Sad powszechny, VIII Gz 61/18

(1)o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 6 października 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt XV Gzd 41/16 z wniosku (...) w B. i S. M.

(1)o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wobec T. G. w przedmiocie zażalenia skarżącego T. G. na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy XV Wydział Gospodarczy z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt XV Gzd 31/17 postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. zasądzić od T. G. na rzecz S. M.

(1)kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, 3. przyznać radcy prawnemu B. D. prowadzącemu Kancelarię (...) w B. od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym Elżbieta Kala Marek Tauer Wiesław Łukaszewski UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Bydgoszczy odrzucił skargę T. G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 6 października 2016 roku o sygn. akt XV Gzd 41/16, którym pozbawiono skarżącego prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tej działalności, spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia na okres 5 lat, a ponadto obciążył skarżącego kwotą 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. Przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy, Wydziałem XV Gospodarczym toczyła się sprawa z wniosku (...) i S. M.

(1)z udziałem T. G. o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Na mocy zarządzenia z dnia 12 sierpnia 2016 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w sprawie pod sygn. akt XV Gzd 41/16. Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd pozbawił uczestnika T. G. ( PESEL: (...) ) prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tej działalności, spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia na okres 5 lat ( Okoliczności bezsporne, nadto dowód: postanowienie z dnia 6.10.2016 r. (w aktach sprawy XV Gzd 41/16) . Przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy, Wydziałem VI Rodzinnym i Nieletnich, w sprawie pod sygn. akt VI RC 900/15 toczyła się sprawa z powództwa S. M.

(1)przeciwko T. G. i M. G. o ustanowienie rozdzielności majątkowej. W toku postępowania, w piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2016 r. pełnomocnik powoda zawarł informację o tym, iż w dniu 6 października 2016r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, XV Wydział Gospodarczy, w sprawie XV Gzd 41/16 z wniosku ZUS i innych wierzycieli prawomocnym orzeczeniem pozbawił pozwanego T. G. prawa do prowadzenia działalności gospodarczej i zasiadania we władzach spółek prawa handlowego na okres 5 lat. Odpis pisma został doręczony pozwanemu T. G. w dniu 16 listopada 2016 r. Korespondencję sądową odebrała żona skarżącego M. G. , która to okoliczność została przez nią potwierdzona własnoręcznym podpisem umieszczonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. M. G. przekazywała T. G. kierowaną do niego korespondencję. Skarżący zapoznawał się z treścią adresowanej do niego korespondencji, jednakże nie doczytał informacji zawartej w piśmie z dnia 3 listopada 2016 r. o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej ( dowód: pismo z dnia 3.11.2016 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, k. 103, 105 akt, zeznania świadka M. G. , k. 129 akt,, zeznania skarżącego T. G. , k. 131 akt). Powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy dokonał na podstawie okoliczności bezspornych, powołanych wyżej dokumentów prywatnych i urzędowych oraz w oparciu o zeznania świadka M. G. i zeznania skarżącego T. G. , które były jasne, spójne i logiczne, a ponadto korespondowały ze sobą. Sąd nie dał wiary zeznaniom skarżącego T. G. w tej części, w której twierdził, że nie doczytał informacji o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej zawartej w piśmie z dnia 3 listopada 2016r. złożonym w sprawie VI RC 900/

