Sad powszechny, XVII Ka 1446/17

(2)nr KRS (...) nawiązkę w wysokości 1.000 złotych. Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżony, zarzucając w szczególności naruszenie art. 31 § 1 k.p.k. i art. 35 § 1 k.p.k. – naruszenie właściwości miejscowej sądu, art. 6 k.p.k. i art. 444 § 1 i 2 k.p.k. poprzez brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem złożenia apelacji, oraz art. 167 § 1 k.p.k. i art. 170 § 3 k.p.k. poprzez „wyłączenie przesłuchania świadków z wniosku oskarżonego”, jak również naruszenie zakazu reformationis in peius, w konsekwencji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd właściwy miejscowo, ewentualnie odstąpienie od ukarania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja w większości okazała się bezzasadna. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Uzyskany w ten sposób - nie wymagający jakiegokolwiek uzupełnienia - materiał dowodowy Sąd rzetelnie, wszechstronnie i obiektywnie rozważył wyciągając trafne, zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, logiczne wnioski. Swoje stanowisko Sąd Rejonowy wyczerpująco i przekonująco uzasadnił. Oskarżony nie kwestionował tego, że będąc administratorem forum (...) w G. ” na stronie internetowej (...) zamieszczał w okresie od 1 lipca 2014 r. do 28 lipca 2014 r. uznane za obraźliwe i znieważające P. J. wpisy objęte zarzutem. Trafnie przy tym Sąd pierwszej instancji uznał, że wypowiedzi oskarżonego pod adresem oskarżycielki miały charakter znieważający. W szczególności odnosiły bowiem P. J. i jej najbliższych do postaci, które są postaciami negatywnymi, dążącymi do złego celu lecz nie potrafiącymi go osiągnąć z powodu swej nieporadności, cechujące się karykaturalną fizjonomią, i w efekcie wzbudzającymi śmieszność. Oskarżony w oczywisty sposób drwił zatem z pokrzywdzonej. Nic dziwnego, że żyjąc w stosunkowo niewielkiej społeczności P. J. miała wrażenie, że wszyscy się z niej śmieją. Poza tym – odczuwała zwyczajny żal, przykrość. Słusznie także Sąd Rejonowy uznał, że określenia użyte przez oskarżonego wykluczały merytoryczną polemikę a oskarżycielka nie będąc osobą publiczną i nie prowadząc działalności politycznej, społecznej czy medialnej nie zrzekła się bynajmniej swego prawa do prywatności. Natomiast oskarżony swoje wypowiedzi zamieszczał na otwartym forum internetowym. Sprawstwo i wina oskarżonego W. P. były zatem oczywiste. Odnosząc się do zarzutów apelacji należy stwierdzić, iż Sąd Rejonowy w Lesznie nie naruszył właściwości miejscowej, gdyż sprawę przekazano mu na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 9 października 2015 r. sygn. IV Ko 92/15 podjętego w trybie art. 36 k.p.k. Dlatego też uchylając poprzedni wyrok skazujący Sąd Okręgowy w Poznaniu przekazał sprawę do ponownego rozpoznania właśnie Sądowi Rejonowemu w Lesznie. Na marginesie – naruszenie właściwości miejscowej nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Oskarżony nie został też pozbawiony prawa do obrony. Już po raz drugi podniósł bowiem (poprzednio – w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II K 705/17 – następnie uchylonego), że nie pouczono go o prawie złożenia wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem sporządzenia apelacji. Abstrahując już od tego, czy z pouczenia przesłanego oskarżonemu wraz z odpisem wyroku z uzasadnieniem nie wynikała możliwość wnoszenia o wyznaczenie obrońcy z urzędu – co najmniej od 7 listopada 2016 r., tj. od dnia podniesienia takiego zarzutu po raz pierwszy w poprzedniej apelacji oskarżony miał już wiedzę o tym, że może złożyć wniosek o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. Podniesienie takiego zarzutu w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 29 września 2017 r. stanowiło zatem oczywiste nadużycie. Sąd pierwszej instancji rzeczywiście oddalił wniosek dowodowy oskarżonego o przesłuchanie trojga świadków, jednak uczynił to zgodnie z dyspozycją