Sygn. akt II Ca 853 /13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Kobus Sędziowie: SO Barbara Nowicka SO Alicja Chrzan Protokolant: Alicja Marciniak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2014r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko M. N. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 6 września 2013r., sygn. akt I C 732/12 I oddala apelację; II zasądza od pozwanej na rzecz powoda 1.200zł kosztów postępowania apelacyjnego. II Ca 853/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie wyrokiem z dnia 6 września 2013 roku w sprawie sygn. akt I C 732/12 uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda J. S. umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działki gruntu numer (...) o powierzchni 183 m 2 i prawa własności budynku handlowo-usługowego o powierzchni 22,30 m 2 , posadowionego na tej działce gruntu, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w D. na osiedlu (...) , obręb (...) , dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) , zawartą w dniu 12 sierpnia 2011 roku pomiędzy W. H. i pozwaną M. N. , w formie aktu notarialnego, w Kancelarii Notarialnej w D. przed notariuszem L. B. , Repertorium A numer (...) , oraz nakazuje pozwanej M. N. , aby zezwoliła powodowi J. S. na przeprowadzenie egzekucji z opisanej powyżej nieruchomości w celu zaspokojenia jego wierzytelności w kwocie 35.700,57 zł wynikającej z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie w dniu 27 lipca 2009 roku w sprawie o sygn. akt I Ns 180/09, zaopatrzonej w klauzulę wykonalności; zasądził od pozwanej M. N. na rzecz powoda J. S. kwotę 2.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; nakazał pozwanej M. N. uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie kwotę 1.785,00 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, od uiszczenia których powód został zwolniony. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 27 lipca 2009 roku przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie w sprawie o sygn. akt I Ns 180/09 powód J. S. i W. H. zawarli ugodę, na mocy której zgodnie dokonali podziału majątku wspólnego J. S. i spadkodawczyni Z. S. , działu majątku spadku po spadkodawczyni Z. S. i zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że: - prawo własności nieruchomości położonej na Osiedlu (...) w D. obejmującej działkę gruntu o numerze (...) , obręb (...) , o powierzchni 183 metrów kwadratowych, na której znajduje się budynek handlowo-usługowy, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą KW (...) ( (...) ), o wartości 29 000 zł (dwadzieścia dziewięć tysięcy złotych), - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku numer (...) na Osiedlu (...) w D. , należące do zasobów mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej w D. , o wartości 138 000 zł (sto trzydzieści osiem tysięcy złotych), tj. o łącznej wartości 167 000 zł (sto sześćdziesiąt siedem tysięcy złotych), przyznali W. H. . Na mocy powyższej ugody W. H. zobowiązał się również zapłacić na rzecz J. S. kwotę 80 000,40 zł tytułem spłat udziałów w majątku wspólnym, w majątku spadku oraz nieruchomości stanowiącej współwłasność, płatną w sześćdziesięciu ratach miesięcznych w kwotach po 1 333,34 zł każda, do dnia 15-tego każdego miesiąca, począwszy od dnia 01 sierpnia 2009 roku, z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. Ponadto J. S. zobowiązał się wydać W. H. nieruchomość położoną na Osiedlu (...) w D. obejmującą działkę gruntu o numerze (...) , obręb (...) , o powierzchni 183 metrów kwadratowych, na której znajduje się budynek handlowo-usługowy, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą Kw (...) ( (...) ) oraz lokal mieszkalny numer (...) położony w budynku numer (...) na Osiedlu (...) w D. - po uiszczeniu na jego rzecz przez W. H. całej spłaty w kwocie 80 000,40 zł. Jednocześnie W. H. użyczył J. S. lokal mieszkalny numer (...) położony w budynku numer (...) na Osiedlu (...) w D. do bezpłatnego użytkowania przez czas nieoznaczony z zastrzeżeniem, że umowa użyczenia może wygasnąć dopiero z chwilą uiszczenia na rzecz J. S. przez W. H. całej spłaty w kwocie 80 000,40 zł. W dniu zawarcia ugody pozwana M. N. spotykała się już z W. H. . Byli parą od 2007 roku i często sypiała u niego w mieszkaniu położonym w budynku numer (...) na Osiedlu (...) w D. . Pozwana wiedziała również o ugodzie zawartej przez jej partnera z powodem, a nawet znała jej treść. Powód tymczasem mieszkał w altance, a w przedmiotowym lokalu mieszkał jedynie przez okres zimy. W. H. nie wykonywał obowiązków nałożonych na niego wyżej wskazaną ugodą i uregulował wobec powoda jedynie część należności tj. kwotę 4 800 zł. W związku z tym, po zaopatrzeniu ugody w klauzulę wykonalności, J. S. złożył u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie M. M. wniosek o wyegzekwowanie od W. H. kwoty 75 200,40 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 15 lipca 2010 roku, przy czym zaznaczył, iż egzekucja ma być prowadzona z nieruchomości dłużnika położonej na Osiedlu (...) w D. , dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą (...) i ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku numer (...) na Osiedlu (...) w D. . Komornik o wszczęciu przedmiotowej egzekucji