1. Wskazane pismo (k.103-103v akt) jest pismem niespełna dwustronicowym, a informacja o orzeczeniu wobec skarżącego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej została wyróżniona wytłuszczonym drukiem. Zasady doświadczenia życiowego oraz logiki nakazują, w ocenie Sądu Rejonowego, przyjąć, że każda osoba zachowująca minimum dbałości o swoje interesy winna zapoznać się z treścią krótkiego i przejrzystego pisma kierowanego do niej w postępowaniu sądowym. Skarżący T. G. , jako profesjonalny przedsiębiorca, winien wykazać nawet większą niż przeciętna dbałość o swoje interesy i dołożyć należytej staranności przy zapoznaniu się z treścią wskazanego pisma. Sąd Rejonowy wskazał, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy, jeżeli zachodzą przyczyny szczegółowo wskazane w art. 401 - 403 k.p.c. Tylko w przypadku rzeczywistego zaistnienia jednej z podstaw wymienionych w powyższych przepisach, możliwe jest wznowienie postępowania. Przepis art. 407 § 1 k.p.c. stanowi natomiast, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Na mocy art. 410 § 1 k.p.c . skarga wniesiona po upływie przewidzianego terminu, niedopuszczalna lub nieoparta na ustawowej podstawie, winna ulec odrzuceniu przez sąd. Sąd Rejonowy zważył, że skarżący T. G. , jako podstawę wznowienia postępowania, wskazał przepis art. 401 ust. 2 k.p.c. , który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżący podniósł, że pierwotnie korespondencja w sprawie była kierowana na adresy, pod którymi w toku postępowania nie zamieszkiwał, zaś kolejna przesyłka sądowa, skierowana już na właściwy adres, nie została prawidłowo awizowana, w związku z czym nie posiadał on wiedzy o toczącym się postępowaniu. W ocenie Sądu Rejonowego, skoro skarżący wskazał jako podstawę wznowienia okoliczność, że w sprawie XV Gzd 41/16 był pozbawiony możności działania, to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczył się od dnia, w którym dowiedział się on o postanowieniu Sądu Rejonowego co do istoty sprawy wydanym w sprawie XV Gzd 41/
2. Z ustalonego zaś przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego, wynika, że skarżący powinien powziąć wiedzę o wydanym postanowieniu w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej najpóźniej w dniu 16 listopada 2016r., w tym bowiem dniu została doręczona mu korespondencja sądowa w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy, Wydziałem VI Rodzinnym i Nieletnich (sygn. akt VI RC 900/15), zawierająca pismo pełnomocnika powoda z informacją o wydanym postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie o sygn. akt XV Gzd 41/
3. Uznać zatem należało, zdaniem Sądu Rejonowego, że trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie XV Gzd 41/16 rozpoczął bieg w dniu 16 listopada 2016 r. i upłynął w dniu 16 lutego 2017 r. W konsekwencji nie ma racji skarżący, który twierdzi, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się w dniu 21 grudnia 2016 r., kiedy to przyszedł do Sądu w celu wglądu w akta sprawy XV Gzd 41/
4. W tym stanie rzeczy, w oparciu o przepis art. 410 § 1 k.p.c . stosowany w zw. z art. 376 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2344) , Sąd Rejonowy odrzucił skargę T. G. , o czym orzekł w punkcie 1 postanowienia. W pkt 3 zaskarżonego postanowienia Sąd Rejonowy orzekł na mocy § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych tekst jednolity: Dz. U. 2015 poz.1804 ze zm. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: 1/ art. 410 § 1 kpc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że skarga uczestnika o wznowienie postępowania została złożona po terminie; 2/ art. 132 § 1 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i uwzględnienie wniosku dowodowego zawartego w piśmie z dnia 26 października 2017 r. złożonym przez pełnomocnika wnioskodawcy S. M.

(1)– adwokata R. K. . Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie że kosztów tych nie zapłacono ani w całości ani w części. W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania S. M.

(1)wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W szczególności nieuzasadniony okazał się, w ocenie Sądu Okręgowego, zarzut skarżącego, który w punkcie wyjścia nawiązuje do niezastosowania się pełnomocnika wnioskodawcy S. M.

