Sad powszechny, VIII U 1219/17

UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 maja 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 marca 2017 roku odmówił A. M. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca nie udokumentował wymaganego 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład nie uznał okresów zatrudnienia od dnia 11 października 1972 roku do dnia 31 lipca 1977 roku w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. oraz od dnia 15 sierpnia 1977 roku do dnia 31 października 1979 roku w Budowlano Produkcyjnej Spółdzielni Pracy do pracy w szczególnych warunków, wskazując w uzasadnieniu, iż wnioskodawca nie przedstawił świadectw pracy wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawionych przez zakłady pracy. Ustalono, iż wnioskodawca posiada staż sumaryczny w wymiarze 25 lat, 10 miesięcy i 25 dni, w tym 10 lat i 3 miesiące w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. (decyzja – w pliku akt ZUS zainicjowanego wnioskiem z dnia 28.03.2017r.) W dniu 12 czerwca 2017 r. pełnomocnik A. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach od dnia 11 października 1972 roku do dnia 31 lipca 1977 roku w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. na stanowisku mechanik napraw pojazdów samochodowych w kanałach remontowych oraz od dnia 15 sierpnia 1977 roku do dnia 31 października 1979 roku w Bazie Usług (...) w R. Oddział Budowlano – Montażów w S. na stanowisku maszynista spycharek i ciągników. Wniósł o zamianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie A. M. emerytury za pracę w szczególnych warunkach od dnia złożenia wniosku o przyznanie emerytury wraz z ustawowymi odsetkami oraz o przyznanie ubezpieczonemu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych prawem. (odwołanie – k. 2-3) Odpowiadając na odwołanie pismem z dnia 19 czerwca 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 14) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. M. urodził się w dniu (...) . (okoliczności bezsporne) W dniu 28 marca 2017 r. wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę. (wniosek – k. 1 - 4) W okresie od dnia 11 października 1972 roku do dnia 31 lipca 1977 roku ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy, początkowo na stanowisku ślusarza, a od 1 stycznia 1974 roku - na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. (zaświadczenia k 34, k 37, podanie k 40, uzgodnienie przejęcia k 42, opinia k 43) Pracę na stanowisku mechanika wnioskodawca wykonywał tylko w kanałach remontowych, znajdujących się w hali należącej do pracodawcy. Na kanałach tych naprawiał samochody o masie powyżej 3,5 tony – Stary, I. , S. . Naprawiane były sprzęgła, wały i resory oraz układy kierownicze. Przy pracach lżejszych pracowała jedna osoba, przy pracach cięższych dwie - często trzeba było przenosić ciężkie elementy o wadze nawet 250 kg. Pracownicy wykonujący pracę w kanałach nie byli delegowani do innych prac ani poza kanałami, innej pracy nie było. Praca ta wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy, czasami nawet w niedzielę. Za pracę tę wypłacano dodatki za szkodliwe warunki pracy. Pracownicy zatrudnieni na tożsamych stanowiskach otrzymywali także mleko. Innym pracownikom zatrudnionym w tym okresie na równoległych stanowiskach przyznano prawo do wcześniejszej emerytury, pomimo braku świadectw pracy w warunkach szczególnych. (zeznania świadka J. S. , e-protokół z rozprawy z dnia 12 grudnia 2017 r. zapis nagrania 00:24:38 – 00:33:12 – płyta CD k. 74; zeznania świadka M. Ł. , e-protokół z rozprawy z dnia 12 grudnia 2017 r. zapis nagrania 00:33:12 – 00:38:16 – płyta CD k. 74; zeznania świadka A. K. e-protokół z rozprawy z dnia 16 lutego 2018 r. zapis nagrania 00:03:34 – 00:11:28 – płyta CD k 83, przesłuchanie wnioskodawcy A. M. , e-protokół z rozprawy z dnia 16 lutego 2018 r. 00:14:38 – 00:17:29 – płyta CD k. 83 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół z rozprawy z dnia 12 grudnia 2017 r. 00:02:39 – 00:20:46 – płyta CD k. 74) W okresie tego zatrudnienia - od dnia 23 kwietnia 1974 roku do dnia 7 kwietnia 1977 roku wnioskodawca pełnił zasadniczą służbę wojskową. Powrócił do pracy na stanowisko mechanika napraw pojazdów samochodowych w dniu 22 kwietnia 1977 roku. (zaświadczenie – k. 8; zaświadczenie – k. 29) W okresie od dnia 15 sierpnia 1977 roku do dnia 31 października 1979 roku A. M. był pracownikiem Bazy