Sad powszechny, II AKa 470/17

(1)urodz. (...) w G. w Rosji s. E. i I. z d. K.

1. K. Z. z d. G. urodz. (...) w G. w Rosji s. I. i L. z d. P.
2. J. S.

(1)urodz. (...) w O. s. B. i J. z d. L. oskarżonych z art. 258 § 1 k.k. , art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. , art. 12a ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 2 marca 2001 r. w zb. z art. 305 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. 4. P. K.

(1)urodz. (...) we W. s. M. i K. z d. S. oskarżonego z art. 54 § 1 k.k.s. na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt VIII K 75/17 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonych M. V. , S. G.

(1), K. Z. , J. S.

(1)i P. K.

(1)przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględniając wniosek prokuratora o którym mowa w art. 335 § 2 k.p.k. o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego orzekł w ten sposób, że: I. oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)uznał za winnych popełnienia zarzucanego im w punkcie 1 aktu oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 258 § 1 k.k. skazał ich i wymierzył: M. V. , S. G. i K. Z. kary po 1 (jednym) roku pozbawienia wolności a J. S.

(1)karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek uzyskanych korzyści majątkowych w kwotach: 139.600 zł (sto trzydzieści dziewięć tysięcy sześćset złotych) wobec M. V. , 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) wobec S. G.

(2), 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) wobec K. Z. oraz 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) wobec J. S.

(1); III. oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)uznał za winnych popełnienia zarzucanego im w punkcie 2 aktu oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. skazał ich i na podstawie art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. wymierzył: M. V. karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 300 (trzysta) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych, S. G. karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 300 (trzysta) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 (trzydzieści) złotych, K. Z. karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 300 (trzysta) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych oraz J. S.

(1)karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 100 (sto) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 (trzydzieści) złotych; IV. oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)uznał za winnych popełnienia zarzucanego im w punkcie 3 aktu oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 12a ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 Ustawy z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych w zb. z art. 305 § 1 i 3 Ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał ich i na podstawie art. 305 § 1 i 3 Ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej wymierzył: M. V. , S. G. i K. Z. kary po 8 (osiem) miesięcy pozbawienia wolności i J. S.

(1)karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności; V. na podstawie art. 39 § 1 i 2 k.k.s. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wobec M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)w punktach I, III i IV i wymierzył: M. V. , S. G. i K. Z. karę łączną po 1 (jednym) roku pozbawienia wolności i J. S.

(1)karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; VI. na podstawie art. 41a § 1 k.k.s. wykonanie orzeczonych wobec oskarżonych w punkcie V kar łącznych pozbawienia wolności warunkowo zawiesił wobec M. V. , S. G.

(2)i K. Z. na okres 5 (pięciu) lat tytułem próby oraz wobec oskarżonego J. S.

(1)na okres 3 (trzech) lat tytułem próby; VII. na podstawie art. 41a § 2 k.k.s. i art. 72 § 1 pkt 1 k.k. oddał oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)pod dozór kuratora w okresie trwania próby i zobowiązał ich do informowania sądu i kuratora o przebiegu okresu próby; VIII. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. w likwidacji kwoty po 5.000 (pięć tysięcy) złotych; IX. oskarżonego P. K.

(1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 54 § 1 k.k.s. skazał go i wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 200 (dwieście) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 (trzydzieści) złotych; X. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił wszystkich oskarżonych od zapłaty kosztów sądowych, przejmując je w całości na rachunek Skarbu Państwa. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości na niekorzyść oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)i P. K.

(1). Prokurator na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił: • obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść ww. wyroku, tj. naruszenie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. poprzez orzeczenie wobec oskarżonego P. K.

(1)kary grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przy ustalaniu wysokości jednej stawki na kwotę 30 złotych, przy jednoczesnym uwzględnieniu wniosku prokuratora z art. 335 § 2 k.p.k. o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z ww. oskarżonym kary grzywny w wysokości 200 stawek, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 40 złotych; • obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść ww. wyroku, tj. naruszenie art. 156 § 3 k.k.s. poprzez niezobowiązanie oskarżonych M. V. , S. G.

(2), K. Z. , J. S.

(1)i P. K.

(1)do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej powstałej w związku z popełnieniem przestępstw z art. 54 § 1 k.k.s. w sytuacji, gdy ww. należność nie została uiszczona ani nie wygasła na podstawie art. 15 § 2 k.k.s. Na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 1 i 2 k.p.k. prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyrok poprzez: • wymierzenie P. K.