(1)– adwokata R. K. przy składaniu odpowiedzi na skargę do treści art. 132 § 1 kpc . Istotnie, z treści art. 132 § 1 kpc wynika, że w toku sprawy profesjonalni pełnomocnicy doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. Do pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Sankcję naruszenia tego obowiązku ustawodawca ustalił w zdaniu trzecim art. 132 § 1 k.p.c. , a wynika z niego, że pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku. Odpis pisma z dnia 26 października 2017 r. powinien zostać zgodnie z art. 132 § 1 k.p.c. doręczony bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącego. Nie ma jednak, w ocenie Sądu Okręgowego, podstaw do uznania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Przepis art. 132 § 1 k.p.c. ma na celu przyspieszenie postępowania i powinien służyć jedynie temu celowi, a nie piętrzeniu przed profesjonalnymi pełnomocnikami oderwanych od tego celu wymagań formalnych. Nakazana jest uwzględniająca ten cel racjonalna wykładnia art. 132 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2012 r., II PK 273/11, oraz uchwała z 17 lipca 2014 r., III CZP 47/14). Istotne znaczenie ma tutaj praktyka sądowa, a także pragmatyczna wykładnia odnośnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego (por. uzasadnienie postanowienia z dnia 4 listopada 2005 r., V CZ 124/05, LEX nr 171282). W przedmiotowej sprawie treść odpowiedzi na skargę pełnomocnika wnioskodawcy S. M.

(1)została odczytana na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 r., a jej odpis został doręczony pełnomocnikowi T. G. – B. D. , który oświadczył, że chciałby zająć stanowisko wobec odpowiedzi na skargę na piśmie (k.91). W tej sytuacji Przewodniczący zobowiązał pełnomocnika T. G. do zajęcia stanowiska wobec odpowiedzi na skargę w terminie 21 dni, co adwokat B. D. uczynił w piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r. (k.110-111). Należy wskazać, że jeśli z okoliczności sprawy, tak jak w rozpatrywanym przypadku, wynika, że pomimo doręczenia z naruszeniem art. 132 § 1 k.p.c. odpisu pisma procesowego, strona przeciwna zapoznała się z jego treścią w odpowiednim czasie i miała możliwość ustosunkowania się do zawartych w nim wniosków, to nie można wywieść z naruszenia art. 132 § 2 k.p.c. żadnych negatywnych konsekwencji. Skarżący w zażaleniu nie tylko nie wykazał, ale nawet nie podjął próby wykazania, że doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę z naruszeniem art. 132 § 1 kpc uniemożliwiło mu odniesienie się do treści tego pisma i podjęcie obrony. Tym samym nie było też, w ocenie Sądu Okręgowego, podstaw do stwierdzenia, że skarżący w konsekwencji niezastosowania się pełnomocnika wnioskodawcy do art. 132 § 1 kpc został pozbawiony możliwości obrony swych praw, skutkującej uwzględnianą z urzędu, nieważnością postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt V CZ 18/17). Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II PK 273/11), niedoręczenie stronie odpisu pisma procesowego przeciwnika w sposób przewidziany w art. 132 § 1 kpc z reguły nie pozbawia strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 § 5 kpc , skutkującej nieważnością postępowania. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest też fakt, że pełnomocnik S. M. , wnosząc odpowiedź na skargę, istotnie mógł nie wiedzieć, że skarżącemu został przyznany pełnomocnik z urzędu. Ponadto, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że T. G. wnosząc skargę o wznowienie postępowania, nie zachował przepisanego trzymiesięcznego terminu na jej złożenie określonego w art. 407 § 1 kpc . Z art. 407 § 1 k.p.c. wynika, że jeżeli podstawą wznowienia jest - jak w niniejszej sprawie - pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi należy liczyć od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, termin, o którym mowa w art. 407 § 1 k.p.c. , biegnie od "dowiedzenia się o wyroku". Wystarczające jest zatem, aby strona dowiedziała się o wydaniu wyroku, nie jest natomiast konieczne, aby dowiedziała się o jego treści, a tym bardziej - o treści jego uzasadnienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 1999 r., II CKN 645/98, niepubl., z dnia 6 stycznia 2006 r., III PZ 12/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 362, z dnia 23 listopada 2007 r., IV CZ 90/07, nie publ., z dnia 11 maja 2012 r., II CZ 8/12, nie publ., z dnia 15 października 2014 r., V CZ 66/14, nie publ.; z dnia 5 grudnia 2014 r., III CSK 332/13, nie publ., z dnia 25 maja 2017 r., II CZ 19/07, nie publ.). W świetle powyższego, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że bieg trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie należało liczyć od dnia 16 listopada 2016 r., kiedy to żalący powinien przy wykazaniu zwykłej staranności i dbałości o własne interesy powziąć wiedzę o wydanym postanowieniu w sprawie o sygnaturze akt XV Gzd 41/

