Sad powszechny, I ACa 1296/16

Sygn. akt I ACa 1296/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Marzena Konsek- Bitkowska Sędziowie: SA Ewa Klimowicz-Przygódzka (spr.) SO del. Katarzyna Jakubowska-Pogorzelska Protokolant:sekretarz sądowy Karolina Długosz-Żółtowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. O. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt XXIV C 55/16 I. zmienia częściowo zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że w miejsce odsetek ustawowych od kwoty 441.735,55 zł (czterysta czterdzieści jeden tysięcy siedemset trzydzieści pięć złotych pięćdziesiąt pięć groszy) zasądza odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 3 grudnia 2015 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powoda P. O. kwotę 1035 zł (tysiąc trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Katarzyna Jakubowska-Pogorzelska Marzena Konsek- Bitkowska Ewa Klimowicz-Przygódzka I ACa 1296/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił w całości roszczenie główne powoda P. O. dotyczące zasądzenia na jego rzecz kwoty 441 735,55 zł tytułem zwrotu pobranej przez pozwaną S.A. (...) z siedzibą w W. opłaty za wykup polisy. Z ustaleń faktycznych poczynionych w tym zakresie przez sąd I instancji wynikało, że strony niniejszego postępowania łączyła umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym , tzw. polisa inwestycyjna. Integralną część tej umowy stanowiły (...) ( dalej (...) ). Umowa powyższa została rozwiązana. Do tego momentu powód zgromadził na swoim rachunku ubezpieczeniowym środki w wysokości 803 155,54 zł.. Pozwana w związku z likwidacją polisy wypłaciła powodowi jedynie kwotę 361 419 zł , gdyż w oparciu o postanowienia art. IX (...) wartość polisy pomniejszyła o opłatę z tytułu całkowitego wykupu wartości polisy wynoszącą 441 735,55 zł. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko powoda, iż powyższe postanowienie (...) miało charakter klauzuli niedozwolonej o jakiej mowa jest w art. 385 1 § 1 k.c. , ponieważ kształtowało prawa i obowiązki powoda jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interes. Tym samym w oparciu o art. 385 1 § 1 i 2 k.c. postanowienie to nie wiązało powoda , co oznacza, że brak było podstaw do potrącenia przez pozwaną z kwoty wypłaconej powodowi opłaty wykupu polisy. Pozwana w zakresie pobranej opłaty pozostawała bezpodstawnie wzbogacona w rozumieniu art. 405 k.c. , a zatem po jej stronie istniał obowiązek zwrotu na rzecz powoda kwoty 441 735,55 zł.. Termin zwrotu powyższej należności wynikał z art. IX ust 10 (...) i wynosił 14 dni od daty umorzenia jednostek uczestnictwa , co nastąpiło w dniu 18 XI 2015 r.. Czyniło to zasadnym żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej odsetek od dnia 3 XII 2015 r., a nie jak domagał się od dnia 18 XI 2015 r.. Sąd Okręgowy wyjaśnił ponadto, iż pomimo, że materialnoprawną podstawą żądanych przez powoda odsetek stanowił art. 481 k.c. , to zasądził na jego rzecz odsetki ustawowe a nie odsetki ustawowe za opóźnienie, ponieważ miał na uwadze wyrażony w art. 321 k.p.c. zakaz orzekania ponad żądanie, przez co należy rozumieć, iż w ocenie tego sądu powód z żądaniem zasądzenia na jego rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie nie wystąpił. Wyrok powyższy w zakresie dotyczącym właśnie rodzaju zasądzonych odsetek zaskarżył powód , domagając się jego zmiany poprzez zasądzenie na jego rzecz kwoty należności głównej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 XII 2015 r. do dnia zapłaty. Podniósł , iż sąd I instancji pominął jego twierdzenia zawarte w piśmie procesowym z dnia 24 III 2016 r. , precyzującym żądanie pozwu w zakresie odsetek , wskazujące, iż domaga się odsetek ustawowych za opóźnienie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja strony powodowej zasługiwała na uwzględnienie. Poza sporem w niniejszej sprawy było, że powód domagał się od strony pozwanej odsetek z tytułu pozostawania przez nią w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia pieniężnego polegającego na zwrocie nienależnie pobranej od niego opłaty z tytułu wykupu polisy w kwocie 441 735,55 zł.. Wysokość tych odsetek nie została przez strony umowy ubezpieczenia oznaczona, a zatem na podstawie § 2 art. 481 k.c. powodowi należały się odsetki ustawowe za opóźnienie. Takie też żądanie w rozumieniu art. 187 § 1 k.p.c. zostało w niniejszej sprawie zgłoszone. Przytoczone zostały okoliczności faktyczne uzasadniające powyższe roszczenie tj. opóźnienie pozwanej jak i wbrew stanowisku sądu I instancji powód w taki właśnie sposób ostatecznie określił swoje żądanie. W piśmie procesowym datowanym na dzień 24 III 2016 r. , znajdującym się na k 106-122 akt sprawy powód bowiem doprecyzował kwestię dochodzonych odsetek, domagając się w sposób jednoznaczny zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej spółki odsetek ustawowych za opóźnienie ( k 106). O jakimkolwiek zatem wyjściu ponad żądanie w rozumieniu art. 321§ 1 k.p.c. nie mogło być mowy. Dodać należy, iż przedmiotowe pismo procesowe strony powodowej w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia apelacji tj. wskazującym rodzaj dochodzonych odsetek nie było objęte rygorem o jakim mowa w art. 207 § 3 k.p.c. , dla skuteczności jego złożenia nie była w związku z tym wymagana zgoda przewodniczącego. Nie zostało ono z resztą zwrócone. Pismo to zdaniem Sądu Apelacyjnego wchodziło w zakres pism procesowych doręczanych w trybie art. 132 § 1 k.p.c. i w taki też sposób zostało do strony pozwanej wysłane tj. bezpośrednio jej profesjonalnemu pełnomocnikowi . Nie sposób było w szczególności przyjąć, iż doprecyzowanie powództwa w zakresie żądania zasądzenia odsetek z odsetek ustawowych na odsetki ustawowe za opóźnienie , przy niezmienionej podstawie faktycznej roszczenia stanowiło zmianę powództwa polegającego na wystąpieniu z nowym roszczeniem zamiast lub obok roszczenia pierwotnego. Była to co najwyżej zmiana ilościowa dochodzonej należności odsetkowej, uzasadniająca zastosowanie trybu wskazanego w przywołanym powyżej przepisie ( wyrok SN z 11 II 2015 r. I PK 123/14). Reasumując wniesienie pisma procesowego z dnia 24 III 2016 r. wywarło wszelkie skutki procesowe , w tym polegające na dookreśleniu dochodzonych odsetek , zgodnie z wprowadzanym z dniem 1 I 2016 r. do kodeksu cywilnego rozróżnieniem odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie ( ustawa z 9 X 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw Dz.U. 2015.1830). Z powyższych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny dokonał zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez określenie zasądzonych w jego pkt 1 odsetek jako odsetek za opóźnienie. Na podstawie art. 98 §1 k.p.c. pozwana jako strona przegrywająca postępowanie apelacyjne została zobowiązana do zwrotu powodowi kosztów poniesionych przez niego na tym etapie postępowania w wysokości łącznej 1035 zł ( 135 zł opłata od apelacji plus koszty zastępstwa procesowego wyliczone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z §10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 X 2015 r. Dz.U. 2015.1800 z późn. zm,w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia apelacji ). E.Klimowicz-Przygódzka M.Konsek- Bitkowska K. Jakubowska- Pogorzelska