zawiadomił strony pismem z dnia 30 lipca 2010 roku. W toku egzekucji prowadzonej z nieruchomości położonej na Osiedlu (...) w D. obejmującej działkę gruntu o numerze (...) , obręb (...) , dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą (...) Komornik ujawnił niezgodność pomiędzy stanem prawnym nieruchomości zawartym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Okoliczność ta spowodowała, iż do czasu usunięcia tej niezgodności prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości stało się niemożliwe. W wyniku zaś prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie M. M. postępowania egzekucyjnego z ograniczonego prawa rzeczowego – spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w D. na (...) , przy czym zarówno z wniosku powoda J. S. w sprawie o sygn. Km 837/10 jak i z wniosku P. S. w sprawach o sygn. Kmp 43/05 i Km 819/11 – na rzecz powoda przypadła kwota 39 499,83 zł. Prawo do tego lokalu nabył w dniu 19 października 2011 roku na II licytacji S. G.
(1)za kwotę 95 070 zł. Niemniej jednak powód nie został zaspokojony w całości, albowiem z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokojone zostały w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne oraz należności alimentacyjne P. S. . Wierzytelność powoda zaliczona była zaś dopiero do 9 kategorii. S. G.
(1)przed wskazaną licytacją był oglądać mieszkanie, które później nabył. W trakcie oględzin oprócz dłużnika W. H. obecna była również pozwana M. N. , o której dłużnik wyrażał się ,,moja żona”. Jak się później okazało tj. już po licytacji pozwana wraz z dłużnikiem domagali się od nabywcy lokalu pisemnie jak i osobiście zwrotu pieniędzy za remont mieszkania, który w latach 2010-2011 został sfinansowany przez pozwaną. Ponadto pozwana w dniu 06 lutego 2012 roku udzieliła W. H. pełnomocnictwa do dostarczenia w jej imieniu pełnej dokumentacji poniesionych kosztów związanych z lokalem mieszkalnym na osiedlu (...) w D. oraz do odebrania jej dóbr materialnych z powyższego lokalu. Pismem z dnia 15 lutego 2012 roku pozwana zwróciła się również do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie M. M. z prośbą o zwrot należących do niej ruchomości, znajdujących się w zlicytowanym lokalu mieszkalnym. W piśmie kierowanym do S. G.
(1), W. H. zażądał natomiast zwrotu 100 000 zł za remont tego lokalu wskazując przy tym, iż w 2009 roku sporządził z pozwaną umowę przedwstępną sprzedaży prawa do wymienionego wyżej lokalu mieszkalnego, zaś on miał tylko pilnować tego mieszkania. W dniu 10 kwietnia 2011 roku pozwana M. N. otrzymała przy tym od swoich rodziców w darowiźnie łączną kwotę 30 000 zł z przeznaczeniem na kaucję na mieszkanie. W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. akt Km 837/10 W. H. jeszcze w 2010 roku podał jako swój adres do korespondencji: (...) , (...)-(...) D. , a więc adres lokalu mieszkalnego, w którym wówczas zamieszkiwała pozwana M. N. z rodzicami. Kiedy w sierpniu 2011 roku pozwana przeprowadziła się do lokalu na (...) w D. , W. H. w dniu 17 sierpnia 2011 roku poinformował Komornika, aby korespondencję kierować na ten adres. Pod wskazanymi adresami W. H. był widywany przy tym wraz z pozwaną, m. in. wtedy, gdy odprowadzał M. N. do pracy. W dniu 12 sierpnia 2011 roku, a więc w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. po obwieszczeniu o pierwszej licytacji ograniczonego prawa rzeczowego stanowiącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w D. na (...) - W. H. sprzedał pozwanej M. N. prawo wieczystego użytkowania działki gruntu o numerze (...) , o powierzchni 183 metrów kwadratowych i własność budynku handlowo-usługowego posadowionego na tej działce, położonych na Osiedlu (...) w D. , obręb (...) , dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą nr (...) za kwotę 29 000 zł. Pismem z dnia 24 września 2012 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie M. M. poinformował powoda, iż postępowanie w sprawie o sygn. Km 837/10 będzie umorzone, albowiem W. H. nie pracuje, nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniem zdrowotnym, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Nie figuruje również w CEP MSWiA jako właściciel zarejestrowanego pojazdu. Wskazał również, że prowadzone postępowanie o alimenty jest bezskuteczne, przy czym zadłużenie w tej sprawie wynosi 10 800 zł, a jeśli egzekucja w przyszłości okazałaby się skuteczna to zmierzać będzie do zaspokojenia należności alimentacyjnych. Z tych też względów postanowieniem z dnia 15 października 2012 roku Komornik umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, przy czym na rzecz powoda pozostała do wyegzekwowania kwota 35 700,57 zł (75 200,40 zł – 39 499,83 zł).233 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy wydając powyższy wyrok wskazał na treść art. 527 k.c. Pozwana zaskarżając w całości powyższy wyrok apelacją zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, naruszenie treści art. 527 k.c. , art. 233 § 1 k.p.c. i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 527 § 3 k.c. jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro pozwana M. N. poznała syna powoda - W. H. w 2007 roku, zamieszkała razem z nim w mieszkaniu powoda w D. na Osiedlu (...) , przy czym W. H. przedstawiał ją świadkowi S. G.
