Sygn. akt VIII C 346/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 2 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w VIII Wydziale Cywilnym w składzie: przewodniczący: SSR Bartek Męcina protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Ławniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 roku w Ł. sprawy z powództwa T. Ś. i L. B. przeciwko E. P. o zapłatę
- oddala powództwo,
- zasądza od powodów T. Ś. i L. B. solidarnie na rzecz pozwanej E. P. kwotę 1.817 zł. (jeden tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt VIII C 346/17 UZASADNIENIE T. Ś. i L. B. , wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe (...) s.c. (...) i L. B. , reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, w pozwie z dnia 19 grudnia 2016 roku skierowanym przeciwko E. P. wnieśli o zasądzenie od pozwanej kwoty 8.051,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty, przy czym od dnia 1 stycznia 2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, iż w dniu 21 lipca 2014 r. pozwana zawarła z Miastem Ł. , reprezentowanym przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej umowę na dofinansowanie ze środków PFRON zadania w zakresie likwidacji barier architektonicznych, polegającego na przystosowaniu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej pomieszczenia łazienki i WC, poszerzenie drzwi i wymianę posadzki w przedpokoju i kuchni, w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w L. przy ul. (...) . W celu zrealizowania powyższej umowy pozwana, reprezentowana przez swojego męża, Z. P. zawarła z powodami w dniu 24 lipca 2014 r. umowę o nr (...) na wykonanie powyższych prac. Wynagrodzenie powodów zostało określone na kwotę 19.922,38 zł. Powodowie wykonali prace określone w umowie, a w dniu 10 listopada 2014 r. pozwana dokonała odbioru wykonanych przez powodów robót, bez żadnych zastrzeżeń co do ich jakości. W związku z tym powodowie wystawili fakturę VAT o nr (...) na kwotę 15.937,90 zł., która została w całości zapłacona. Wcześniej, w dniu 1 września 2014 r. pozwana zawarła z powodami drugą umowę o nr (...) na wykonanie kolejnych prac w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w L. przy ul. (...) , których zakres został określony w załączniku nr 1 do umowy. Za wykonanie powyższej umowy powodowie mieli otrzymać wynagrodzenie w wysokości 7.593 zł. netto, czyli 8.200,44 zł. brutto. Powodowie wykonali prace objęte umową o nr (...) z wyjątkiem malowania sufitów w przedpokoju, łazience i WC, w związku z czym wynagrodzenie należne powodom uległo zmniejszeniu o kwotę 149,04 zł. Podobnie jak w przypadku pierwszej umowy, powodowie wystawili fakturę VAT o nr (...) , w której termin zapłaty określono na dzień 5 stycznia 2015 r. Ponieważ E. P. nie dokonała zapłaty, powodowie pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. wezwali pozwaną do wykonania zobowiązania. (pozew k. 4- 8) W dniu 10 stycznia 2017 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi wydał przeciwko pozwanej nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (VIII Nc 8972/16), którym zasądził dochodzoną pozwem kwotę wraz z kosztami procesu. (nakaz zapłaty k. 35) Nakaz ten E. P. zaskarżyła sprzeciwem w całości, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwana wskazała, że roszczenie objęte pozwem wynika z umowy o dzieło, które zostało zakończone w dniu 10 listopada 2014 r. Od tej daty zaczął w ocenie strony pozwanej swój bieg termin przedawnienia roszczenia, który zgodnie z art. 646 kc wynosi 2 lata. Ponieważ pozew został wytoczony w dniu 19 grudnia 2016 r. to roszczenie dochodzone przez powodów uległo przedawnieniu. (sprzeciw k. 42- 45) W odpowiedzi na sprzeciw powód zakwestionował skuteczność zarzutu przedawnienia podnosząc, że w zakresie dochodzonego roszczenia obowiązuje dziesięcioletni termin przedawnienia, ponieważ łącząca strony umowa nie stanowiła umowy o dzieło, a umowę o roboty budowlane. O charakterze łączącej strony umowy według powodów świadczy to, że roboty budowlane były przeprowadzane na należącej do pozwanej nieruchomości i obejmowały większą jej część, w tym instalacje