1. W tym bowiem dniu, jak wynika z niezakwestionowanych skutecznie ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego, skarżącemu została doręczona korespondencja sądowa w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy Wydziałem VI Rodzinnym i Nieletnich (sygn. akt VI RC 900/15), zawierająca pismo pełnomocnika powoda z informacją o postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt XV Gzd 41/
2. Zeznająca w sprawie w charakterze świadka małżonka skarżącego – M. G. zeznała, że to ona osobiście odebrała przeznaczoną dla męża korespondencję sądową w sprawie o sygn. akt VI RC 900/15, co potwierdziła własnoręcznym podpisem (k.103-105). Świadek oświadczyła jednocześnie, że na pewno korespondencję tę przekazała mężowi (k.130). Jednocześnie skarżący przyznał, że zapoznawał się z pismami, które przekazywała mu żona, w tym w szczególności z pismem pełnomocnika powoda -adwokata R. K. z dnia 3 listopada 2016 r. (k.103), jednak informacji na temat orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie doczytał (k.131). Sąd Rejonowy prawidłowo jednak, w ocenie Sądu Okręgowego, zważył, że pismo z dnia 3 listopada 2016 r. jest w istocie bardzo zwięzłe, przy czym informacja o orzeczeniu wobec skarżącego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej została wyróżniona tłustym drukiem. Odpowiednio tłustym drukiem, jak wskazują zasady doświadczenia życiowego, wyszczególnione są treści, które mają zwracać jak największą uwagę czytającego. W tej sytuacji, w ocenie Sądu Okręgowego, twierdzenie skarżącego jakoby nie doczytał informacji ze spornego pisma, brzmi nieprzekonująco i mało wiarygodnie w świetle zasad doświadczenia życiowego, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że wspomniane pismo zostało sformułowane czytelnie oraz – po drugie – skarżący działa w obrocie gospodarczym, na co dzień odbiera liczną korespondencję, w tym sądową. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu I instancji, i uznał zaskarżone postanowienie za prawidłowe. Reasumując, przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu, jak słusznie skonstatował Sąd Rejonowy. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 407 § 1 kpc rozpoczął bowiem bieg w dniu 16 listopada 2016 r. i upłynął w dniu 16 lutego 2017 r. Przedmiotowa skarga wniesiona została zaś bezspornie w dniu 20 marca 2017 r. (k. 6). Konsekwencją odrzucenia skargi jest uznanie skarżącego za stronę przegrywającą sprawę, a tym samym zobowiązaną do zwrotu uczestnikowi postępowania celowych kosztów procesu, zgodnie z treścią art. 98 § 1 k.p.c. Wysokość tych kosztów ustalona została prawidłowo przez Sąd Rejonowy w kwocie 240 zł, Sąd ten błędnie jedynie powołał podstawę obliczenia tych kosztów. Wskazał bowiem Sąd Rejonowy § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych tekst jednolity: Dz. U. 2015 poz.1804 ze zm., zamiast: § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy oddalił zażalenie skarżącego, jako nieuzasadnione, o czym na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc , postanowił jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 kpc oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono zgodnie z §14 ust. 1 pkt 3 w zw. z §16 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 3.10.2016 r. (Dz. U 2016.1715). Elżbieta Kala Marek Tauer Wiesław Łukaszewski