Sad powszechny, IV Ca 710/17

Sygn. akt IV Ca 710/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2018 roku Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodnicząca - SSO Małgorzata Szeromska (spr.) Sędziowie - SO Małgorzata Michalska SO Katarzyna Mirek - Kwaśnicka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Gątarek po rozpoznaniu na rozprawie 25 stycznia 2018 r. w P. sprawy z powództwa A. O. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o odszkodowanie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Żyrardowie z 28 sierpnia 2017 r. sygn. akt I C 464/16

1. oddala apelację;
2. zasądza od A. O. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za II instancję. Sygn. akt IV Ca 710/17 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Żyrardowie wyrokiem z 28 sierpnia 2017 r. zasądził od (...) S.A. w W. na rzecz A. O. kwotę 13.500 zł tytułem zadośćuczynienia, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził od powódki na rzecz pozwanego częściowy zwrot kosztów procesu. Istotne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia były następujące: W dniu 3 listopada 2006 roku w miejscowości K. w gminie D. w powiecie (...) doszło do wypadku drogowego, którego sprawcą był R. S. . Naruszył on nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...) nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu pojazdowi znajdującemu się na drodze z pierwszeństwem marki O. (...) o numerze (...) , kierowanego przez T. K. , doprowadzając w ten sposób do zderzenia się pojazdów mechanicznych w wyniku czego obrażeń ciała dostała pasażerka pojazdu V. (...) I. B. , w skutek czego następnie zmarła w szpitalu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Bełchatowie R. S. uznano za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Samochód, którym kierował sprawca wypadku R. S. w dacie zdarzenia objęty był obowiązkową umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. . W dacie śmierci I. B. miała 25 lat (kserokopia skróconego aktu zgonu poszkodowanej. W dniu 27 marca 2015 roku powódka zgłosiła szkodę pozwanemu. W odpowiedzi pozwany listownie poinformował powódkę, iż stwierdził brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia roszczeń. Odmówiono wypłaty zadośćuczynienia. Zmarła I. B. była siostrą powódki. Z siostrą łączyły ją silne więzi emocjonalne, a poprzez zdarzenie z dnia 3 listopada 2006 roku zostały bezpowrotnie zerwane, rodzeństwo w chwili wypadku mieszkało oddzielnie, lecz utrzymywało stały, bliski kontakt. Powódka razem spędzała czas ze zmarłą. Powódka w chwili śmierci siostry była mężatką i obecnie również pozostaje w związku małżeńskim i ma dwoje dzieci. Powódka nie leczyła się w związku z doznaną traumą. Wskutek wypadku stan psychiczny powódki pogorszył się, nasiliły się bóle migrenowe, lecz strona powodowa zażywała jedynie leki na uspokojenie. Powódka nie była na miejscu zdarzenia. O wypadku dowiedziała się telefonicznie nad ranem dnia następnego, od swojego ojca. Powódka odczuwała, nadal odczuwa i prawdopodobnie będzie odczuwać w przyszłości skutki śmierci siostry w wypadku z uwagi na bardzo silną relację bliskości, jaka łączyła ją ze zmarłą siostrą, odczuwanie tych skutków dotyczy przede wszystkim niemożności osiągnięcia komfortu psychicznego z powodu trudności doświadczanych w obszarze emocjonalnym. Biegła stwierdziła, iż śmierć siostry wpłynęła na pewne ograniczenie aktywności życiowej powódki w początkowym okresie żałoby, obecnie nie ogranicza jej aktywności życiowej. Bezpośrednią przyczyną wypadku było nieprawidłowe zachowanie kierującego pojazdem V. (...) , którym podróżowała poszkodowana I. B. , który nie zachował wymaganej szczególnej ostrożności, ale zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wnioskowania, że do zaistnienia wypadku i jego skutków przyczyniła się poszkodowana pasażerka. Należy jednak zauważyć, że powód przyznał, że zmarła przyczyniła się w 10 % do szkody. W ocenie Sądu Rejonowego Śmierć I. B. spowodowała zerwanie więzi rodzinnej między nią a powódką, co wywołało u powódki ból, cierpienie i poczucie krzywdy. Nagła i tragiczna śmierć poszkodowanej I. B. była bowiem traumatycznym przeżyciem dla powódki. Powódka wychowywała się w pełnej rodzinie, szanującej się wzajemnie, dbającej o więzi rodzinne i dlatego wieź z siostrą miała dla niej szczególne znaczenie. Powódka znajdowała w niej oparcie, pomimo, że sama założyła swoją rodzinę i mieszkała w innej miejscowości niż zmarła siostra. Należy jednak zauważyć, że poza siostrą powódka ma męża, dwóch synów. W momencie śmierci siostry obie siostry miały swoje prywatne życie rodzinne. Rodzeństwo odwiedzało się przy różnych okazjach, spotykało towarzysko. Do momentu wprowadzenia się powódki z domu rodzinnego widywały się codziennie, jednak w późniejszym okresie odwiedzały się rzadziej. Mając na uwadze powyższe a także uwzględniając zerwaną więź rodzinną łączącą rodzeństwo, Sąd uznał za zasadne przyznanie powódce zadośćuczynienia w wysokości 13.500,00 zł. Zasądzając powyższą kwotę Sąd miał na względzie, że zadośćuczynienie ma spełniać funkcję kompensacyjną, ma złagodzić stan psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej i pomóc w dostosowaniu się do zmiany w związku z zaistniałą sytuacją. Sąd uwzględnił również uznane przez powódkę przyczynienie się zmarłej w wysokości 10 %. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. Apelację od tego orzeczenia złożyła powódka, zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo ponad kwotę 17.500 zł i w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania i zarzucając:
3. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie jej w sposób arbitralny i wybiórczy, bez uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w postaci wniosków z opinii biegłego, że proces żałoby nie jest jeszcze domknięty;
4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pojęcie krzywdy zasługującej na rekompensatę odpowiednia sumą tytułem zadośćuczynienia związane jest z wystąpieniem wstrząsu wymagającego leczenia psychiatrycznego czy wsparcia psychologicznego, a nadto że upływ czasu stanowi przesłankę pomniejszającą rozmiar doznanej krzywdy;
5. naruszenie art. 100 k.p.c. przez nieprawidłowe rozliczenie kosztów pomiędzy stronami. Apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki dalszej kwoty 9500 zł. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja jest niezasadna, a jej zarzuty chybione. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, ustalenia te nie były zresztą sporne między stronami. Sąd Okręgowy ustalenia te aprobuje i uznaje za własne. Rację ma skarżąca twierdząc, że z opinii biegłej psycholog wynika, że powódka nadal nie radzi sobie z przepracowaniem do końca procesu żałoby i nadal znajduje się w końcowym jej etapie, z którego jeszcze nie wyszła. Biegła wskazała także, że w przypadku śmierci rodzeństwa czas żałoby wynosi przeciętnie około 2 lat, tymczasem u powódki trwa 11 lat, co wynika nie tylko z bliskości relacji z siostrą, ale z neurotycznych cech osobowości badanej, które znacznie utrudniają poradzenie sobie z trudnymi emocjami, wyciszenie ich i osiągnięcie poziomu stabilizacji. A zatem okoliczność niezakończenia okresu żałoby mimo upływu ponad 11 lat od śmierci siostry, która wynika z cech osobowościowych powódki, nie może stanowić podstawy zwiększenia zadośćuczynienia. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Wykładnia systemowa przemawia za przyjęciem, że art. 361 § 1 k.c. znajduje zastosowanie także do określenia krzywd, za które sprawca ponosić może odpowiedzialność na podstawie art. 445 i 448 k.c. ( Kodeks Cywilny Komentarz red. dr hab. K. O. ). Tak długi, ponadprzeciętny okres żałoby – w świetle opinii biegłej – nie jest więc normalnym następstwem zdarzenia wywołującego szkodę niemajątkową, nie może zatem stanowić okoliczności zwiększającej wysokość zadośćuczynienia. Zarzut sformułowany w punkcie drugim apelacji także jest chybiony. Upływ czasu niewątpliwie jest przesłanką mającą wpływ na wysokość zadośćuczynienia; powódka wystąpiła do ubezpieczyciela z żądaniem zadośćuczynienia po upływie 9 lat po śmierci siostry. Skoro zadośćuczynienie ma funkcję kompensacyjną (w wyroku z 8.6.2011 r., I PK 275/10, Legalis, Sąd Najwyższy stwierdził, że zadośćuczynienie ma na celu kompensatę nie tylko cierpień fizycznych, ale również niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego i przywrócić ma poszkodowanemu równowagę emocjonalną naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne) i jego celem jest złagodzenie cierpień psychicznych, to złagodzić można jedynie takie cierpienie, które istnieje obecnie. Nie ma możliwości złagodzenia cierpień, których się doznawało w przeszłości, zatem upływ czasu powodujący naturalne zmniejszenie negatywnych doznań i niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego ma niewątpliwy wpływ na wysokość zadośćuczynienia. W tej sytuacji kwotę zasądzoną przez Sąd I instancji należy uznać za rozsądną i wyważoną w okolicznościach sprawy. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 100 k.p.c. Z matematycznego wyliczenia wynika, że Sąd Rejonowy prawidłowo rozliczył koszty procesu miedzy stronami przy uwzględnieniu faktu, ze powódka wygrała proces w 33%. Wyliczenia te, dokładnie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zawierają błędu rachunkowego. Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy oddalił apelację jako niezasadną na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach procesu za II instancję orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Małgorzata Michalska Małgorzata Szeromska Katarzyna Mirek-Kwaśnicka (...) (...) (...)