Sygnatura akt XIIC 189/14 WYROK KOŃCOWY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 1 lutego 2018r Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XII Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Hanna Ratajczak Ławnicy: --------------------- Protokolant : Katarzyna Słup-Ostrawska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018r w Poznaniu sprawy z powództwa M. W. i Z. W. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o zapłatę I. Zasądza od pozwanego na rzecz powodów tytułem odszkodowania związanego z rewitalizacją akustyczna nieruchomości kwotę 39.906,39zł ( trzydzieści dziewięć tysięcy dziewięćset sześć zł 39/100) z odsetkami ustawowymi – od kwoty 20.000zł od dnia 12.12.2013r do dnia zapłaty - od kwoty 19.906,39zł od dnia 26.08.2017 do dnia zapłaty II. W pozostałej części powództwo w zakresie roszczenia odsetkowego oddala III. Kosztami postepowania obciąża w całości pozwanego pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu /-/SSO Hanna Ratajczak UZASADNIENIE Pozwem wniesionym 24 stycznia 2014 r. powodowie M. i Z. W. domagali się od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. zapłaty 60.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 12 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty tytułem częściowego odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 12 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty tytułem częściowego odszkodowania za nakłady konieczne do zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego, a także zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wyjaśnili, że są właścicielami nieruchomości opisanej w pozwie. Wskazali, że niniejszym pozwem dochodzą zapłaty odszkodowania za szkodę wywołaną działalnością lotniska P. - Ł. w P. tj. hałasem emitowanym przez lotnisko, a także faktem wprowadzenia wokół lotniska obszaru ograniczonego użytkowania. Podała, że w strefie tej zlokalizowana jest należąca do powodów nieruchomość mieszkalna. Jednym ze skutków działalności lotniska i wzrastającego w ostatnich latach hałasu, co skutkowało wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania, jest spadek wartości nieruchomości powodów. Argumentowali, że w związku z obniżeniem wartości nieruchomości ponieśli szkodę majątkową, którą pozwany winien naprawić. Powodowie wezwali pozwanego do dobrowolnego naprawienia szkody, jednak ich żądanie nie zostało spełnione. W odpowiedzi na pozew (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. Podał, że nie podziela stanowiska powodów odnośnie powstania szkody w związku z opisanymi w pozwie okolicznościami. Zaznaczył, że dla oceny prawnej nie należy kierować się dorobkiem prawnym związanym z funkcjonowaniem lotniska K. , czy innymi lotniskami bowiem orzeczenia zapadłe w tych sprawach dotyczyły odmiennych okoliczności faktycznych. Nadto samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie prowadziło automatycznie do powstania w majątku powodów szkody. Muszą oni wykazać konkretną szkodę. Wprowadzenie obszaru nie miało na celu ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości lecz ochronę właścicieli nieruchomości. Mimo wprowadzenia obszaru dla powodów nie powstały żadne ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Podniósł, że lotnisko emituje stosunkowo niewielką ilość hałasu, a biorąc pod uwagę położenie nieruchomości w stosunku do lotniska, hałas docierający do niej nie jest znacznie odczuwalny. Co istotne Obszar ograniczonego użytkowania utworzono z uwagi na możliwość zaistnienia maksymalnego natężenia hałasu. Nie jest to równoznaczne z tym, że hałas w takim natężeniu istnieje cały czas. Pozwany czyni starania o to, by poziom hałasu w jak największym stopniu zminimalizować. Strony w toku procesu podtrzymały swe stanowiska procesowe z tym, że powodowie rozszerzyli powództwo pismem z 19 listopada 2015 r. (doręczonym pełnomocnikowi pozwanego na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r.) i z tytułu odszkodowania za spadek wartości nieruchomości domagali się ostatecznie 72.719 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Rozszerzyli także żądanie zapłaty co do odszkodowania za nakłady konieczne dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego na nieruchomości powodów. Pismem z dnia 5 lipca 2017r domagali się zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kwoty 39.906,39zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 grudnia 2013r(k.938-939). Wyrokiem częściowym z dnia 3 grudnia 2015r Sąd Okręgowy tytułem odszkodowania za utratę wartości nieruchomości zasądził na rzecz powodów kwotę 72.719zł z odsetkami ustawowymi od dnia 12 grudnia 2013r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 września 2016r oddalił apelację pozwanego. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W P. zlokalizowane jest lotnisko P. – Ł. , które pozostaje własnością (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. . Lotnisko to powstało przed I wojną światową i jest najstarszym lotniskiem w Polsce. W okresie transformacji ustrojowej przystąpiono do modernizacji lotniska. W 1997 r. utworzono pozwaną spółkę. Pozwany przystąpił do modernizacji lotniska i w 2001 r. oddała do użytku dwa nowoczesne terminale: pasażerski i cargo oraz nowoczesną płytę postojową. Od 2008 r. lotnisko jest przystosowane do obsługi ruchu lotniczego w strefie S. . W kilku ostatnich latach wzrosło zapotrzebowanie na usługi lotnicze obsługiwane przez (...) . W 2000 r. z portu skorzystało 227.847 pasażerów i zanotowano wówczas 13.225 operacji lotniczych, natomiast w 2008 r. liczba pasażerów wyniosła już 1.274.679 przy 23.609 operacjach lotniczych. W 2012 r. liczby te wynosiły odpowiednio 1.594.929 i 25.256 Dowód : okoliczności niesporne, a nadto decyzja (...) (k. 142-168), charakterystyka przedsięwzięcia (k. 70v-73), raport o oddziaływaniu na środowisko (k. 74-89) W dniu 30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę nr XVIII/302/12 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. w P. . Uchwała utworzyła obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. w P. , którego zarządcą jest (...) Sp. z o.o. Uchwała wyznaczyła zewnętrzną granicę obszaru ograniczonego użytkowania na podstawie: 1) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 55 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych; 2) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy LAeqN = 45 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych; 3) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 50 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska; 4) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy LAeqN = 40 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska. W obszarze ograniczonego użytkowania wyodrębniono dwie strefy: 1) zewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca granicą obszaru ograniczonego użytkowania, a od wewnątrz linia będąca obwiednią izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 60 dB oraz dla nocy LAeqN = 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych oraz izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 55 dB oraz dla nocy LAeqN = 45 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska; 2) wewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca obwiednią, o której mowa w pkt 1, a od wewnątrz linia biegnąca wzdłuż granicy lotniska. W uchwale wprowadzono wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania w postaci obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. W uchwale wskazano, że przez odpowiednią izolacyjność akustyczną przegród budowlanych należy rozumieć izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej. Wskazano również, że przez właściwy klimat akustyczny w budynkach rozumie się poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej. Uchwała ta weszła w życie 28 lutego 2012 r. Dowód : okoliczności bezsporne, a nadto raport o oddziaływaniu na środowisko (k. 74-89) Powodowie M. i Z. W. są właścicielami nieruchomości położonej w P. , przy ul. (...) , na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Nieruchomość ta znajduje się na działce nr (...) , obręb P. , a jej powierzchnia wynosi 1165 m 2 . Sąd Rejonowy P. (...) w P. prowadzi dla niej księgę wieczystą o numerze KW (...) . Nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym (oznaczonym jako 39) w zabudowie wolnostojącej o dwóch kondygnacjach naziemnych, podpiwniczonym, o powierzchni użytkowej 168,66 m 2 oraz budynkiem garażowym, w zabudowie wolnostojącej, o jednej kondygnacji naziemnej, niepodpiwniczonym , o powierzchni zabudowy 26 m 2 i wiatą drewnianą. Nieruchomość położona jest w gminie T. . Wieś posiada dobrą infrastrukturę handlowo-usługową i oświatową. W pobliżu nieruchomości powodów znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz usługowej i tereny zielone. Ulica przy nieruchomości ma urządzony chodnik i nawierzchnię z kostki betonowej, jest oświetlona. W odległości około 0,5 km znajdują się obiekty użyteczności publicznej, punkty-usługowo handlowe oraz przy nieruchomości przystanek autobusowy. Nieruchomość posiada też korzystny dojazd do P. . Rejon lokalizacji nieruchomości z punktu widzenia walorów rynkowych jest oceniany jako korzystny lecz nie należy do lokalizacji szczególnie eksponowanych. Na przyległej ulicy ułożone jest uzbrojenie: prąd, woda, gaz i kanalizacja z przyłączami do na nieruchomości. Budynek mieszkalny posiada instalacje wewnętrzne wymienione wyżej oraz ogrzewanie centralne z pieca na paliwo gazowe i stałe oraz wentylację grawitacyjną. Działka ma kształt regularny, prostokątny. Ogrodzona jest elementami stalowymi na słupach murowanych, siatką stalową na słupach i ogrodzeniem drewnianym. W przedniej części nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, w tylnej budynek garażowy oraz wiata drewniana. Teren przy budynkach jest zagospodarowany: częściowo utwardzony kostką betonową, urządzona zieleń – trawa, drzewa i krzewy ozdobne. Powierzchnia gruntu odpowiada funkcji zabudowy jednorodzinnej bez potencjalnej możliwości dalszej zabudowy. Budynek posadowiony na nieruchomości wzniesiony został w technologii tradycyjnej w latach 60-tych ubiegłego wieku, a w latach 1988-2007 dokonano rozbudowy. Stan taki istniał w dniu 28 lutego 2012 r. Powodowie nabyli nieruchomość 11 kwietnia 1985 r. na podstawie