potrzeby z wiązane z kosztami bieżącego utrzymania. W 2014r. ZUS dokonał kontroli w Gminie Ś. i ustalił , że płatnik składek nieprawidłowo odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 01.02.2004r. do 30.06.2004r. i od 01.08.2004r. do 31.10.2004r. W wyniku przeprowadzonej przez ZUS kontroli Urząd Gminy Ś. przesłał korektę okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu przez pozwanego, z tytułu zawartych umów zlecenia i uzupełnił składki na ubezpieczenie społeczne , łącznie z odsetkami w kwocie 2.030,28 zł. Następnie pismami z dnia 13.11.2014r. i 15.12.2014r. wezwał pozwanego o zwrot tej kwoty , a argumentując, że do złego wyliczenia składek na ZUS doszło z powodu złożenia przez pozwanego nieprawdziwego oświadczenia co do osiągania minimalnego wynagrodzenia za pracę. Sąd Rejonowy wskazał, że podstawą do nienaliczania składek za ubezpieczenie emerytalne i poprzestaniu jedynie na odprowadzeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne było oświadczenie pozwanego ,że osiąga minimalne wynagrodzenie. Z obu tytułów zatrudnienia składkę odprowadzała jednak ta sama osoba- pracodawca Gmina Ś. , której pracownicy działu księgowości dysponowali możliwością weryfikacji twierdzeń pozwanego i wglądu zarówno do treści umowy o pracę jak i treści umowy zlecenia. Uznał, że składki na ZUS, których nie odprowadzono z wynagrodzenia pozwanego w 2004r. stanowiły korzyść majątkową, którą pozwany uzyskał bezpodstawnie ( art. 405 k.c. ), ale wygasł jednak obowiązek zwrotu tych korzyści, gdyż pozwany nie miał świadomości, że część wynagrodzenia pobiera niesłusznie i wszystkie uzyskane z tytułu zatrudnienia dochody zużył na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Zatem w myśl art. 409 k.c. nie jest już wzbogacony. Powód w apelacji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 328 § 2 k.p.c. poprzez sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na tym, że korekta wymiaru składek była następstwem odmiennej interpretacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oświadczenia pozwanego z 2 stycznia 2004 roku w zakresie oskładkowania umów zlecenia, a nie błędu służb księgowych strony powodowej, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, a także przez nieuzasadnione przyjęcie, że Gmina Ś. - Urząd Gminy Ś. , będący płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne nie odprowadził składek w przepisanej wysokości, w sytuacji gdy w 2004 roku zleceniobiorca oświadczył, że posiada tytuł ubezpieczenia i nie wnosi o objęcie dodatkowym ubezpieczeniem z tytułu umowy zlecenia, zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a tym samym dowolną ocenę materiału dowodowego przez pominięcie okoliczności, iż pozwany otrzymał pismo organu rentowego kwestionujące brak opłacania składek za 2004 rok z tytułu umowy zlecenia, a pomimo to zachował bierną postawę oraz naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez czynienie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i nieuzasadnione przyjęcie, iż Gmina Ś. była pracodawcą z obu tytułów zatrudnienia i pominięcie treści pisma strony powodowej z 15 grudnia 2014 roku w zakresie w jakim to zostało wykazane przez powoda, że płatnik nie ma możliwości weryfikacji błędów w składanych oświadczeniach przez osoby ubezpieczone, doprowadzając tym do nierozpoznania istoty sprawy. Skarżący zarzucił też naruszenie prawa materialnego, to jest art. 65 § 2 k.c. k.c. przez błędną wykładnię złożonego oświadczenia woli pozwanego z dnia 2 stycznia 2004 roku i błędne przyjęcie, że pozwany nie miał świadomości, że część wynagrodzenia pobiera niesłusznie, w sytuacji gdy powinien był się liczyć z tym, że złożone oświadczenie woli z 2 stycznia 2004 roku było nieprawdziwe i tym samym doprowadził do powstania szkody po stronie powoda w wysokości 2030, 28zł. Skarżący wniósł o zmianę wyroku w całości i uwzględnienie dochodzonego roszczenia oraz przyznanie kosztów procesu za obie instancje ewentualnie uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja musiała odnieść skutek. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są prawidłowe, niemniej jednak nie odnoszą się one w pełni do podstawy faktycznej żądania powoda. Powód w niniejszej sprawie dochodził zwrotu zapłaconych za pozwanego składek na ubezpieczenie społeczne, wskazując iż wskutek złożenia przez pozwanego nieprawdziwego oświadczenia poniósł szkodę w wysokości żądanej sumy. Podstawą faktyczną żądania nie było żądanie zwrotu zapłaconych składek jako bezpodstawnego wzbogacenia, ale żądanie naprawienia poniesionej szkody w postaci zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne na skutek nieprawdziwych danych wskazanych przez pozwanego w oświadczeniu z dnia 2 stycznia 2004 r. Powód wskazał, że aby uniknąć ponoszenia nieprzewidzianych obciążeń finansowych związanych z opłacaniem składek za pracownika, który jednocześnie świadczył czynności na rzecz pracodawcy na podstawie umów cywilnoprawnych, pracodawca ma prawo domagać się od niego informacji o osiąganych przychodach. Tymczasem Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę nie odniósł się do takiej podstawy faktycznej żądania, nie dokonał oceny złożonego przez pozwanego oświadczenia wiedzy z 2 stycznia 2004 r. dotyczącego objęcia go ubezpieczeniem społecznym, nie ocenił czy złożenie takiego oświadczenia, o ile zawierało nieprawdziwe treści, spowodowało szkodę po stronie powoda. Sąd Rejonowy wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 405 oraz art. 409 k.c. , wywodząc że pozwany nie miał świadomości, że pobierał część wynagrodzenia niesłusznie, a wszystkie bieżące dochody zużył na bieżące koszty utrzymania a zatem nie jest już wzbogacony. Tym samym w ocenie Sądu odwoławczego Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, nie odniósł się do podstawy faktycznej żądania, nie przeprowadził postępowania dowodowego dotyczącego okoliczności złożenia przez pozwanego oświadczenia wiedzy z 2 stycznia 2004 roku, prawidłowości tego oświadczenia i ewentualnego wpływu osób trzecich na treść tego oświadczenia oraz związku przyczynowego z powstałą po stronie powodowej szkodą. W tym zakresie postępowanie wymaga uzupełnienia, a wobec nie odniesienia się do podstawy faktycznej żądania pozwu Sąd Okręgowy uznał, że nie rozpoznano istoty sprawy, co skutkować musiało na mocy artykuł 386 § 4 k.p.c. uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej kierunku w oparciu o przedstawione przez obie strony wnioski dowodowe i oceni zasadność wniesionego powództwa. SSO Roman Troll SSO Mirella Szpyrka SSO Magdalena Balion-Hajduk