Sygn. akt VII U 1755/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka Protokolant: Małgorzata Nakielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. w Warszawie sprawy R. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wcześniejszą emeryturę na skutek odwołania R. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 4 listopada 2016 r. znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje R. B. prawo do emerytury od dnia 05 listopada 2016 r. UZASADNIENIE W dniu 17 listopada 2016 r. R. B. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z dnia 4 listopada 2016 r. znak: (...) , na podstawie której odmówiono mu prawa do emerytury. Odwołujący zarzucił skarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze i wniósł o zmianę skarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do wnioskowanego świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu odwołania R. B. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją organu rentowego w zakresie, w jakim stwierdzono, że nie został udowodniony wymagany staż pracy w szczególnych warunkach. Odwołujący wskazał, że pracował fizycznie w Przedsiębiorstwie (...) w W. w latach 1975-1977, w Przedsiębiorstwie (...) (...) w W. w latach 1977-1979 oraz w Zakładzie (...) przy Naczelniku Miasta O. w latach 1979-1982, co mogą potwierdzić wskazani przez niego świadkowie. Zaznaczył również, że organ rentowy już trzykrotnie odmawiał przyznania mu wcześniejszej emerytury mimo przedłożenia przez niego dodatkowych dokumentów (odwołanie k. 2-3 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie z dnia 2 grudnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania R. B. na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Uzasadniając stanowisko organu rentowego w sprawie działający w jego imieniu pełnomocnik powołał się na przepisy emerytalnej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. wskazując, że odwołujący nie spełnił przesłanki koniecznej do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury w postaci wykazania posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych, wobec czego organ rentowy wydał skarżoną decyzję odmawiającej mu prawa do ww. świadczenia (odpowiedź na odwołanie k. 4 a.s.) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołujący R. B. , urodzony w dniu (...) , w okresie od 17 września 1975 r. do 30 września 1977 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku pomocnika montera. Zatrudnienie odwołującego odbywało się w ramach nauki zawodu elektromontera. Praca odwołującego polegała na pomocy elektromonterom przy montażu lamp na wysokości około 6 metrów wewnątrz i na zewnątrz budynków, w zależności od pory roku, a także przy kopaniu rowów i kładzeniu w nich kabli elektrycznych. W tym okresie odwołujący pracował m. in. na (...) w W. oraz na dworcu kolejowym w M. . Odwołujący pracował przez 8 godzin dziennie, po zakończonej pracy udawał się do hotelu na posiłek, a następnie uczęszczał na zajęcia do szkoły wieczorowej, które odbywały się po godzinie 17:00. W powyższym okresie zatrudnienia odwołujący nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych (zeznania świadków: A. D. k. 50-51 a.s., B. L. k. 51 a.s., opinia biegłego ds. BHP k. 62-77 a.s., świadectwo pracy k. 15 a.r. tom II) . W okresie od 14 grudnia 1977 r. do 31 października 1979 r. odwołujący pracował w Przedsiębiorstwie (...) w W. . Odwołujący początkowo był zatrudniony jako pomocnik maszynisty, a następnie, po uzyskaniu uprawnień do obsługi koparki jednonaczyniowej klasy III w maju 1978 roku, od dnia 1 czerwca 1978 r. do końca zatrudnienia pracował jako maszynista koparki (świadectwo pracy k. 14 a.r. tom II, odpis prawa jazdy k. 14 a.o.,) . W okresie od 19 listopada 1979 r. do 31 lipca 1982 r. odwołujący pracował w Zakładzie (...) przy Naczelniku Miasta O. w O. na stanowisku operatora koparki. Odwołujący obsługiwał koparkę marki „ B. ”. Prace przy wykorzystaniu koparki były wykonywane przez cały rok, odwołujący pracował przez 8 godzin dziennie na różnych budowach, gdzie był kierowany przez zakład pracy. W tym okresie odwołujący wykonywał pracę w warunkach szczególnych (zeznania świadka S. R.