Usług (...) w R. Oddziale Budowlano – Montażowym w S. , zatrudnionym początkowo na stanowisku pomocnika operatora, a od 1 stycznia 1979 roku – na stanowisku maszynisty spycharek i ciągników. (umowa o pracę, angaże, opinia, świadectwo pracy – akta osobowe – koperta k. 52 Wykonując pracę we wskazanym zakładzie, od samego początku zatrudnienia, wnioskodawca obsługiwał spycharkę o nazwie T. (...) , nazywaną przez pracowników (...) . Nigdy nie pracował na ciągniku. Praca odbywała się od wczesnych godzinnych rannych do późnego wieczora, często po 12 godzin dziennie na terenie województwa (...) . Polegała ona m.in. na niwelowaniu terenu pod budowę hali. Inni pracownicy na równoległych stanowiskach nabyli prawo do wcześniejszej emerytury z zaliczeniem tej pracy jako pracy w szczególnych warunkach. (zeznania świadka S. M. , e-protokół z rozprawy z dnia 12 grudnia 2017 r. 00:38:16 – 00:49:00 – płyta CD k. 74; przesłuchanie wnioskodawcy A. M. , e-protokół z rozprawy z dnia 16 lutego 2018 r. 00:14:38 – 00:17:29 – płyta CD k. 83 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół z rozprawy z dnia 12 grudnia 2017 r. 00:02:39 – 00:20:46 – płyta CD k. 74) A. M. udokumentował na dzień 1 stycznia 1999 roku ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat, 10 miesięcy i 25 dni . Poza opisanym zatrudnieniem ubezpieczony udokumentował 10 lat i 3 miesiące pracy w szczególnych warunkach. (okoliczność bezsporna) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci dokumentacji osobowej ze spornych okresów zatrudnienia wnioskodawcy w Bazie Usług (...) w R. Oddział Budowlano – Montażów w S. , a także w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. , dokumentów z akt ZUS oraz osobowych źródeł dowodowych w postaci przesłuchania wnioskodawcy oraz w znacznej mierze z wyczerpujących zeznań świadków pracujących ze skarżącym w przedmiotowych zakładach pracy na tych samych bądź współpracujących stanowiskach w spornych okresach zatrudnienia. Świadkowie, w ocenie Sądu, wykazali się szczegółową wiedzą odnośnie zakresu prac wykonywanych przez wnioskodawcę w spornych okresach. Ich zeznania są logiczne i wewnętrznie spójne oraz korespondują z zeznaniami wnioskodawcy i dokumentacją zgromadzoną w sprawie, tworząc razem spójny obraz charakteru pracy świadczonej przez wnioskodawcę w spornym czasie. Organ rentowy kwestionował świadectwa pracy ze spornych zakładów pracy, jednak nadesłane dokumenty archiwalne oraz zeznania świadków pozwoliły na dokonanie własnych ustaleń w tym zakresie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tj. z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1383) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz, 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Z kolei art. 184 ust.2 cytowanej ustawy stanowi, iż emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Stosownie do art.32 ust.1 powołanej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art.27 pkt

1. Ustęp 2 tego przepisu stanowi natomiast, że dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustęp 4 cytowanego przepisu stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ustępie 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ustępie 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Przywołane przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz.43 z zm.). Stosownie do § 2 ust.1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W myśl § 2 ust. 2 okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy. Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w szczególnych warunkach dopuścił dowód dokumentów, z zeznań świadków. Przedmiotem sporu było ustalenie czy wnioskodawca w spornych okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, co kwestionował organ rentowy z uwagi na brak prawidłowych świadectw pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Z materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 1974 roku do dnia 31 lipca 1977 roku – podczas zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. wykonywał pracę na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, wykonując pracę wyłącznie w kanałach remontowych, zaś w okresie od dnia 15 sierpnia 1977 roku do dnia 31 października 1979 roku w Bazie Usług (...) w R. Oddział Budowlano – Montażów w S. wykonywał pracę na stanowisku pomocnika operatora, a następnie od 1 stycznia 1979 roku - maszynisty spycharek, obsługując spycharkę