Sad powszechny, III Ca 1732/17

Sygn. akt III Ca 1732/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 sierpnia 20-17 roku w sprawie z powództwa Towarzystwa (...) z siedzibą w W. przeciwko K. B. o zapłatę kwoty 573 zł, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniu, że w dniu 12 lipca 2011 roku pozwana K. B. , jako właścicielka samochodu marki V. (...) o nr rej. (...) , zawarła z powodem umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego za szkody powstałe w związku z ruchem w/w pojazdu na okres od dnia 13 lipca 2011 roku do dnia 12 lipca 2012 roku. Zawarcie umowy zostało potwierdzone wystawieniem polisy numer (...) . Składka za ubezpieczenie została przez pozwaną zapłacona w całości. W dniu 16 września 2011 roku pozwana sprzedała przedmiotowy pojazd R. W. . O zbyciu pojazdu sprzedająca nie poinformowała powoda. W dniu 24 września 2012 roku powód wystawił na pozwaną potwierdzenie zawarcia umów ubezpieczeń komunikacyjnych, obejmujące umowę odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, z okresem ubezpieczenia od dnia 13 lipca 2012 roku do dnia 12 lipca 2013 roku. Potwierdzenie, o którym mowa, zostało podpisane przez ubezpieczającego, którego podpis jest nieczytelny i znacznie różni się od podpisu pozwanej na wniosku o ubezpieczenie i potwierdzeniu zawarcia umowy z dnia 12 lipca 2011 roku. Następnie, w dniu 7 kwietnia 2014 roku powód wystawił na pozwaną potwierdzenie zawarcia umów ubezpieczeń komunikacyjnych na podstawie wniosku z dnia 7 kwietnia 2014 roku, obejmujące umowę odpowiedzialności posiadacza pojazdu, z okresem ubezpieczenia od dnia 13 lipca 2013 roku do dnia 12 lipca 2014 roku. W dokumencie tym składka za ubezpieczenie zostało ustalona na kwotę 573 zł z terminem płatności do dnia 21 kwietnia 2014 roku. Pod przedmiotowym potwierdzeniem złożył podpis przedstawiciel powoda T. K. oraz ubezpieczający R. W. . Pozwana nie opłaciła składki za ubezpieczenie, o której mowa wyżej, na skutek czego powód wystawił w dniu 17 września 2015 roku na pozwaną wezwanie do zapłaty opiewające na kwotę 568 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za bezzasadne. Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym było, że pozwaną, jako zbywcę pojazdu łączyła z powodem umowa ubezpieczenia OC, na mocy której ochroną ubezpieczeniową został objęty samochód marki V. (...) , jak również, że po zawarciu tejże umowy pozwana sprzedała przedmiotowy pojazd na rzecz R. W. , co miało miejsce w dniu 16 września 2011 roku. Jednocześnie pozwana nie udowodniła, że poinformowała powoda o fakcie zbycia samochodu, co w świetle przytoczonych wyżej przepisów czyniło ją odpowiedzialną za zapłatę składki za ubezpieczenie solidarnie wraz z R. W. . W ocenie Sądu Rejonowego powód nie wykazał jednak, iż pozwana jest zobowiązana do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem, albowiem z przedłożonych w poczet zgromadzonego materiału dowodowego dokumentów niespornie wynika, że polisa OC, z której powód wywodzi swoje żądanie, została wystawiona na wniosek R. W. , a więc osobę, która zakupiła od pozwanej pojazd marki V. (...) . Z potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia z dnia 7 kwietnia 2014 roku wprost wynika, że podstawą zawarcia umowy ubezpieczenia i wystawienia polisy (...) był wniosek ubezpieczającego, a więc R. W. , który złożył podpis pod omawianym dokumentem. Sąd wskazał przy tym, że zgodnie z art. 808 § 1 k.c. ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. W takim przypadku roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu ( art. 808 § 2 k.c. ). Skoro w niniejszej sprawie polisa nr (...) została wystawiona na skutek wniosku R. W. , jako ubezpieczającego, nie może budzić wątpliwości, że o zapłatę składki wynikającej z tejże polisy w kwocie 573 zł powód winien wystąpić przeciwko tej osobie, nie zaś przeciwko pozwanej. Sąd wskazał również, że z treści przedmiotowego potwierdzenia nie wynika, aby sporna umowa ubezpieczenia została zawarta w trybie art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a jedynie, że umowa ta jest kontynuacją poprzedniej polisy. Jednocześnie powód wprost wskazał w pozwie, że wywodzi swoje roszczenie z umowy z dnia 7 kwietnia 2014 roku, a więc zawartej w wyniku wniosku złożonego przez ubezpieczającego R. W. . W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że pozwana nie jest biernie legitymowana do udziału w niniejszym postępowaniu, skoro powód wywodzi swoje roszczenie z umowy zawartej na wniosek ubezpieczającego R. W. . O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 28 ust. 1 w pierwotnym brzmieniu w zw. z art. 31 ust. 1 u.u.o. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 08 lipca 2005 r. (Dz.U.05.167.1396) i art. 28 ust. 1 u.u.o. w zw. z art. 31 ust. 1 u.u.o. w obecnym brzmieniu poprzez błędną wykładnię i uznanie że umowa ubezpieczenia potwierdzona polisą (...) zawarta została na wniosek R. W. , podczas gdy w rzeczywistości na podstawie ww. przepisów zawarta ona została z mocy samego prawa, bez jakiegokolwiek działania stron;
2. art. 32 ust. 3 w pierwotnym brzmieniu i art. 32 ust. 4 zd. 2 w obecnym brzmieniu u.u.o. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że pozwana nie jest biernie legitymowana do udziału w niniejszym postępowaniu, a w konsekwencji oddalenie powództwa w sytuacji, gdy pozwana poinformowała stronę powodową o przeniesieniu prawa własności przedmiotowego pojazdu mechanicznego dopiero w toku niniejszego procesu sądowego (pismo z dnia 20 listopada 2011 r.), co czyni ją solidarnie odpowiedzialną za zapłatę składki wynikającą z polisy ubezpieczeniowej. W oparciu o wskazane zarzuty strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, tj. zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 573,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22.04.2014 r. do dnia 31.12.2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 01.01.2016 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów procesu przed Sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i z tego względu zgodnie z przepisem art. 505 13 § 2 k.p.c. , jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku tego sądu powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sytuacja opisana w cytowanym przepisie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem Sąd Okręgowy, po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, przyjmuje za własne ustalenia Sądu I instancji stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonym wyroku. Strona powodowa dochodziła swojego roszczenia na podstawie art. 28 ust. 1 oraz 32 ust. 4 w/w ustawy, a zatem kluczową kwestią dla oceny zasadności roszczenia było prawidłowe ustalenie przez Sąd Rejonowy, czy pozwana we właściwym terminie powiadomiła ubezpieczyciela o sprzedaży auta, czy też nie dopełniła tego obowiązku. W świetle zebranego materiału dowodowego, trafna jest konkluzja Sądu Rejonowego, że w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, iż pozwaną jako zbywcę pojazdu łączyła z powodem umowa ubezpieczenia OC, na mocy której ochroną ubezpieczeniową został objęty samochód marki V. (...) , jak również, że po zawarciu tejże umowy pozwana sprzedała przedmiotowy pojazd na rzecz R. W. , co miało miejsce w dniu 16 września 2011 roku. Jednocześnie jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji pozwana nie udowodniła, że poinformowała powoda o fakcie zbycia samochodu, co w świetle przytoczonych przepisów art. 28 ust. 1 i art. 31 ust.1 oraz 32 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych , czyniło ją odpowiedzialną za zapłatę składki za ubezpieczenie solidarnie wraz z R. W. , co zarzut apelacji w tym zakresie czyni uzasadnionym. Skoro zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że pozwana nie spełniła obowiązku powiadomienia ubezpieczyciela o zbyciu pojazdu, należało