wodno- kanalizacyjna oraz elektryczną. Ponadto obie zawarte przez strony umowy, zarówno z dnia 24 lipca 2014 r., jak i 1 września 2014 r. należy traktować jako składniki tego samego stosunku prawnego. O tym, że strony łączyła umowa o roboty budowlane świadczy również treść umowy zawartej pomiędzy pozwaną i Miastem Ł. . (odpowiedź na sprzeciw k. 48- 49) W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. E. P. , reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, podtrzymała zarzut przedawnienia roszczenia. Pozwana wskazała, że umowa o roboty budowlane dotyczy przedsięwzięcia większych rozmiarów, któremu towarzyszy etap projektowania oraz zinstytucjonalizowany nadzór. Tymczasem prace wykonywane w mieszkaniu E. P. były wykonywane bez planów, czy też projektów. (pismo k. 56- 59) Do zamknięcia rozprawy stanowisko stron nie uległo zmianie, przy czym strona powodowa wskazała, że do roszczenia dochodzonego pozwem może mieć również zastosowanie art. 658 kc , który stanowi, że przepisy kodeksu cywilnego regulujące umowę o roboty budowlane stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu budynku lub budowli. (protokół rozprawy k. 70- 75) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: T. Ś. i L. B. są wspólnikami spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe (...) s.c. (...) i L. B. . (wydruk z (...) k. 13- 14, 15) W dniu 21 lipca 2014 r. pozwana zawarła z Miastem Ł. , reprezentowanym przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej umowę nr (...) na dofinansowanie robót budowlanych z zakresu likwidacji barier architektonicznych, polegających na przystosowaniu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej pomieszczenia łazienki i WC, poszerzenia drzwi i wymiany posadzki w przedpokoju i kuchni, w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w L. przy ul. (...) . Zakres prac określono w załączniku nr 1 do umowy. (umowa na dofinansowanie robót budowlanych z zakresu likwidacji barier architektonicznych k. 17- 18, zakres prac k.- 19) W celu zrealizowania powyższej umowy pozwana, reprezentowana przez Z. P. zawarła z powodami w dniu 24 lipca 2014 r. umowę o nr (...) na przystosowanie dla potrzeb osoby niepełnosprawnej pomieszczenia łazienki i WC, poszerzenia drzwi i wymiany posadzki w przedpokoju i kuchni, zgodnie z kosztorysem zatwierdzonym przez MOPS ze środków PFRON. Wynagrodzenie powodów zostało określone na kwotę 19.922,38 zł. W dniu 25 września 2014 r. strony ustaliły termin wykonania umowy do dnia 17 października 2014 r. ( umowa nr (...) k. 20, aneks do umowy k. 22) W dniu 1 września 2014 r. pozwana, reprezentowana przez Z. P. zawarła z powodami drugą umowę, o nr 1/09/2014 na wykonanie prac remontowych w przedpokoju, łazience, wc w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w L. przy ul. (...) , których zakres został określony w załączniku nr 1 do umowy. Za wykonanie powyższej umowy powodowie mieli otrzymać wynagrodzenie w wysokości 7.593 zł. netto, czyli 8.200,44 zł. brutto. ( umowa nr (...) k. 25, załącznik nr 1 do umowy k. 26) W wykonaniu powyższych umów pracownicy zatrudnieni przez powodów najpierw skuli płytki w łazience i wc, a następnie położyli nowe na podłodze i ścianach, położyli tynki w przedpokoju, zrobili instalacje elektryczną w łazience, wc i przedpokoju, poszerzyli otwór drzwiowy, wymienili urządzenia sanitarne w postaci wanny, umywalki i sedesu, w łazience i przedpokoju zamontowali oświetlenie w podwieszanym suficie, podłączyli pralkę w łazience poprzez doprowadzenie do niej rury. (zeznania świadka J. W. k. 64, zeznania świadka G. P. k. 64, zeznania świadka Z. P. k. 65, zeznania powoda k. 71) W dniu 10 listopada 2014 r. pozwana dokonała odbioru wykonanych przez powodów robót. Na powyższą okoliczność powód oraz E. P. sporządzili protokół, w którym jakość robót ustalono jako dobrą. (protokół odbioru robót k. 23) W związku z wykonaniem prac objętych umową o nr (...) powodowie wystawili fakturę VAT o nr (...) na kwotę 15.937,90 zł. (faktura VAT k. 24) W dniu 22 grudnia 2014 r. powodowie wystawili fakturę VAT o nr (...) obejmującą kwotę 8.051,40 zł., w której termin zapłaty określono na dzień 5 stycznia 2015 r. (faktura VAT k. 27) Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. powodowie wezwali pozwaną do zapłaty kwoty 8.051,40 zł. w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. (wezwanie do zapłaty k. 28, dowód nadania k. 29) Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w sprawie dokumentów, których prawidłowość i rzetelność sporządzenia nie budziła wątpliwości, nie była również kwestionowana przez strony postępowania. Podstawą ustaleń faktycznych były ponadto dowody z zeznań powoda oraz świadków J. W. , G. P. i Z. P. . Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Powodowie dochodzili od pozwanej solidarnie zapłaty kwoty 8.051,40 zł. z tytułu łączącej strony umowy o nr (...) zawartej w dniu 1 września 2014 r. E. P. wnosząc o oddalenie powództwa podniosła zarzut przedawnienia roszczenia. Trzeba zauważyć, że skuteczne podniesienie przedmiotowego zarzutu jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji staje się zbędne (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 r. III CZP 84/05, OSNC 2006/7-8/114 oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 653/09, Lex nr 741022). Rozważania w niniejszej sprawie rozpocząć należy od tego, że zasadniczym problemem w przedmiotowej sprawie była prawidłowa kwalifikacja prawna łączącego strony stosunku umownego. Strona pozwana twierdziła, że zawarła z powodami umowę o dzieło. Z kolei w ocenie powodów łączyła ich z E. P. umowa o roboty budowlane. W myśl art. 627 kc przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Stosownie zaś do treści art. 647 k.c. przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Z kodeksowej definicji robót budowlanych wynika, że umowa o roboty budowlane ma charakter złożony i kompleksowy, a jej celem jest oddanie przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej. Przedmiotem umowy o roboty budowlane jest przedsięwzięcie o większych rozmiarach, zindywidualizowanych właściwościach, zarówno fizycznych jak i użytkowych, z reguły powiązane z wymogiem projektowania i zinstytucjonalizowanym nadzorem. Przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Pojęcie remontu należy rozumieć szerzej niż to wskazano w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), a więc nie tylko jako odtworzenie stanu pierwotnego budynku lecz również przebudowę i modernizację. Przepisów dotyczących umów o roboty budowlane nie stosuje się do remontu odrębnych pomieszczeń w budynkach, które stanowią rodzaj umowy o dzieło. Dla rozróżnienia obu umów należy stosować kryterium wielkości remontowanej części i zakresu robót, przyjmując, że remont ograniczony do niektórych pomieszczeń stanowi przedmiot umowy o dzieło. Brak takich elementów stanu faktycznego jak przedmiot i rozmiar przedsięwzięcia objętego umową, obowiązek dostarczenia dokumentacji projektowej i wykonania prac zgodnie z tą dokumentacją, wymagania dotyczące opinii i uzgodnień, obowiązek przekazania terenu budowy, przemawiają za uznaniem, iż zawarta przez strony w dniu 1 września 2014 r. umowa nie dotyczyła robót budowlanych, a stanowiła typową umowę o dzieło. Należy pamiętać, że prace remontowe były wykonywane w mieszkaniu o powierzchni 62 m 2 , składającego się z kilku pomieszczeń, położonego na parterze budynku wielomieszkaniowego, tzw. bloku. Wielkość mieszkania pozwanej w stosunku do całego budynku przy ul. (...) w Ł. oraz zakres przeprowadzonych prac remontowych, prowadzą Sąd do jednoznacznego wniosku, że strony łączyła umowa o dzieło. Powyższej oceny nie może także zmienić przedstawiony przez stronę powodową na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 r. szkic łazienki i wc z proponowanymi zmianami, chociażby z tego powodu, że dotyczy tylko części wykonywanych prac remontowych w mieszkaniu pozwanej. Z tych względów nie może być również mowy, tak jak to wnosił pełnomocnik powodów na rozprawie na której nastąpiło zamknięcie przewodu sądowego, o zastosowaniu w przedmiotowej sprawie przepisu art. 658 kc , który stanowi, iż przepisy kodeksu cywilnego regulujące umowę o roboty budowlane stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu budynku lub budowli. Co prawda zawarta przez strony umowa nr (...) dotyczyła przeprowadzenia remontu, ale nie budynku lub budowli, o których mówi cytowany powyżej przepis, a pomieszczeń lokalu mieszkalnego w budynku wielomieszkaniowym położonym w Ł. przy ul. (...) . W ocenie Sądu nie można się także zgodzić z twierdzeniem strony powodowej, że obie zawarte przez strony umowy, zarówno z dnia 24 lipca 2014 r., jak i 1 września 2014 r. należy traktować jako składniki tego samego stosunku prawnego. Co prawda obie umowy zostały zawarte pomiędzy tymi samymi stronami, a ich przedmiotem było wykonanie prac remontowych w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w L. przy ul. (...) , które faktycznie były wykonywane w jednym czasie. Jednak nie zmienia to oczywistej oceny, że powodów z pozwaną łączyły dwie, niezależne od siebie umowy. Świadczy o tym chociażby inny czas zawarcia jednej i drugiej umowy, czy też sposób finansowania prac wykonanych przez powodów, gdyż przypomnieć należy, że w przypadku umowy z dnia 24 lipca 2014 r. wynagrodzenie należne stronie powodowej miało być pokryte w większej części ze środków z PFRON, a w mniejszej ze środków własnych pozwanej, natomiast w przypadku umowy zawartej później, bo w dniu 1 września 2014 r. to pozwana zobowiązała się do zapłaty całości wynagrodzenia. Poza tym obie umowy dotyczyły zupełnie innych prac wykonywanych w mieszkaniu pozwanej. Nawet gdyby przyjąć wersję podawaną przez powodów to i tak zakres prac remontowych wynikających z obu umów nie pozwalałby, z przyczyn o których była mowa obszernie powyżej, na przyjęcie, że strony zawarły umowę o roboty budowlane. Za chybiony należy również uznać argument powodów, że o charakterze łączącej strony umowy świadczy treść umowy zawartej pomiędzy pozwaną i Miastem Ł. . Faktycznie w dniu 21 lipca 2014 r. pozwana zawarła z Miastem Ł. umowę nr (...) na dofinansowanie robót budowlanych z zakresu likwidacji barier architektonicznych. Jednak użyte w treści umowy sformułowanie nie może świadczyć o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Skoro strony łączyła umowa o dzieło, to podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia należy ocenić jako zasadny. Zgodnie z art. 117 § 2 kc po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W myśl przepisu art. 118 kc , który stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej- trzy lata. W przypadku roszczenia powodów będzie miał zastosowanie przepis szczególny, a mianowicie wskazany przez pozwaną art. 646 kc , zgodnie z którym roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane- od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane. Wobec tego nie ulega wątpliwości, że termin przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powodów wynosi 2 rok. W myśl art. 120 § 1 kc zdanie pierwsze bieg przedawnienia zaczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Pomiędzy stronami nie było sporu co do tego, że dzieło zostało oddane w dniu 10 listopada 2014 r., gdyż wtedy pozwana dokonała odbioru wykonanych przez powodów robót, a na powyższą okoliczność sporządzono protokół. Zatem od tej daty rozpoczął swój bieg dwuletni termin przedawnienia dochodzonego pozwem roszczenia o zapłatę. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, roszczenie powodów przedawniło się w dniu 10 listopada 2016 r. Tymczasem powództwo w przedmiotowej sprawie zostało wytoczone dopiero w dniu 19 grudnia 2016 r. Uwzględnienie podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia skutkowało oddaleniem powództwa. O obowiązku zwrotu kosztów procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik sprawy, na podstawie art. 98 k.p.c. Ponieważ żądanie powodów zostało oddalone w całości to pozwanej należał się zwrot niezbędnych kosztów poniesionych w celu obrony jej słusznych praw ( art. 98 § 3 k.p.c. ). Koszty poniesione przez pozwaną wyniosły 1.817 zł i obejmowały koszty zastępstwa radcy prawnego w kwocie 1.800 zł. (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych) i koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.