(1)kary grzywny w wysokości 200 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 40 złotych; • zobowiązanie na podstawie art. 156 § 3 k.k.s. M. V. , S. G.

(2), K. Z. i J. S.

(1)do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku akcyzowego) w kwocie 8.473.617 złotych albo orzeczenie przepadku przedmiotów dotyczących ww. należności (3353,65 kg krajanki tytoniowej oraz papierosów w ilości 7.087.380 sztuk); • zobowiązanie na podstawie art. 156 § 3 k.k.s. P. K.

(1)do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku akcyzowego) w kwocie 333.039 złotych albo orzeczenie przepadku przedmiotów dotyczących ww. należności (400.000 sztuk papierosów). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wniesiona przez prokuratora jest zasadna w zakresie naruszenia przepisów postępowania tj. art. 343 § 7 k.p.k. oraz art. 156 § 3 k.k.s. ale nie mógł zostać uwzględniony wniosek końcowy o zmianę wyroku gdyż uwzględnienie zarzutów zawartych w petitum apelacji skutkować musiało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Na wstępie rozważań należy zauważyć w jakich realiach faktycznych i prawnych został wydany przedmiotowy wyrok. Z akt przedmiotowej sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że załącznik Nr 2 do aktu oskarżenia, który zawiera wniosek na podstawie art. 335 § 2 k.p.k. o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego wobec pięciu oskarżonych został sporządzony przez prokuratora będącego autorem aktu oskarżenia a jednoczesnym autorem omawianej apelacji w sposób wadliwy prawnie, a mianowicie bez uwzględnienia treści art. 156 § 3 k.k.s. (k. 2477 – 2479). W treści przedmiotowego wniosku prokurator wnosił bowiem o orzeczenie wobec czterech oskarżonych uzgodnionych z nim kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, kar grzywny oraz na podstawie art. 45§ 1 k.k. środka karnego w postaci przepadku równowartości korzyści osiągniętej z popełnienia czynu zabronionego w kwotach od 5.000 zł w przypadku oskarżonego J. S.

(1), 10.000 zł w przypadku oskarżonych S. G.

(2)i K. Z. do kwoty 139.600 zł odnośnie M. V. . Natomiast wobec oskarżonego P. K.

(1)prokurator wnosił o orzeczenie kary grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 40 zł każda. Wymaga także podkreślenia, że prokurator na końcu omawianego wniosku stwierdził: „Materiał dowodowy nie pozwala również na wykazanie, iż podejrzani uzyskali z popełnienia zarzucanych im przestępstw korzyść majątkową przewyższającą korzyść wskazaną w ww. w wnioskach o przepadek” (k. 2479). Treść powyższego wniosku w sposób jednoznaczny i oczywisty nie uwzględnia więc kwestii uszczuplonej należności publicznoprawnej powstałej w związku z popełnieniem przestępstw z art. 54 § 1 k.k.s. w sytuacji gdy wyżej wymieniona należność nie została uiszczona ani nie wygasła na podstawie art. 15 § 2 k.k.s. Oczywistym jest również dla Sądu odwoławczego, że Sąd Okręgowy, do którego oskarżyciel publiczny kieruje wniosek w trybie art. 355 k.p.k. , z uwagi na treść art. 343 § 7 k.p.k. zobligowany jest do szczegółowej, czyli zarówno formalnej jak i merytorycznej jego kontroli. Sąd powinien zatem sprawdzić, czy zawarte we wniosku prokuratora złożonym w trybie art. 335 § 2 k.p.k. propozycje odnośnie rodzaju i wymiaru kar, ewentualnie środków karnych oraz innych rozstrzygnięć są zgodne z uprzednimi ustaleniami stron, a także czy nie są sprzeczne z odpowiednimi przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w danej sprawie z uwagi na rodzaj i charakter czynów popełnionych przez oskarżonych. Jeżeli któryś z wyżej wskazanych warunków nie został spełniony i tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora jest ewidentnie sprzeczny z treścią art. 156 § 3 k.k.s. to Sąd meriti nie mógł uwzględnić tego wniosku. Chyba, że na posiedzeniu za zgodą oskarżonych ( art. 343 § 3 k.p.k. ) doszłoby do modyfikacji tego wniosku i konwalidowania uchybienia powodującego możliwość jego uwzględnienia przez Sąd Okręgowy. Oczywistym jest również, że Sąd rozpoznając tego rodzaju wniosek prokuratora uzgodniony z oskarżonymi i złożony na podstawie art. 335 § 2 k.p.k. związany jest treścią tego wniosku, co nie oznacza obowiązku jego uwzględnienia. Zatem z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że stwierdzenie przez Sąd, iż treść wniosku złożonego w omawianym trybie pozostaje w sprzeczności z prawem materialnym lub narusza prawo procesowe obligował Sąd Okręgowy do wskazania stronom konieczności dokonania odpowiednich zmian w jego treści, a w wypadku braku akceptacji dla jego modyfikacji przez podmioty uprawnione, Sąd meriti powinien rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych (Lex nr 2428778, Lex nr 2427142). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że 30 maja 2017 r. nie czyniono żadnych uzgodnień w omawianym zakresie, gdyż nie stawił się na posiedzenie autor aktu oskarżenia i nie udało się Sądowi skontaktować z tym prokuratorem. Na kolejnym posiedzeniu, które odbyło się w dniu 5 czerwca 2017 r. z udziałem prokuratora, obrońców oskarżonych i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego prokurator oświadczył, że wyraża zgodę na modyfikację wniosku w zakresie wskazanym przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego czyli o zasądzenie kwot po 5.000 zł tytułem obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46 § 1 k.k. , na co obrońcy oskarżonych wyrazili zgodę podczas poprzedniego posiedzenia. Podczas obu tych posiedzeń nie była natomiast podnoszona zarówno przez Sąd, jak i strony konieczność modyfikacji wniosku, w aspekcie treści art. 156 § 3 k.k.s. czyli uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej, która nie została wcześniej uiszczona. W takiej sytuacji Sąd Okręgowy nie powinien wydać wyroku bez dokonania wskazanej wcześniej modyfikacji wniosku prokuratora po uprzednim zaakceptowaniu przez podmioty uprawnione do zajęcia stanowiska w omawianej materii. Sąd Okręgowy naruszył także art. 343 § 6 k.p.k. bowiem orzekł w stosunku do oskarżonego P. K.

