Sad powszechny, III Ca 855/17

Sygn. akt III Ca 855/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa A. J. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I C 1091/16

1. oddala apelację;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSO Tomasz Pawlik Sygn. akt III Ca 855/17 UZASADNIENIE W pozwie, nadanym w urzędzie pocztowym 4 sierpnia 2015r., powódka domagała się zasądzenia od pozwanego: (...) spółki z o.o. w W. na jej rzecz kwoty 400 euro wraz z odsetkami ustawowymi Uzasadniając żądanie pozwu wskazała, że dochodzona kwota stanowi odszkodowanie za ponad 3 godzinne opóźnienie lotu na trasie K. - C. , obsługiwanego przez pozwanego 3 sierpnia 2013 r. w ramach umowy przewozu lotniczego. Jako podstawę prawną roszczenia wskazała Rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 261/2004 z 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów oraz orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, z których wynika, iż pasażerowie opóźnionych lotów mogą powoływać się na prawo do odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nr 261/
3. Uzasadniając wysokość roszczenia wskazała natomiast, że zgodnie z rozporządzeniem nr 261/2004/WE w razie opóźnienia lotu powyżej 3 godzin, gdy lot ma się odbyć na dystansie powyżej 1500 km przysługuje odszkodowanie w wysokości 400 Euro dla pasażera. Powódka podała też, że korzystała z przewozu w ramach umowy o świadczenie usług turystycznych zawartej z organizatorem turystyki (...) spółka z o.o. . W sprawie zapadł nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym uwzględniający w całości żądanie pozwu. Od tego nakazu w ustawowym terminie sprzeciw wniósł pozwany, który domagał się w nim oddalenia powództwa w całości i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu zarzucono, między innymi, że roszczenie uległo przedawnieniu, wskazując na roczny termin przedawnienia tego typu poszczeń. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego 617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. U podstaw tego wyroku legło ustalenie, że w ramach umowy o świadczenie usługi turystycznej, dnia 3 sierpnia 2013 roku powódka miała zaplanowaną podróż lotniczą na trasie z K. – P. do C. . Przylot na lotnisko docelowe nastąpił z opóźnieniem wynoszącym ponad 3 godziny. Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy zauważył, że niekwestionowaną podstawą prawną roszczenia powódki są przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Jednocześnie uwzględnił zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia, przyjmując roczny termin przedawnienia dochodzonego roszczenia. W tym zakresie wziął pod uwagę stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 listopada 2012 roku wydanym w sprawie o sygn. akt C-139/11, More v. KLM, w którym Trybunał stwierdził, że przewidziany w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 środek w postaci odszkodowania znajduje się poza zakresem stosowania konwencji warszawskiej i montrealskiej, i co za tym idzie - do powództw wytoczonych na podstawie tego przepisu nie ma zastosowania dwuletni okres przedawnienia przewidziany w konwencji warszawskiej (art. 29) i w konwencji montrealskiej (art. 35). Trybunał wskazał też, że wobec tego, iż rozporządzenie nie zawiera żadnego przepisu dotyczącego terminu przedawnienia roszczeń dochodzonych przed sądami krajowymi, termin do wytoczenia powództwa o odszkodowanie na podstawie art. 7 rozporządzenia jest określany przez prawo krajowe każdego państwa członkowskiego, o ile jego zasady proceduralne są zgodne z zasadami równoważności i skuteczności. Zastosowanie przepisów prawa krajowego wymagało- zdaniem Sądu Rejonowego uwzględnienia, że stosownie do art. 778 k.c. roszczenia z tytułu umowy przewozu osób przedawnia się z upływem roku od dnia wykonania przewozu lub dnia, w którym miał być wykonany, a jednocześnie że z art. 775 k.c. wynika, że przepisy kodeksu dotyczące umowy przewozu stosuje się tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami. Przedawnienie roszczeń związanych z umową przewozu nie jest uregulowane