w całym okresie zatrudnienia w tym zakładzie. Wskazać należy, że pomimo faktu, iż wnioskodawca nie przedstawił stosownego świadectwa pracy w warunkach szczególnych, to w spornych okresach wykonywał faktycznie prace w warunkach szczególnych i legitymuje się ponad 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Powyższego ustalenia Sąd dokonał na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, które zostały złożone w toku sprawy, a także na podstawie zeznań świadków, którzy pracowali w zakładach zatrudniających wnioskodawcę i mieli z nim kontakt. Świadkowie Ci szczegółowo wskazali zakres obowiązków wykonywanych przez wnioskodawcę, przytoczyli nawet nazwy samochodów, które naprawiał A. M. w kanałach i nazwę spycharki na której pracował. Zgodne były także ich zeznania co do przesłanki wykonywania pracy w warunkach szczególnym stale i pełnym wymiarze czasu pracy, gdzie ponad wszelką wątpliwość wykazane zostało, iż wnioskodawca w obu spornych zakładach pracował w taki sposób, co więcej praca odbywała się także w nadgodzinach. Organ rentowy niesłusznie nie uznał wnioskodawcy okresu odbywania służby wojskowej, którą A. M. odbywał w okresie od dnia 23 kwietnia 1974 roku do dnia 7 kwietnia 1977 roku, zaś do pracy powrócił w dniu 22 kwietnia 1977 roku. Wskazać w tym miejscu należy, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, że okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym ( art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ), jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia (por. wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt III UK 5/06, OSNP 2007/7 – 8/108, M.P.Pr. (...) ). W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że okres odbytej czynnej (zasadniczej) służby wojskowej przez pracownika zatrudnionego poprzednio w szczególnych warunkach pracy, który po zakończeniu tej służby zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia w terminie 30 dni od zakończenia służby wojskowej, traktuje się tak samo jak wykonywanie takiej pracy, a skoro okres ten podlega zaliczeniu do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień uzależnionych od ilości lat pracy w szczególnych warunkach, to uwzględnia się go także do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym ( art. 124 i 125 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym , w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach). Uznać zatem należy, że stanowisko pracy wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. od 1 stycznia 1974 roku do 31 lipca 1997 roku (3 lata i 7 miesięcy) odpowiada treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku, działu XIV (zatytułowanym „Prace różne”) pod poz. 16 „Prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych.”, zaś jeśli chodzi o okres zatrudnienia w Bazie Usług (...) w R. Oddział Budowlano – Montażów w S. na stanowisku operatora spycharki – od 15 sierpnia 1977 roku do 31 października 1979 roku (2 lata, 2 miesiące i 17 dni) odpowiada treści wymienionej w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. wykazie A dziale V poz.
2. W nawiązaniu do powyższego, na skutek przeprowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego, wykazano, że A. M. w obu omawianych zakładach pracował w szczególnych warunkach łącznie 5 lat, 9 miesięcy i 17 dni. Okresy te wraz z okresami, które zostały uznane przez organ rentowy w wymiarze 10 lat i 3 miesięcy pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze i nie były przedmiotem niniejszego sporu, powodują, iż wnioskodawca legitymuje się ponad 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art.477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 1 marca 2017 roku, tj. od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku o emeryturę. W zakresie roszczenia wnioskodawcy o odsetki, Sąd na podstawie art.199 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art.464 § 1 k.p.c. stwierdził czasową niedopuszczalność drogi sądowej i sprawę w tym zakresie przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w J. celem rozpoznania i wydania decyzji. Żądanie to nie było bowiem wcześniej przedmiotem rozpoznania ani żadnej decyzji organu rentowego. Orzeczenie o zwrocie kosztów procesu nastąpiło na podstawie art.98 § 1 k.p.c. w związku z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r.,poz.1800 ze zm.) Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. A.L.