(1)karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 30 zł w sytuacji gdy w zaakceptowanym przez Sąd wniosku prokuratora wysokość jednej stawki została ustalona na 40 złotych. Jest więc oczywiste, że skoro Sąd meriti uwzględnił wniosek, że zgodnie z treścią art. 343 § 6 k.p.k. powinien orzec grzywnę zarówno odnośnie ilości stawek jak również wysokości jednej stawki zgodnie z wnioskiem. Powyższe uchybienie mogło być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym i nie miało wpływu na konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego na etapie postępowania odwoławczego nie ma zaś możliwości zmiany zaskarżonego wyroku w takim zakresie w jakim wnosił autor apelacji odnośnie zobowiązania oskarżonych na podstawie art. 156 § 3 k.k.s. do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku akcyzowego) w kwocie 8.473.617 zł lub też orzeczenie przepadku przedmiotów dotyczących ww. należności (3353,65 krajanki tytoniowej oraz papierosów w ilości 7.087.380 sztuk) odnośnie oskarżonych M. V. , S. G. , K. Z. i J. S. , zaś odnośnie P. K. zobowiązanie go na podstawie art. 156 § 3 k.k.s. do uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku akcyzowego) w kwocie 333.039 zł albo orzeczenie przepadku przedmiotów dotyczących ww. należności (400.000 sztuk papierosów). Zdaniem Sądu Apelacyjnego na etapie postępowania odwoławczego nie ma możliwości zmiany wyroku w zakresie wnioskowanym przez prokuratora gdyż skoro przedmiotowy wniosek, który nie uwzględniał treści art. 156 § 3 k.k.s. nie powinien zostać zaakceptowany przez Sąd I instancji, bez dokonania odpowiedniej jego modyfikacji i zaakceptowania jej przez uprawnione do tego podmioty, to tego rodzaju zmiany wyroku o tak istotnym charakterze nie można dokonywać na etapie postępowania odwoławczego. Uwzględnienie tego wniosku doprowadziłoby bowiem do istotnej zmiany treści wyroku i nałożenia na oskarżonych obowiązku w postaci uszczuplonej należności publicznoprawnej w znacznych kwotach w sytuacji, gdy sposób tego obowiązku wynikającego z treści art. 156 § 3 k.k.s. nie był przedmiotem żadnych uzgodnień i akceptacji przez strony chociażby w aspekcie sposobu i terminie jego realizacji. Dlatego też ze wskazanych wyżej powodów wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu odwoławczego nie ma żadnych przeszkód aby doszło do wydania wyroku przy zastosowaniu właściwego trybu konsensualnego, którego treść będzie zgodna z odpowiednimi przepisami prawa materialnego i prawa procesowego.