w ustawie z dnia 3 lipca 2002 roku Prawo lotnicze , która w tym zakresie odwołuje się do terminu dwóch lat, określonych w Konwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego , podpisanej w W. dnia 12 października 1929 roku i sporządzonej w M. w dniu 28 maja 1999 roku Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, przy czym jak już wskazano w niniejszej sprawie przepisy te nie znajdą zastosowania. Skoro zaś w ustawie Prawo lotnicze brak jest przepisów dotyczących przedawnienia, zaś przepisy obu Konwencji nie mogą w sprawie znaleźć zastosowania, uznać należy, iż spełniona jest określona w art. 775 k.c. przesłanka braku „uregulowania odrębnymi przepisami”. Przyjęcie odmiennej interpretacji stosowania art. 775 k.c. i uznanie, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 118 k.c. prowadziłoby do sytuacji w której do umowy przewozu lotniczego (będącej jednym z rodzajów umowy przewozu) nie znalazłyby zastosowania przepisy szczególne dotyczące umowy przewozu ( art. 778 k.c. ), pomimo, iż brak jest możliwych do zastosowania odrębnych przepisów regulujących kwestię przedawnienia roszczeń wynikających z umowy przewozu lotniczego. W ocenie Sądu Rejonowego taka interpretacja byłaby trudna do zaakceptowania. W obecnych realiach gospodarczych nieracjonalne byłoby przyjmowanie 10–letniego terminu przedawnienia roszczeń mogących powstać na podstawie Rozporządzenia nr 261/2004, albowiem prowadziłoby to do braku pewności obrotu prawnego. Termin przedawnienia wszelkich roszczeń oznaczony w powołanych Konwencjach jest terminem zbliżonym do terminu określonego w treści art. 778 k.c. i jakkolwiek termin określony w art. 778 k.c. jest terminem krótszym (wynosi 1 rok), to w ocenie Sądu Rejonowego jest to termin wystarczający na dokonanie przez pasażera czynności zmierzających do uzyskania odszkodowania, tym samym spełniona jest zasada równoważności i skuteczności o której mowa w wyroku z dnia 22 listopada 2012 roku. W sprawie poza sporem było, iż przewóz miał nastąpić w dniu 3 sierpnia 2013 roku, zaś powództwo zostało wniesione w dniu 4 sierpnia 2015 roku, tak więc w dniu wniesienia pozwu roszczenie powódki było przedawnione. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kc przyjmując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Od opisanego wyroku apelację wniosła powódka, która domagała się jego zmiany i uwzględnienia powództwa w całości, albo uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowego. W apelacji podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.778 k.c. w związku z art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. poprzez błędne zastosowanie terminu przedawnienia. Naruszenia art.778 k.c. upatrywano też w tym, że roszczenie powódki wynikało z nieprawidłowej realizacji imprezy turystycznej. Wskazano w tym zakresie na postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt III CZP 44/
4. Podniesiono przy tym, że termin przedawnienia, w związku z wyłączeniem z art.775 k.c. , wynosił na zasadzie art.118 k.c. 10 lat. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania. Aprobował w pełni stanowisko Sądu Rejonowego. Zwrócił uwagę, że w uchwale z 17 marca 2017 r. sygn. akt III CZP 111/16 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r., przedawnia się w terminie rocznym na podstawie art.778 k.c. bez względu na to czy przewoźnik jest przewoźnikiem umownym czy faktycznym. W toku postępowania odwoławczego powódka wniosła o zawieszenie postępowania na zasadzie art.177 § 1 pkt 3 k.p.c. do czasu wydania ostatecznej decyzji przez Prezesa Lotnictwa Cywilnego, w odniesieniu do spraw pasażerów opóźnionego lotu z 3 sierpnia 2013 r.. Powołała się na załączony odpis nieostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z 3.08.2017 r. stwierdzającej naruszenie przez pozwaną przepisów opisanego rozporządzenia w związku z lotem będącym przedmiotem pozwu i zobowiązującej pozwaną do usunięcia naruszenia poprzez wypłatę powódce kwoty 400 EURO. Pozwany wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania, wskazując na brak