art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. Oskarżycielka prywatna miała prawo zmodyfikować zarzut i tak właśnie uczyniła, a wobec tego przesłuchanie kolejnych osób na okoliczności dotyczące czynu, który nie stanowił już przedmiotu rozpoznania Sądu, stało się zbędne. Błędny okazał się także zarzut, jakoby orzeczenie nawiązki w zaskarżonym wyroku naruszało zakaz reformationis in peius. W uchylonym wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II K 705/17 orzeczono dwie nawiązki – na podstawie art. 212 § 3 k.k. na rzecz Fundacji (...) w T. oraz na podstawie art. 216 § 4 k.k. – na rzecz pokrzywdzonej (obie w kwotach 1.000 złotych). Wyrokiem z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt II K 326/17 Sąd Rejonowy w Lesznie przypisał oskarżonemu W. P. popełnienie jednego przestępstwa – z art. 216 § 2 k.k. i właśnie na podstawie art. 216 § 4 k.k. (a więc tak, jak w uchylonym wyroku) orzekł (już tylko jedną) nawiązkę w kwocie 1.000 złotych. Bez znaczenia z punktu widzenia zakazu reformationis in peius było to, na czyją rzecz nawiązkę tą zasądzono (tj. że nie na rzecz pokrzywdzonej, lecz na rzecz Fundacji (...) w T. ). Natomiast słusznie oskarżony postulował w swojej apelacji złagodzenie kary do wysokości orzeczonej w poprzednim (uchylonym) wyroku. Wtedy bowiem za przestępstwo z art. 216 § 2 k.k. wymierzono oskarżonemu karę 30 stawek dziennych grzywny (natomiast za przestępstwo z art. 212 § 2 k.k. i art. 216 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – 50 stawek dziennych grzywny, i w konsekwencji jako karę łączną – 70 stawek dziennych grzywny). Wobec rezygnacji ze ścigania za przestępstwo z art. 212 § 2 k.k. Sąd miał prawo – bez naruszenia zakazu reformationis in peius – zawrzeć w opisie czynu z art. 216 § 2 k.k. wszystkie te elementy objęte poprzednimi dwoma opisami, które nosiły cechy znieważenia. Wszakże nowo wymierzona kara za przestępstwo znieważenia nie mogła być wyższa aniżeli kara za samo przestępstwo z art. 216 § 2 k.k. orzeczona w wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. II K 705/15. Dlatego Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1. obniżył wymiar orzeczonej kary grzywny do 30 stawek dziennych. Orzeczona kara grzywny, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, obwarowana zobowiązaniem probacyjnym do przeproszenia pokrzywdzonej oraz obostrzona wyważoną nawiązką jest wystarczającą, ale jednocześnie konieczną reakcją na przestępstwo popełnione przez oskarżonego W. P. . Tak ukształtowane szeroko pojęte rozstrzygnięcie o karze jest adekwatne do wszystkich okoliczności czynu i ma szansę osiągnąć wszystkie cele stawiane przed karą, począwszy od sprawiedliwej odpłaty za przestępstwo, poprzez cele zapobiegawcze (osiągnięciu których najpełniej posłuży właśnie nawiązka) i wychowawcze (które z kolei pomoże osiągnąć obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej), aż po cele w zakresie społecznego oddziaływania, przywracając pokrzywdzonej naruszone przestępstwem poczucie sprawiedliwości oraz uświadamiając osobom, które – zwłaszcza za pośrednictwem Internetu – miały styczność z tą sprawą, że każdy przejaw tzw. mowy nienawiści może skutkować odpowiedzialnością karną, zaś Internet wcale nie musi zapewniać anonimowości, w obliczu której sprawca pozostanie bezkarny. Na marginesie należy wskazać, że kodeks karny , w przeciwieństwie do kodeksu wykroczeń , nie przewiduje – postulowanej przez oskarżonego w jego apelacji – kary nagany. Dlatego w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W ostatnim punkcie rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. obciążył oskarżonego kosztami procesu za postępowanie odwoławcze i na podstawie art. 7 w zw. z art. 8 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tj. Dz. U. z 1983 r., Nr 49 poz. 223 z późn. zm.) wymierzył mu opłatę za drugą instancję w minimalnej kwocie 60 złotych. Wojciech Wierzbicki Justyna Andrzejczak Małgorzata Susmaga