umowy darowizny. W dniu 28 lutego 2012 r. na obszarze, na którym położona jest nieruchomość obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego w obrębie ul. (...) w P. , uchwalony uchwałą XXVIII/231/2008 Rady Gminy T. z dnia 26 lutego 2008 r. przedmiotowy teren położony w P. oznaczony jest jako 3MN/U – przeznaczenie podstawowe: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna w układzie wolnostojącym, przeznaczenie uzupełniające terenu: usługi budowlane. Z dniem 28 lutego 2012 r. nieruchomość powodów znalazła się w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania lotniska P. – Ł. . Dowód : wydruk z księgi wieczystej (k. 94-103), pismo Dyrektora Departamentu (...) (k. 242), mapa ewidencyjna (k. 243), projekt techniczny (k. 250-274), opinia biegłego R. D. (k. 318-351, 445-448, protokół na płycie CD k. 566) Wartość nieruchomości powodów w związku z funkcjonowaniem lotniska i w związku z wprowadzeniem uchwałą Sejmiku Województwa (...) nr XVIII/302/12 obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P. – Ł. w P. uległa zmniejszeniu o 72.719 zł. Dowód : opinia biegłego R. D. z 30.04.2015 r. (k. 318-351, 445-448, protokół na płycie CD k. 566) Sejmik Województwa (...) uchwałą z dniem 30.01.2012 r., wprowadził strefę ograniczonego użytkowania wokół lotniska P. - Ł. , przede wszystkim z uwagi na spodziewany poziom hałasu. Na poziom cen rynkowych wpływa m. in. tzw. świadomy nabywca. Planowany w przyszłości wzrost intensywności lotów nie daje możliwości poznania faktycznym właścicielom i potencjalnym nabywcom skali przyszłych utrudnień i ograniczeń z tego tytułu. Sam fakt wprowadzenia strefy ograniczonego użytkowania ze względu na spodziewany poziom hałasu lotniczego powoduje, że właściciele nieruchomości położonych w jej granicach, w tym potencjalni ich nabywcy, muszą liczyć się z odpowiednimi niedogodnościami tak w sposobie zagospodarowania, jak i w sposobie ich użytkowania. Świadomość uczestników rynku o potencjalnym podwyższonym ryzyku zamieszkiwania w okolicach lotniska, a w szczególności w obrębie utworzonego wokół niego specjalnego obszaru ograniczonego użytkowania, powoduje utratę wartości nieruchomości. Ograniczenia i niedogodności w wykorzystywaniu nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem są związane między innymi z hałasem lotniczym, którego wartość przekracza granice hałasu wyrażonego wskaźnikiem równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 60 dB oraz dla nocy LAeqN = 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych, ustalonego we wskazanej wyżej uchwale. W miejscu położenia nieruchomości powodów równoważny poziom dźwięku A wynosi w dzień 60,00 dB, a w nocy 50,00 dB. Dowód : okoliczności bezsporne Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty odszkodowania za szkody wyrządzone w związku z przekroczeniem dopuszczalnych norm hałasu. Domagali się między innymi zapłaty 240.000 zł tytułem spadku wartości nieruchomości ido dnia 11 grudnia 2013 r. Dowód : wezwanie do zapłaty z dowodem nadania (k. 90-93) Prawomocnym wyrokiem częściowym z dnia 3 grudnia 2015 Sąd zasądził na rzecz powodów kwotę 72.719zł tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości ( wyrok częściowy k. 574 ). Należący do powodów budynek mieszkalny jest obiektem w zabudowie wolnostojącej, dwukondygnacyjnym, podpiwniczonym który powstał w wyniku nadbudowy istniejącego budynku parterowego, pochodzącego z lat 70-80 ub wieku. Nadbudowę zakończono w r 2007. Ściany zewnętrzne budynku w poziomie obu kondygnacji wykonano z pustaków żużlobetonowych typu alfa o grubości 42 cm. Strop nad parterem typu K. . Nad P. wykonano strop gęsto żebrowy, który pokryto warstwą keramzytu, betonem wyrównawczym i papą. Wejście do budynku prowadzi przez dobudowaną klatkę schodową/ w poziomie obu kondygnacji/ której ściany wykonano analogicznie jak ściany bryły głównej budynku. Zamontowane są okna PCV, pochodzące od różnych dostawców, szklone szybą zespoloną 4/16/4. Pomieszczeniami podlegającymi ochronie akustycznej są (k.461-462) - w poziomie parteru 3 pokoje w tym jeden połączony z kuchnią i łazienka - w poziomie piętra 3 pokoje w tym jeden połączony z kuchnią i łazienka W budynku mieszkalnym dochodzi do przekroczeń dopuszczalnych wartości poziomu hałasu co wymaga zwiększenia izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych o wartości pozwalającej na likwidację stwierdzonego przekroczenia. Dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynku powodów konieczne jest dokonanie wymiany stolarki okiennej wraz z drzwiami balkonowymi we wszystkich pokojach oraz montażu ściennych nawiewników akustycznych a mufą akustyczną oraz okapem wyposażonym we wkładkę akustyczną. Ściana zewnętrzna budynku powinna być pokryta warstwą wełny mineralnej o grubości 50mm i wzmocnione warstwą płyt kartonowo gipsowych. Konieczne jest także pokrycie części dach wełną mineralną o grubości 50mm. W chwili powstania obszaru ograniczonego użytkowania budynek mieszkalny wymagał nakładów rewitalizacyjnych w celu zapewnienia komfortu akustycznego szczegółowo opisanych w opinii biegłej A. K.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.