uznać, iż doszło do przedłużenia umowy ubezpieczenia OC przedmiotowego samochodu na okres kolejnych 12 miesięcy, a w konsekwencji zasadnym było dochodzenie przez stronę powodową od pozwanej kwoty 573 zł tytułem zaległej składki. Należy zgodzić się z apelującym, że Sąd I instancji niezasadnie uznał, że pozwana nie jest biernie legitymowana do udziału w niniejszym postępowaniu. U podstaw takiego stanowiska legło bowiem błędne stwierdzenie, iż skoro w niniejszej sprawie polisa nr (...) została wystawiona na skutek wniosku R. W. , jako ubezpieczającego, to nie może budzić wątpliwości, że o zapłatę składki wynikającej z tejże polisy w kwocie 573 zł powód winien wystąpić przeciwko tej osobie, nie zaś przeciwko pozwanej. W ocenie Sądu Okręgowego fakt, że na wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia widnieje podpis R. W. w żadnym razie nie uprawniało przyjęcia tezy, że doszło do zawarcia nowej umowy, a nie kontynuacji starej umowy wiążącej powoda z pozwaną. Okoliczność ta pozostaje również bez wpływu na ocenę skuteczności obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia, w tym uiszczenia należnej składki. Jak wynika z akt sprawy, to na pozwaną powód wystawił potwierdzenie zawarcia umów ubezpieczeń komunikacyjnych na podstawie wniosku z dnia 7 kwietnia 2014 roku. Umowa ubezpieczenia na kolejne 12 miesięcy, tj. na okres od dnia 13.07.2013 r. do dnia 12.07.2014 r. została zawarta w trybie art. 28 ustawy i została potwierdzona sporną polisą nr (...) . Jednocześnie na ww. polisie wyraźnie zaznaczono, że jest to kontynuacja polisy (...) . Wszystkie umowy zostały zawarte w ramach tzw. klauzuli prolongacyjnej, o której mowa w art. 28 u.u.o. z mocy samego prawa, bez jakiegokolwiek działania stron. Klauzula prolongacyjna polega na tym, że w razie braku wypowiedzenia dotychczasowej umowy, nowa umowa zawierana jest automatycznie, a ochrona ubezpieczeniowa jest udzielana przez okres kolejnych 12 miesięcy. Zatem do zawarcia kolejnej umowy z dotychczasowym zakładem ubezpieczeń nie jest konieczne jakiekolwiek działanie stron. I choć jest to powszechny sposób odnawiania umów, zdarzają się sytuacje nieznajomości przez ubezpieczających skutków prawnych wynikających z art. 28 ust. 1 ustawy” (tak: J. Miaskowski, K. Niezgoda, P. Skawiński, Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Komentarz, Legalis 2012, komentarz do art. 28 ustawy). Wskazać przy tym należy, że polisy ubezpieczeniowej nie należy utożsamiać z samą umową ubezpieczeniową. Polisa jest tylko dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia. Wystawienie i istnienie polisy nie stanowi przesłanki ważności umowy ubezpieczenia (wyrok SA w Łodzi z dnia 14 marca 1996 r. I ACr 62/96 OSA 1997/1/4, OSAŁ 1996/2/24). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do oddalenia powództwa z uwagi na brak legitymacji biernej pozwanej. Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy uwzględnił apelację powoda, jako uzasadnioną i na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda dochodzonej kwoty głównej w pełnej wysokości z ustawowymi odsetkami. Zmiana wyroku w zakresie roszczenia głównego skutkować musiała również zmianą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji. O kosztach tych należało orzec w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 227 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (30 zł –opłata od pozwu, 180 zł –koszty zastępstwa procesowego, 17 zł –opłata skarbowa od pełnomocnictwa). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. , zasądzając od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 165 zł, na którą złożyły się: opłata sądowa od apelacji w wysokości 30 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika powoda w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 135 zł ustalonej na podstawie § 2 pkt 2 . w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804 z późn.zm).