(1)k. 51-52 a.s., opinia biegłego ds. BHP k. 62-77 a.s., świadectwo pracy k. 13 a.r. tom II, akta osobowe R. B. – umowa o pracę, informacja o powierzeniu stanowiska, zakres czynności, informacje dot. stawki zaszeregowania, odpis prawa jazdy) . W dniu 2 czerwca 1984 roku R. B. podniósł uprawnienia do obsługi koparki jednonaczyniowych z klasy III do II do wielkości 1,2 m 3 (kopia uprawnień maszynisty ciężkich maszyn budowlanych k. 89 a.s.) . W dniu 4 października 2016 roku R. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z wnioskiem o emeryturę. Początkowo organ rentowy wydawał decyzji odmowne w przedmiocie przyznania odwołującemu prawa do emerytury wskazując, iż nie udowodnił posiadania 15 lat stażu pracy w warunkach szczególnych. Po otrzymaniu decyzji odwołujący przedkładał do organu rentowego dodatkowe dokumenty na potwierdzenie okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych. W decyzji odmownej z dnia 24 października 2016 r. organ rentowy wskazał, że odwołujący posiada staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 12 lat, 3 miesięcy i 22 dni (wniosek z załącznikami k. 1-23 a.r., decyzje ZUS ws. odmowy przyznania emerytury k. 24 i 29 a.r. tom II) . Po wydaniu powyższej decyzji odwołujący ponownie przedłożył dodatkowe dokumenty na potwierdzenie okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych obejmujące m. in. pisemne zeznania świadków (k. 31-43 a.r. tom II) . Po rozpatrzeniu tych dokumentów organ rentowy wydał w dniu 4 listopada 2016 r. decyzję znak: (...) , na podstawie której ponownie odmówił przyznania R. B. prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na nieudowodnienie 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy przyjął tożsamy staż pracy odwołującego w warunkach szczególnych jak w decyzji z dnia 24 października 2016 r. przypadające na okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w W. od 5 sierpnia 1982 r. do 31 grudnia 1988 r. oraz od 1 stycznia 1989 r. do 30 czerwca 1995 r., z wyłączeniem okresów zwolnień lekarskich (wyliczenie stażu pracy w warunkach szczególnych k. 28 a.r., decyzja ZUS z 04.11.2016r. k. 44 a.r. tom II) . Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dowodów z dokumentów i zeznań świadków, a także w oparciu o opinię biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dokumentom, w tym uzyskanej w toku postępowania dokumentacji osobowej odwołującego z okresu zatrudnienia w (...) w O. oraz załączonej do akt rentowych. Sąd uznał również za wiarygodne zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, gdyż ich treść nie budziła zastrzeżeń, była zbieżna wzajemnie a także z innymi dowodami i oświadczeniami odwołującego. Sąd nie dał wiary jedynie zeznaniom świadka B. L. w zakresie, w jakim wskazał, że odwołujący w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) pracował przy obsłudze koparki, gdyż było to sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zeznań tych nie potwierdzili ani A. D. , ani odwołujący, a ponadto odwołujący uzyskał uprawnienia do obsługi koparki dopiero w 1978 roku. W pozostałym zakresie Sąd uznał zeznania świadka za wiarygodne. Opinię biegłego ds. BHP Sąd uznał za sporządzoną w sposób rzeczowy. Biegły dokonał analizy przedstawionego mu zagadnienia w oparciu o zebrane dowody i w sposób jednoznaczny przedstawił wnioski w zakresie możliwości zakwalifikowania pracy odwołującego jako pracy w warunkach szczególnych. Strony nie kwestionowały powyższej opinii i nie wnosiły do niej żadnych zastrzeżeń, wobec czego Sąd podzielił formułowane przez biegłego wnioski w całości. Sąd Okręgowy miał również na uwadze informacje udzielone przez odwołującego na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r., których treść była zbieżna z treścią zebranych w sprawie dowodów (k. 52 a.s.) . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie R. B. od skarżonej decyzji organu rentowego było zasadne i skutkowało jej zmianą zgodnie z żądaniem odwołania. Spór w niniejszej sprawie dotyczył możliwości przyznania odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do uzyskania powyższego świadczenia konieczne jest spełnienie przesłanek określonych w art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1383) . Zgodnie z treścią ww. przepisu ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej, tj. w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn, oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy, wynoszący 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Listę prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewidziano w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43) . Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik musi ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy. Dodatkowo, zgodnie z powołanym rozporządzeniem, aby mężczyzna mógł nabyć prawo do emerytury powinien: 1) posiadać 25-letni okres zatrudnienia, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), 2) wykonywać pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiem do rozporządzenia, oraz 3) osiągnąć wiek emerytalny wynoszący 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia) oraz być zatrudnionym przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). W niniejszej sprawie było bezsporne, że R. B. osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat z dniem 5 listopada 2016r., nie był członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, a ponadto legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 25 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował jednak przesłankę stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych. Po początkowej odmowie zaliczenia któregokolwiek z wskazywanych przez odwołującego okresu zatrudnienia do wskazanego wyżej rodzaju pracy ostatecznie na mocy skarżonej decyzji organ rentowy przyjął, że odwołujący posiada jedynie 12 lat, 3 miesiące i 22 dni stażu pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący nie zgodził się z powyższym stanowiskiem, wskazując, że organ rentowy nie uwzględnił okresów zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w W. , w Przedsiębiorstwie (...) w W. oraz w Zakładzie (...) przy Naczelniku Miasta O. jako okresów pracy w warunkach szczególnych. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy rozważał, czy odwołujący spełnia kwestionowaną przez ZUS przesłankę konieczną do uzyskania wnioskowanego świadczenia emerytalnego w kontekście ewentualnej kwalifikacji ww. okresów zatrudnienia jako okresów pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 k.p.c. w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 k.p.c. , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r. I UK 111/07) . Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być wprawdzie udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego , jednakże zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r. II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007 r. I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r. III AUa 269/13) . Kierując się powyższym Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z zebranych w sprawie dokumentów, zeznań świadków, którzy pracowali z odwołującym w wymienionych wyżej zakładach pracy, a także z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, który analizował okresy zatrudnienia odwołującego pod kątem możliwości zaliczenia ich jako pracy w warunkach szczególnych zgodnie z wykazem A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Sąd Okręgowy ustalił, że okres zatrudnienia odwołującego w Przedsiębiorstwie (...) od 17 września 1975 r. do 30 września 1977 r. nie podlegał zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący w tym czasie pracował jako pomocnik elektromontera w ramach przyuczania się do zawodu. Ten rodzaj pracy nie został wymieniony w wykazie A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Tym samym nie było podstaw, aby powyższy okres uwzględnić przy ustalaniu prawa odwołującego do wcześniejszej emerytury. Powyższa zależność w ocenie Sądu Okręgowego nie zachodziła jednak w przypadku pozostałych spornych okresów zatrudnienia. W okresie pracy w (...) w O. od 19 listopada 1979 r. do 31 lipca 1982 r. odwołujący pracował na stanowisku operatora koparki. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków a także w udostępnionej na potrzeby niniejszego postępowania dokumentacji znajdującej się w aktach osobowych odwołującego. Z dokumentacji tej wynika, że odwołujący złożył podanie o przyjęcie do ww. zakładu pracy w charakterze operatora koparki i w tym też charakterze został przyjęty do pracy. Co więcej, w aktach osobowych odwołującego znajduje się odpis z prawa jazdy, z którego wynika, że odwołujący nabył uprawnienia do obsługi koparek klasy III już w 1978 roku. Świadek S. R.
(1)potwierdził z kolei, że odwołujący nie wykonywał żadnych innych czynności poza obsługą koparki, wskazuje na to również załączony do akt zakres obowiązków odwołującego. Biegły z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy potwierdził z kolei, że charakter wykonywanej przez odwołującego pracy i powierzone mu stanowisko odpowiada pracy określonej w wykazie A, dział V (W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych) poz. 3 – prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. W ocenie Sądu Okręgowego warunki do zakwalifikowania pracy odwołującego jako pracy w warunkach szczególnych zgodnie z wymienioną wyżej pozycją wykazu A spełnia również praca wykonywana przez odwołującego w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w W. od 1 czerwca 1978 r. do 31 października 1979 r. Jak wynika ze wspomnianego odpisu z prawa jazdy załączonego do akt osobowych odwołującego, nabył on uprawnienia do obsługi maszyn budowlanych – koparki w maju 1978 roku, z kolei z dniem 1 czerwca 1978 r. powierzono mu w ww. zakładzie pracy stanowisko maszynisty koparki. Jednocześnie odwołujący w przypadku tego okresu zatrudnienia nie przedstawił świadków, ani też innych dowodów, z których wynikałoby, że pracę maszynisty koparki wykonywał w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu pracy, okoliczność ta jest zaś niezbędna do zaliczenia danego okresu zatrudnienia jako pracy w warunkach szczególnych. W obliczu powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że ostatecznie jedynie okres zatrudnienia odwołującego w Zakładzie (...) przy Naczelniku Miasta w O. od 19 listopada 1979 r. do 31 lipca 1982 r. może zostać zaliczony na poczet stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych. Na taką okoliczność wskazał powołany w sprawie biegły sądowy, zgodnie z którego stanowiskiem charakter i rodzaj pracy wykonywanej w tym okresie przez odwołującego dają podstawy do uznania jej jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach uprawniającej do niższego wieku emerytalnego zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Stanowisko biegłego w tym zakresie, które Sąd, jako ugruntowane na zebranych w sprawie dowodach w całości podziela, nie było kwestionowane przez strony postępowania, w szczególności przez organ rentowy. Zaliczenie powyższego okresu zatrudnienia R. B. , zgodnie z przedstawionym przez ZUS hipotetycznym wyliczeniem stażu pracy w warunkach szczególnych (k. 86 a.s.) prowadzi do uznania, że odwołujący legitymuje się okresem 15 lat, 7 miesięcy i 9 dni pracy w warunkach szczególnych. W konsekwencji powyższego, przy bezsporności pozostałych przesłanek koniecznych do uzyskania dochodzonego przez odwołującego świadczenia, należało więc stwierdzić, że R. B. spełnia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Z tych też względów Sąd Okręgowy uznał odwołanie R. B. za zasadne i orzekając co do istoty sprawy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznając odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury zgodnie z sentencją wyroku. SSO Zbigniew Szczuka ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) (...) , 3. (...) (...)