Sad powszechny, I Ca 2/18

(1), T. S. i B. O. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 1 września 2017 roku, sygnatura akt I Ns 939/14 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 w ten sposób, że stwierdzić, iż spadek po S. L. synu M. i M. , zmarłym w dniu 25 lipca 2007 roku w miejscowości G. , ostatnio tamże stale zamieszkałym, na podstawię ustawy nabyła jego żona J. L.

(1)z domu M. , córka F. i T. oraz dzieci M. M.

(1), T. S. i E. L. po ¼ (jednej czwartej) części każde z nich; II. ustalić, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 2/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 1 września 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 939/14, Sąd Rejonowy w Łasku oddalił wniosek W. M. o stwierdzenie nabycia spadku po S. L. , nie obciążając uczestników nieopłaconymi kosztami postępowania oraz stwierdzając, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach: S. L. zmarł 25 lipca 2007 r. w G. , gmina W. , gdzie ostatnio stale zamieszkiwał. Pozostawił żonę J. L.

(2)oraz troje dzieci: M. M.

(1), T. S. oraz E. L. . Nikt ze spadkobierców ustawowych nie składał oświadczeń w przedmiocie przyjęcia albo odrzucenia spadku, nie zrzekał się dziedziczenia, ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Na podstawie umowy cesji z dnia 30 maja 1996 r., W. M. oraz H. T. - wspólnicy spółki cywilnej (...) z siedzibą w Ł. nabyli od wierzyciela pierwotnego (...) Banku (...) S.A. , (...) w Ł. wierzytelność w stosunku do S. L. z tytułu niespłaconego kredytu. W okresie od 27 lipca 1994 r. do 3 lipca 1995 r. D. M. , działając jako właściciel Firmy Handlowo - Usługowej (...) w S. i na podstawie zawartej z Agencją (...) spółka cywilna w Ł. umowy o pośrednictwie w kredytowaniu ratalnej sprzedaży towarów wyłudził 38 kredytów bankowych, w tym w dniu 26 maja 1995 r. kredyt na nazwisko S. L. , za co został prawomocnie skazany. S. L. nie wiedział o przestępczym procederze D. M. . Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2011 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi zasądził od D. M. na rzecz W. M. i E. M. - Firma Handlowa (...) wspólników spółki cywilnej w Ł. kwotę 64 896,92 złotych oraz orzekł o kosztach procesu. Obecnie wobec D. M. - w oparciu o wskazany wyżej tytuł wykonawczy - toczy się jedno postępowanie egzekucyjne. Jak zauważył Sąd Rejonowy, bezpośredni interes prawny w stwierdzeniu nabycia spadku mają jedynie spadkobiercy. Wskazuje na to zakres kognicji sądu w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku oraz brzmienie art. 669 k.p.c. Pozostałe podmioty (zapisobiercy, uprawnieni do zachowku, wierzyciele) tylko w określonych sytuacjach prawnych mogą wykazać się interesem prawnym w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca swój interes prawny upatrywał w zawartej w dniu 30 maja 1996 r. umowie cesji, której przedmiotem była wierzytelność wobec spadkodawcy S. L. , wynikająca z umowy kredytowej nr (...) z dnia 26 maja 1995 r. Z faktu tego wnioskodawca wywodził, iż zmarły S. L. był jego dłużnikiem. Sąd pierwszej instancji nie podzielił przedmiotowej argumentacji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało bowiem, że podpis spadkodawcy na przedmiotowej umowie został podrobiony przez D. M. , za co ten został prawomocnie skazany wyrokiem karnym. Co więcej, to w/w jest dłużnikiem wnioskodawcy. Skoro tak, to należało przyjąć, iż W. M. nie jest wierzycielem spadkodawcy, a co za tym idzie nie ma interesu prawnego w stwierdzeniu nabycia spadku po S. L. , który w rozpoznawanej sprawie miałby polegać na uzyskaniu prawomocnego postanowienia spadkowego, na podstawie którego wnioskodawca miałby wykazać przejście obowiązku na spadkobierców zmarłego. Dlatego też wniosek podlegał oddaleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c. Wnioskodawca wniósł apelację od postanowienia Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez stwierdzenie nabycia spadku po S. L. , ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniesiono, że skarżący wykazał interes prawny w zainicjowaniu postępowania, przedkładając umowę cesji wierzytelności. Dokument ten potwierdzał fakt, iż jest właścicielem wierzytelności powstałej na skutek zawarcia umowy kredytowej na nazwisko S. L. . Kwestia zaś możliwości dochodzenia wierzytelności należy do innego postępowania. Sad Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Kwestią sporną nie było w sprawie przedmiotowej, czy wierzyciel ma interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia; nie budziła ona wątpliwości sądu. Podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczą tego, w jaki sposób posiadanie przymiotu wierzyciela ma być wykazane i jak dalece winien sąd posuwać się w badaniu tej materii. Kognicję sądu w postepowaniu o stwierdzenie nabycia spadku wyznacza art. 670 k.p.c. , zgodnie z którym sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. Zakres badania, czy dany osoba ma interes prawny w wydaniu orzeczenia, musi pozostawać w związku ze wskazanym unormowaniem. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, sąd nie bada zatem, czy określona wierzytelność wobec spadkodawcy może być dochodzona. Nie przesądza o odpowiedzialności spadkobierców za dane zobowiązanie. Do tego niezbędne jest wystąpienie z powództwem przeciwko spadkobiercom i uzyskanie przeciwko nim tytułu wykonawczego lub klauzuli wykonalności, jeżeli istniał tytułu przeciwko spadkodawcy. Interes prawny w uzyskaniu informacji o osobach spadkobierców ma każdy, kto potencjalnie może być jego wierzycielem, a na potrzeby postępowania o stwierdzenia nabycia spadku wystarczające jest, że okoliczność tę uprawdopodobni. Spadkobiercy mogą mieć szereg zarzutów podważających ich odpowiedzialność, np. nieważności zobowiązania z uwagi na wady oświadczenia woli lub przedawnienie. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie jest właściwym dla prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie i ferowania wiążących ocen prawnych. Z tej przyczyny rację ma apelujący, że skoro przedłożył dokument cesji wierzytelności, którą - wg treści innego dokumentu w postaci umowy kredytu - posiadał cedent wobec spadkodawcy, wykazał interes w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku. Sąd pierwszej instancji zaś nie powinien czynić ustaleń i dokonywać ocen w zakresie rzeczywistego istnienia wierzytelności. Prowadzenie postępowania dowodowego i wypowiadanie się w kwestii istnienia zobowiązania wykraczało poza kognicję sądu w przedmiotowym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, wobec dokonania przez Sad pierwszej instancji ustalenia, iż spadkodawca nie sporządził testamentu, a do kręgu spadkobierców ustawowych, zgodnie z art. 931 § 1 k.c. należy żona oraz dzieci zmarłego, Sad Okręgowy - na podstawie art. 386 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie 1 w ten sposób, że stwierdził, iż spadek po S. L. synu M. i M. , zmarłym w dniu 25 lipca 2007 r. w miejscowości G. , ostatnio tamże stale zamieszkałym, na podstawię ustawy nabyła jego żona J. L.

(1)z domu M. , córka F. i T. oraz dzieci M. M.

(1), T. S. i E. L. po ¼ części każde z nich. O kosztach postępowania należało natomiast orzec, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. , w samym bowiem ustaleniu kręgu spadkobierców brak jest sprzeczności w interesach wnioskodawcy i uczestników. Konflikt dotyczyć może istnienia zobowiązania i odpowiedzialności spadkobierców, natomiast, jak już wskazano, rozstrzygnięcie w tym zakresie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Dlatego też Sad Okręgowy ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym; nie znajdując podstaw do korekty orzeczenia Sądu Rejonowego, zawierającego analogiczne rozstrzygnięcie w tym zakresie.