przesłanek z art.177 § 1 pkt 3 k.p.c. . Podkreślił, że powódka wszczęła postępowania administracyjne po rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji tj. 19 kwietnia 2017 r.. Zwrócił też uwagę, że decyzja administracyjna na znaczenie prejudycjalne w sprawie cywilnej, jeżeli sąd z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej nie może samodzielnie, w sposób wiążący rozstrzygać kwestii należących do drogi administracyjnej , co uzasadnia oczekiwanie na wydanie decyzji we właściwym postępowania. Powołała się w tym zakresie na wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 2017 r. sygn. akt I CSK 24/
5. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja okazała się bezzasadna. Kwestia przedawnienia roszczeń wynikających z art.7 ust.1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów budziła poważne wątpliwości oraz powodowała rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, które przyjmowały różne terminy przedawnienia. W uchwale Sądu Najwyższego z 17 marca 2017 r. sygn. akt III CZP 111/16 wyjaśniono, że roszczenia te przedawniają się w terminie rocznym na podstawie art.778 k.c. Sąd Okręgowy aprobuje stanowisko prawne wyrażone w opisanej uchwale, a co za tym idzie także analogiczny pogląd Sądu Rejonowego, który stał się podstawą oddalenia powództwa w zaskarżonym wyroku. Skoro powódka wytoczyła powództwo po upływie roku od dnia wykonania opóźnionego lotu przez pozwanego to jej ewentualne roszczenie dotyczące odszkodowania uległo przedawnieniu na podstawie art.778 k.c. . Dla określenia terminu przedawnienia nie ma znaczenia, że roszczenie powódki wynikało z nieprawidłowej realizacji imprezy turystycznej. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 261/2004 z 11 lutego 2004 roku ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów nie ustanawia odrębnych reżimów odpowiedzialności przewoźnika w zależności od tego czy jest to przewoźnik umowny czy też faktyczny. Nie ma zatem podstaw do tworzenia odrębnego terminu przedawnienia w sytuacji gdy przewóz realizowany był w ramach umowy o usługę turystyczną zawartą z innym podmiotem. Orzeczenie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt III CZP 44/14, na które powołuje się skarżąca, nie rozstrzygało tej kwestii. Sąd Najwyższy odmówił w nim udzielenia odpowiedzi na pytania prawnego sądu odwoławczego, wskazując jedynie możliwe kierunki rozumowania, których sąd odwoławczy nie uwzględnił w uzasadnieniu pytania prawnego. Jak wynika z powoływanej już uchwały Sądu Najwyższego z 17 marca 2017 r. sygn. akt III CZP 111/16, dopuszczalne jest stosowanie przepisów tytułu XXV Kodeksu cywilnego również wtedy, gdy dany rodzaj transportu został uregulowany odrębnym aktem prawnym, ale regulacja ta nie obejmuje kwestii unormowanej w kodeksie cywilnym (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 10 grudnia 1985 r., II CR 426/85 OSNCP 1986, nr 11, poz. 182). Nie było podstaw do zawieszenia postępowania odwoławczego na zasadzie art.177 § 1 pkt 3 k.p.c. ze względu na toczące się postępowania administracyjne przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Jak trafnie zauważył pozwany decyzja administracyjna na znaczenie prejudycjalne w sprawie cywilnej tylko wtedy, jeżeli sąd z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej nie może samodzielnie, w sposób wiążący rozstrzygać kwestii należących do drogi administracyjnej , co uzasadnia oczekiwanie na wydanie decyzji we właściwym postępowania. Taka sytuacja nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie, skoro droga postępowania sądowego dla dochodzenia roszczenia powódki nie była w żadnym zakresie wyłączona ani ograniczona (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 7 lutego 2014 r. sygn. akt III CZP 113/13). Z tych wszystkich względów apelacja podlegała oddaleniu na zasadzie art.385 k.p.c. . O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzie art.98 § 1 i art.108 § 1 k.p.c. , stosownie do wyniku sprawy, z uwzględnieniem § 2 pkt 3 i § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. SSO Tomasz Pawlik