(1)jako swoją żonę, dokonała w 2009 lub 2010 roku razem z W. H. ze środków własnych modernizacji tego mieszkania, a następnie po przeprowadzeniu egzekucji tego mieszkania zwróciła się do Komornika Sądowego również za pośrednictwem W. H. o zwrot należących do niej rzeczy pozostawionych w tym mieszkaniu (vide: zeznania powoda – k. 100, zeznania pozwanej – k.104-105, zeznania świadka S. G.
(1)– k.88) – Sąd Rejonowy trafnie ocenił, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, że pozwaną łączył z dłużnikiem W. H. stosunek bliskości wynikający z pozostawania z nim w nieformalnym związku. Sąd Rejonowy zasadnie, wobec sprzeczności zeznań świadka A. R. z zeznaniami pozwanej, a także z zeznaniami powoda i pozostałych świadków na okoliczność stosunków łączących pozwaną z dłużnikiem nie dał wiary tym zeznaniom. Podkreślić należy – wbrew poglądowi Sądu Rejonowego, wyrażonego w uzasadnieniu wyroku - że wobec wykazania przez powoda, że pozwaną łączył z dłużnikiem W. H. stosunek bliskości w dniu 12 sierpnia 2011 roku, to jest w chwili zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu handlowo - usługowego, to powód jako wierzyciel nie ma obowiązku w rozumieniu art. 527 § 3 k.p.c. udowadniać, że pozwana wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o świadomości dłużnika pokrzywdzenia powoda jako wierzyciela. Osoba trzecia może obalić powyższe domniemanie przez udowodnienie, że mimo stosunku bliskości z dłużnikiem nie wiedziała o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć. Zatem wbrew zarzutom apelacji nie jest istotna w świetle art. 527 § 3 k.c. świadomość pozwanej co do tego, że postępowanie wykonawcze objęło całość określonej w umowie kwoty, co do tego jaka była wielkość zadłużenia dłużnika W. H. , w tym z tytułu świadczeń alimentacyjnych, co do tego, że kwota ze sprzedaży mieszkania nie pokryje całego długu, co do tego, że dłużnik miał znacznie mniejszy dług niż wartość licytowanej nieruchomości. Skoro pozwana w niniejszej sprawie nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność, iż nie wiedziała ona o świadomości dłużnika pokrzywdzenia jego wierzycieli w dacie zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowego pawilonu handlowo-usługowego, to jest nie wykazała, że nie wiedziała, iż dłużnik zdawał sobie sprawę, miał świadomość, że wskutek dokonania powyższej czynności prawnej może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzycieli z jego majątku, to wbrew poglądom apelacji nie obaliła ona domniemania wskazanego w art. 527 § 3 k.c. (porównaj komentarz do art. 527 § 3 k.c. zawarty w Komentarzu do Kodeksu cywilnego Księga trzecia Zobowiązania tom I pod redakcją Gerarda Bieńka… Wydanie 9 Wielkie Komentarze). W świetle powyższego nie jest zasadny zarzut apelacji naruszenia art. 527 § 3 k.c. , ani też zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zatem Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oddalił apelację pozwanej jako bezzasadną. Sąd Okręgowy o kosztach instancji odwoławczej orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. , art. 108 § 1 k.p.c. , art. 391 § 1 k.p.c.